بختیاری ها
اسهام خوانین در شرکت‏هاى نفتى، شرکت نفت بختیارى و شرکت بهره ‏بردارى اولیه

اسهام خوانین در شرکت‏هاى نفتى، شرکت نفت بختیارى و شرکت بهره ‏بردارى اولیه

   پس از کشف نفت در مسجدسلیمان، جنب و جوش تازه‌اى مناطق نفتى را فرا گرفت و سرمایه‌گذاران انگلیسى، از جمله دارسى و شرکا و شرکت نفت برمه درصدد برآمدند تا تولید، پالایش، انتقال و حمل نفت را مدیریت کنند. این اقدام به امکانات و برنامه‌ریزى گسترده‌اى احتیاج داشت و به همین دلیل دارسى کوشید تا براى فراهم کردن زمینه حمل و پالایش نفت با شیخ خزعل ــ شیخ محمره و از رؤساى ایلات عرب کعب ــ وارد...

ادامه مطلب

 بختیاریها، نفت و دولت انگلیس

بختیاریها، نفت و دولت انگلیس

زمینه تاریخی روابط انگلیسیها سالها قبل از کشف نفت در مسجد سلیمان، با بختیاریها روابط دوستانه برقرار نموده بودند. بختیاری یکی از ایلات جنوب ایران است که تابستانها را در چهارمحال بختیاری و زمستانها را در خوزستان میگذرانند. این ایل در تاریخ دارای قدرت نظامی بسیاری بوده که هر از گاهی قدرت خود را به نمایش گذاشته است. فتح تهران و سرنگونی محمدعلی شاه قاجار نمونه آنهاست. به همین جهت، دول خارجی برای حفظ...

ادامه مطلب

 بختیارى‏ها و شرکت نفت ایران و انگلیس پس از کودتا تا قرارداد 1312

بختیارى‏ها و شرکت نفت ایران و انگلیس پس از کودتا تا قرارداد 1312

     سیاست انگلستان در ایران در طول سال‌هاى پایانى جنگ بین‌الملل اول متناسب با تغییر و تحولات در روسیه و انقلاب آن کشور و تأثیر انقلاب روسیه در مناطق مختلف ایران، به ویژه پس از مخالفت با تصویب قرارداد 1919م/1297ش دستخوش تغییر شد. سر پرسى لورین ــ وزیر مختار جدید بریتانیا در تهران ــ مأمور تصحیح، اجرا و ابلاغ این تغییر سیاست انگلیس در ایران و انطباق آن با شرایط جدید شد. به همین دلیل پس از...

ادامه مطلب

 بختیارى‏ها و شعله ‏هاى جنگ بین ‏الملل اول

بختیارى‏ها و شعله ‏هاى جنگ بین ‏الملل اول

     جنگ جهانى اول در ژوئیه سال 1914/ شعبان1332ق آغاز شد. دولت ایران چهار ماه بعد در برابر متفقین و متحدین اعلام بیطرفى کرد. وضعیت سرزمین بختیارى با شروع جنگ پیچیده‌تر از قبل شد؛ زیرا عوامل متعددى در پیچیدگى اوضاع نقش داشتند. برخى از این عوامل درونى و برخى دیگر جزو عوامل خارجى به حساب مى‌آیند. مهم‌ترین عوامل داخلى مؤثر بر اوضاع سرزمین بختیارى عبارت بودند از:      1. اختلاف بین...

ادامه مطلب

 انگلستان ، نفت و بختیاری‌ها

انگلستان ، نفت و بختیاری‌ها

 سال‌هاى اولیه سده بیستم، سال‌هاى تحول در روابط دول اروپایى و تشکیل قطب‌بندى‌هاى جدید سیاسى بود. از آغازین سال‌هاى شروع سده بیستم، دولت ایران امتیاز نفت را به تبعه‌اى انگلیسى به نام ویلیام ناکس دارسى واگذار کرد که منشأ تحولات و کشمکش‌هاى بسیار مؤثرى بر تحولات داخلى، منطقه‌اى و بین‌المللى شد. شاید هیچ امتیاز دیگرى را نتوان یافت که به اندازه امتیاز نفت دارسى در تحولات تاریخ...

ادامه مطلب

 بختیارى‏ها و انگلیسى‏ها؛ گسترش روابط رسمى

بختیارى‏ها و انگلیسى‏ها؛ گسترش روابط رسمى

  در بررسى روابط بختیارى‌ها و انگلیسى‌ها، کسب امتیاز احداث جاده تجارى کاروان‌رو توسط کمپانى برادران لینچ که مناطق جنوبى و خوزستان را از طریق سرزمین بختیارى به اصفهان و سایر نقاط مرکزى ایران وصل مى‌کرد، نقطه عطفى به حساب مى‌آید که بر اساس آن، روابط بین دو طرف شکل رسمى به خود گرفت.      جاده تجارى مورد بحث که به دلیل کسب امتیاز استفاده از آن توسط برادران لینچ[1] بهجاده لینچ...

ادامه مطلب

 جعفرقلى‏ خان (سردار بهادر ـ سردار اسعد سوم)

جعفرقلى‏ خان (سردار بهادر ـ سردار اسعد سوم)

     جعفرقلى ‌خان پسر بزرگ حاجى على‌ قلى‌ خان سرداراسعد و همسر مورد علاقه ‌اش بى‌ بى صنم است. جعفرقلى‌ خان در سال 1927ه . ق در چهارمحال متولد شد. وى در اوان کودکى به خاطر محبوس بودن پدرش، على‌قلى‌خان در زندان ظل‌السلطان صدمات زیادى دید و به همین دلیل به تهران آمد و چند سالى را تحت حمایت میرزا على‌اصغرخان امین‌السلطان ایام خود را گذرانید. پس از طى دوران کودکى، تحصیلات...

ادامه مطلب

 بختیارى‏ها و نفت؛ اولین گام‏ها 1905 - 1903م

بختیارى‏ها و نفت؛ اولین گام‏ها 1905 - 1903م

     مظفرالدین شاه قاجار در سال 1313ق به دنبال قتل پدرش به دست میرزا رضا کرمانى بر تخت سلطنت نشست. در طول سال‌هاى بعد، دربار قاجار درصدد برآمد تا با اخذ وام از منابع خارجى، به ویژه روسیه و انگلیس نیازهاى مالى خود را برطرف کند. تلاش‌هاى دربار قاجار بالاخره در اواخر سال 1899 و اوایل سال 1900م به نتیجه رسید. اولین قرضه بزرگ از سوى دولت روسیه تزارى به مبلغ 22500000 منات روسى به ایران پرداخت شد. پرداخت...

ادامه مطلب

 نگاه استراتژیک بریتانیا به خوانین بختیاری در دوران قاجاریه

نگاه استراتژیک بریتانیا به خوانین بختیاری در دوران قاجاریه

 «دیوید ویلیامسن» کاردار وقت آمریکا در تهران در گزارش 2 مه 1929 خود از ناآرامی در فارس گزارش می‌‌دهد: «ناآرامی‌هایی در استان فارس گزارش شده که پیامدهای چندان وخیمی به دنبال نداشته است. عشایر قشقایی به رهبری علی‌خان قشقایی* چندین بار به جمعیتی که در این استان اسکان یافته‌اند حمله کرده‌اند... رؤسای عشایر قشقایی به سرعت دستگیر شدند و گمان می‌رود که در زندان جدید قصر...

ادامه مطلب

 حسین قلى‏ خان ایلخانى

حسین قلى‏ خان ایلخانى

 حسینقلى‌خان ایلخانى پسر بزرگ جعفرقلى‌خان، مادرش بى‌بى شاه‌پسند دختر على صالح‌خان است. حسینقلى‌خان در سال 1252ه ق متولد شد. او بعد از کشته شدن پدرش و پس از مدتها معارضه با عمویش کلبعلى‌خان ناچار شد در سن بیست سالگى به خدمت منوچهرخان معتمدالدوله حاکم اصفهان درآید، منوچهرخان در همان ایام جهت سرکوبى محمدتقى‌خان به منطقه بختیارى لشکرکشى کرده بود، او با حمایت معتمدالدوله مورد توجه...

ادامه مطلب

 قلمرو بختیاریها، نفت و جنگ بین الملل اول

قلمرو بختیاریها، نفت و جنگ بین الملل اول

 جنگ جهانی اول در ژوئیه سال 1914/ شعبان1332ق آغاز شد. دولت ایران چهار ماه بعد در برابر متفقین و متحدین اعلام بیطرفی کرد. وضعیت سرزمین بختیاری با شروع جنگ بسیار پیچیده شد؛ زیرا عوامل متعددی در پیچیدگی اوضاع نقش داشتند. برخی از این عوامل درونی و برخی دیگر جزو عوامل خارجی به حساب می‌آیند. مهم‌ترین عوامل داخلی مؤثر بر اوضاع سرزمین بختیاری عبارت بودند از: 1. اختلاف بین طوایف بختیاری و رقابت آنها با...

ادامه مطلب

بهبود روابط بختیارى‌‏ها با سندیکاى امتیازات انگلیسی‌ها

بهبود روابط بختیارى‌‏ها با سندیکاى امتیازات انگلیسی‌ها

     کشمکش‌ خوانین و سندیکا و مأموران سیاسى انگلیسى باعث شد تا بیست نفر از افراد هنگ نیزه‌دار بنگال به فرماندهى ستوان آرنولد ویلسون به عنوان حافظ کنسولگرى انگلیس در اهواز، و در واقع براى ایجاد آرامش و امنیت به مسجدسلیمان و منطقه اکتشاف نفت فرستاده شوند.      این امر نشان مى‌داد که روابط بین سندیکاى نفت و خوانین دوستانه نبوده و با این اقدام گام دیگرى در دخالت روزافزون...

ادامه مطلب

 بیوگرافی خوانین بختیاری امضاکننده قرارداد نفتی دارسی

بیوگرافی خوانین بختیاری امضاکننده قرارداد نفتی دارسی

  سوابق و بیوگرافی تعدادی از خوانین بزرگ بختیاری که در جریان قرارداد نفتی دارسی حضور داشته و از امضاکنندگان و ذی‌نفعان آن بشمار می‌روند در این نوشتار آمده است. همچنین کوشیده شده با استفاده از اسناد مکتوب و عکس‌های باقیمانده از آن دوران به غنای این مطلب افزوده شود. 1. حسینقلی‌خان ایلخانی حسینقلی‌خان ایلخانی پسر بزرگ جعفرقلی‌خان، مادرش بی‌بی شاه‌پسند دختر علی صالح‌خان است....

ادامه مطلب

روابط بختیارى‏ها و شرکت نفت ایران و انگلیس مقارن کودتاى 1299ش

روابط بختیارى‏ها و شرکت نفت ایران و انگلیس مقارن کودتاى 1299ش

  در سال‌هاى جنگ جهانى اول و قبل از آن، تلاش دولت انگلستان براى حفظ امنیت و آرامش در مناطق جنوبى به ویژه مناطق نفتخیز افزایش یافت و همان‌گونه که قبلاً گفته شد، در راستاى این سیاست، تونلى ــ وزیر مختار انگلیس در تهران ــ براى عقد قراردادى بین خوانین مداخله کرد. طى این قرارداد، نصیرخان سردار جنگ براى مدت پنج سال به عنوان ایلخانى انتخاب شد. به نصیرخان اجازه داده شد که درآمدهاى منطقه بختیارى را...

ادامه مطلب

منازعه جدید بر سر اراضى در معاملات خوانین بختیاری با انگلیسی ها

منازعه جدید بر سر اراضى در معاملات خوانین بختیاری با انگلیسی ها

   هنوز چند ماهى از توافق بین خوانین، رینولدز و دکتر یانگ براى تنظیم امور حراست و نگهبانى از تأسیسات و مناطق نفتى نگذشته بود که مشکلات جدیدى بین دو طرف بروز کرد. این مشکلات از آنجا ناشى شد که دو تن از خوانین بختیارى، یعنى لطفعلى‌خان امیرمفخم و محمدجوادخان سردار اقبال[1] طى نامه‌اى به ویلانز[2] ــ جانشین مدیر میادین نفتى شرکت نفت ایران و انگلیس در میدان نفتون ــ به اقدامات شرکت اعتراض...

ادامه مطلب

 چگونه قرارداد نفتی میان دارسی و خوانین بختیاری در سال 1905 منعقد شد؟

چگونه قرارداد نفتی میان دارسی و خوانین بختیاری در سال 1905 منعقد شد؟

به دنبال تلاش‌های ویلیام ناکس دارسی[1]  ــ سرمایه‌دار تبعه استرالیا ــ برای اخذ امتیاز نفت از دولت ایران و مساعدت‌های سفارت انگلیس در تهران دارسی موفق شد در ماه می سال 1901م/ ماه صفر سال 1319ق، امتیاز اکتشاف، استخراج و حمل نفت را در همه ایالات ایران، به جز ایالت شمالی به مدت شصت[2] سال و به شکل انحصاری به دست آورد.[3] انگلیسی‌ها با این اقدام فرصت تازه‌ای به دست آوردند تا ضمن کسب یک امتیاز مهم،...

ادامه مطلب

 غلام‏حسین ‏خان سردار محتشم

غلام‏حسین ‏خان سردار محتشم

  غلامحسین‌ خان (شجاع ‌السلطان، شهاب‌ السلطنه، سردارمحتشم) پسر چهارم امام قلى‌ خان حاجى ایلخانى و مادرش حاجیه بى‌ بى زینب دختر ابدال‌ خان و خواهر مادرى صمصام‌السلطنه در سال 1275ه ق متولد شد و براى اولین بار در سال 1905م، 1323ه ق و بار دیگر در سال 1907م براى مدتى به عنوان ایل بیگى بختیارى انتخاب شد. در اواخر سال 1906م، 1324ه ق و اوایل سال 1907م، 1325ق که بین اولاد ایلخان و حاجى ایلخانى بر سر تصاحب...

ادامه مطلب

 ریشه و منشأ ایل بختیارى

ریشه و منشأ ایل بختیارى

     درباره ریشه قومى و نژادى بختیارى‌ها چند نظریه وجود دارد که هر یک از آنها بر افسانه‌ها، روایات شفاهى، حدس و گمان‌ها و البته تحقیقات تاریخى و جامعه‌شناسى استوار شده‌اند. در اینجا به ذکر سه دیدگاه که بیشتر قابل اعتنا هستند، مى‌شود:      دیدگاه اول، منشأ پیدایش بختیارى‌ها را در دوران ورود یونانیان به همراه اسکندر مقدونى و در پى فروپاشى قدرت هخامنشیان...

ادامه مطلب

 نگاه  بریتانیا به خوانین بختیاری در دوران قاجار

نگاه بریتانیا به خوانین بختیاری در دوران قاجار

 دولت انگلیس که در دوران حیات سلسله قاجار، روابط پرفراز و نشیب و رو به گسترشی را در ایران طی می‌کرد، ایران را بیشتر به عنوان سرزمینی حائل بین روسیه تزاری و مرزهای مستعمره طلایی‌اش ــ هند ــ می‌نگریست. به همین دلیل چندان تلاشی برای سرمایه‌گذاری در ایران و دفاع از آن سرمایه‌گذاری و منافع احتمالی نمی‌کرد زیرا می‌خواست از تشدید رقابت و تحمل هزینه‌های آن با روسیه با توجه به همجواری...

ادامه مطلب

 تحلیل ویژگی‌های قیام مردمی بختیاری‌ها و علل شکست آن

تحلیل ویژگی‌های قیام مردمی بختیاری‌ها و علل شکست آن

 با بررسی ابعاد مختلف قیام سال 1308 شمسی، به رهبری علی مردان خان بختیاری، می‌توان چند ویژگی بارز برای آن برشمرد: نخست آن که، این قیام رنگ و بویی مذهبی و جنبۀ دینی داشت. چنانکه در فصل اول گردید، شواهد تاریخی نشان می‌دهد که دین مهمّ‌ترین عامل در خیزش‌های مردمی ایلات لر بوده است. بعد از ورود اسلام به ایران، در کوه‌های بختیاری و لرستان بیش از سی جنبش اجتماعی، سیاسی و دینی ظهور کرده و در...

ادامه مطلب


1
2