احمد قوام (قوامالسلطنه)
۲۹ فروردین ۱۳۶۷، ناوچه ایرانی «جوشن» در جریان درگیری با نیروهای آمریکایی در خلیج فارس، پس از حملات موشکی، آسیب دید و به اعماق دریا سقوط کرد.
اولین تابستان پس از انقلاب اسلامی ایران، محمدحسنین هیکل، روزنامهنگار مشهور مصری دربارۀ جزئیات «سیاست فریبکارانه و عمدی» آمریکا در کردستان عراق مقالهای در نشریۀ مصری «الانوار» نوشت و درباره سرنوشت سلاحهای خریداری شده با بودجه ۲۵ میلیون دلاری توسط «سازمان سیا» تحلیلی ارائه داد که بازخوانی آن در فهم تاریخ منطقه راهگشا است.
«...الآن ما همهمان مبتلا به این هستیم که یک مملکتی که اینها[=رژیم پهلوی] آشفته کردند و خراب کردند و همه چیز ما را از بین بردند [...] و بدتر از همه نیروی انسانی را از بین بردند. این از همه خیانتها برای این مملکت بالاتر است که اینها نیروی انسانی را تباه کردند به وجههای مختلف: به درست کردن مراکز فحشا [...] سینماهایی که باید آموزنده باشد به چه صورت درآوردند [...] مراکز مخدرات، از قبیل تریاک و هروئین و...
برخلاف روایت رایج از «موازنه منفی» یا «سیاست سوم» به مثابه تلاش رضاشاه برای نزدیکی به آلمان نازی برای استقلال از سلطه سنتی روس و انگلیس در ایران، شواهد نشان میدهد نزدیکی عامل کودتای انگلیسی سوم اسفند به هیتلر نه در تضاد با وابستگی او به بریتانیا، بلکه دقیقاً در چارچوب تأیید و تشویق لندن شکل گرفت. هراس استراتژیک بریتانیا از گسترش کمونیسم و نفوذ شوروی در فاصله دو جنگ، آلمان وایمارِ...
سپیدهدم سوم شهریور ۱۳۲۰، همزمان با یورش هماهنگ ارتشهای انگلیس و شوروی از دو سوی مرزهای شمالی و جنوبی، علی منصور نخستوزیر و جواد عامری کفیل وزارت خارجه، بیدرنگ رضاشاه را از ماجرا آگاه ساختند.[1] عامری مأموریت یافت تا با سفرای دو کشور مهاجم وارد گفتگو شود. پس از چند دور مذاکره و مکاتبه با دولت بریتانیا، پنج روز بعد سفیر ایران در لندن در گزارش خود یادآور شد که به «معاون وزارت امور خارجه»...
تهران در سال ۱۳۰۴ خورشیدی بسیار کوچک بود و میدان توپخانه مهمترین میدان پایتخت آن شناخته میشد. این میدان بر خلاف تصور امروزی، فضایی بود با یک حوض بزرگ و کم عمق در وسط که درختان و چمن آن را احاطه کرده بودند. اطراف حوض را توپهای جنگی احاطه میکردند و در اطراف میدان، ساختمانهای دو طبقه ای دیده می شد که برای مقاصد نظامی ساخته شده بودند . تصویر این میدان در آن سال، نمایی از چهره نظامی تهران را به...
انگلیس اشغال ایران را که با عنوان «عملیات پشتیبانی» (Operation Countenance) شناخته میشود، با هماهنگی اتحاد جماهیر شوروی و از سه جبهۀ مختلف انجام داد: جنوب: فرود نیروهای هندی در بنادر خرمشهر و آبادان در ساحل خلیج فارس؛ مرکز: پیشروی نیروهای بریتانیایی و هندی از خانقین در شرق عراق به سمت کرمانشاه و همدان؛ و شمال: توسط نیروهای شوروی. ژنرال سر آرچیبالد ویول، فرماندهی عملیات اشغال ایران را در شهریور...
اولین جلسه کمیته هماهنگی رؤسای ساواک و موساد در 24 مردادماه 1339 تشکیل شد. این جلسه با شرکت تیمور بختیار رئیس ساواک، ایسر هارل(Isser Harel) رئیس موساد و دیگر مقامهای مطرح دو سازمان تشکیل گردید. در ادامه متن گزارش ساواک از این جلسه را که مهر «به کلی سرّی» بر خود دارد را میآوریم: «طبق تصمیمات متخذه قبلی روز دوشنبه 24 مرداد [1339] جلسه کمیته همآهنگی رؤسای سازمانهای اطلاعات ایران و اسرائیل با...
در سالهای منتهی به انقلاب اسلامی، پیوندی عمیق فراتر از یک رابطه معمولی استاد و شاگردی، میان دو چهره برجسته حوزه و سیاست شکل گرفته بود: استاد شهید مرتضی مطهری و امام شهید سیدعلی خامنهای. استاد شهید مطهری که قریب بیست سال از روحانی پرشور و انقلابی مشهد بزرگتر بود، نه تنها آیتالله خامنهای را به عنوان یک همفکر سیاسی باور داشت، بلکه در کار علمی نیز اعتمادی خاص به او داشت. هنگامی که مجموعه...
انگلیس اشغال ایران که با عنوان «عملیات پشتیبانی» (Operation Countenance) شناخته میشود را با هماهنگی اتحاد جماهیر شوروی و از سه جبهه مختلف انجام داد. جنوب: فرود نیروهای هندی در بنادر خرمشهر و آبادان در ساحل خلیج فارس، مرکز: پیشروی نیروهای بریتانیایی و هندی از خانقین در شرق عراق به سمت کرمانشاه و همدان و شمال: توسط نیروهای شوروی. ژنرال سر آرچیبالد ویول، فرماندهی عملیات اشغال ایران را در شهریور 1320 را...
در بازخوانی تاریخ انقلاب اسلامی و مسیر طی شده در دهههای گذشته، یکی از نقاط عطف و مستمر، تقابل جدی و بدون تسامح با مفاسد اقتصادی است. موضوعی که رهبر شهید درباره آن فرموده بود «میدان مبارزهى با مفاسد اقتصادى، کمتر از میدان جهاد با دشمنِ مهاجمِ مسلّح نیست.» در این میان، فرمان 8 مادهای رهبر شهید انقلاب در 11 اردیبهشت 1380 خطاب به رؤسای قوای سهگانه، صرفا یک دستورالعمل مقطعی نبود و مانیفست و...
سند شماره 1: وزارت داخله اداره امور سیاسی به تاریخ 25 مهر 1306 خیلی فوری است وزارت جلیله جنگ - ارکان حرب محترم کل قشون از قراری که حکومت بنادر تلگرافاً راپرت میدهد در 24 مهرماه یک فروند کشتی جنگی متعلق به دولت انگلیس بدون خبر[!] به بندر بوشهر وارد و اظهار میشود برای سرکشی به چراغهای بحری[=فانوسهای دریایی] به آن حدود آمده است و موقع مراجعت کشتی مزبور هم به محمره[=خرمشهر] یا بمبئی معلوم نیست....
سپهبد عزیزالله پالیزبان جزو مقامات ارشد نظامی در دوران پهلوی دوم بود. او سالها ریاست ضدّاطلاعات ارتش را بر عهده داشت. آخرین سمت او پیش از سقوط رژیم پهلوی استانداری کرمانشاه بود. پالیزبان پس از پیروزی انقلاب اسلامی چند ماه در ایران ماند و در جهت ناراضی کردن کردها و ترکمنها و ایجاد تبانی میان آنان برای اقدام علیه نظام جمهوری اسلامی تلاش کرد. او سرانجام از مرز ترکیه گریخت، به ایتالیا رفت و با شاپور...
در اوایل مهرماه ۱۳۵۸، شورای مرکزی اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشجویان برای روشن کردن «خط امام» جلساتی را با برخی از مشاهیر سیاسی و انقلابی وقت برگزار کرد. در این جلسات، دو شخصیت در دو سر یک طیف قرار داشتند: حجتالاسلام سیدعلی خامنهای مهمترین مؤلفه خط امام را «رهایی از وابستگی سیاسی، اقتصادی و فکری به آمریکا» تعریف میکرد و در سوی مقابل، ابوالحسن بنیصدر شرط پیروزی خط امام را...
همه میدانستند که ایران با فشار انگلیس و بدون موافقت بومیان اجباراً استقلال بحرین را پذیرفته است و برغم سیاستهای تغییر جمعیتی، همچنان در اکثریت بودن ایرانیالاصلها سایه ترس بازگشت بحرین به ماممیهن را بر سر حاکمان غیربومی باقی بود. گزارش آسوشیتدپرس در اردیبهشت ۱۳۵۶ فاش کرد که مقامات بحرینی برای تمدید حضور نظامی آمریکا، با واشنگتن مذاکره کردهاند تا «از طرح ادعای ارضی ایران جلوگیری شود».
انرژی در منطقه خاورمیانه همواره فراتر از یک کالای اقتصادی، به عنوان ابزاری برای دیپلماسی و تغییر موازنه قدرت عمل کرده است. یکی از بحثبرانگیزترین زیرساختهای این حوزه، خط لوله «ایلات-عسقلان» است؛ پروژهای که پهلوی با سرمایهگذاری مستقیم و تأمین نفت، آن را به سرانجام رساند. بررسی اسناد و منابع تاریخی نشان میدهد که این خط لوله نه تنها یک شریان اقتصادی، بلکه نمادی از وابستگی متقابل پنهان...
سوم اردیبهشت ۱۳۵۸، سرلشکر محمدولی قرنی، اولین رئیس ستاد کل ارتش جمهوری اسلامی ایران، توسط گروه فرقان ترور و به شهادت رسید. او پیش از انقلاب به دلیل فعالیت علیه رژیم شاه زندانی شده بود و پس از پیروزی انقلاب با قاطعیت در برابر بحران کردستان ایستاد و حتی دستور وزیر کشور دولت موقت برای توقف عملیات نظامی را نپذیرفت. این قاطعیت که مورد تأیید امام خمینی نیز بود، به برکناری یا استعفای او انجامید، اما...
رضاشاه پهلوی و محمدعلی فروغی (نخست وزیر) در محوطه بیمارستان شاهرضای مشهد
در سال ۱۳۴۱ شمسی، شرکت هواپیمایی اسرائیلی الآل (El Al) پروازهای خود به مقصد ژوهانسبورگ، آفریقای جنوبی، را از مسیری غیرمعمول و پرپیچوخم انجام داد که از تهران، ایران و سپس خلیج فارس به نایروبی و نهایتاً ژوهانسبورگ میگذشت. این امر برای اغلب مردم ناشناخته بود، اما امام خمینی از همان زمان مواضع محکمی در برابر این کمک دشمن مسلمین داشت. طبق آنچه از گزارش «خیلی محرمانه» مورخ ۱۲ / ۶ / ۱۳۴۱ ساواک...
انتخاب شرکت هواپیمایی الآل به عنوان هدف اولیه نیز تصادفی نبود. الآل صرفاً یک ایرلاین غیرنظامی محسوب نمیشد، بلکه بازوی لجستیک وزارت دفاع اسرائیل بود که تسلیحات، نیروهای ذخیره و حتی مقامات نظامی را جابهجا میکرد و نقشی محوری در انتقال اشغالگران از کشورهای مختلف به اروپا داشت.
