مقالات
گزارش هارت وزیر مختار آمریکا در تهران از اولین ملاقاتش با رضاشاه در فوریه 1930 بسیار روشنگر است. اولین برداشتش از شاه این بود که با مردی ملاقات کرده است که «فقط چند قدم با توحش فاصله دارد.» هارت در پایان مأموریتش در دسامبر 1933 به این نتیجه رسیده بود که برداشت اولش از رضا شاه بیش از حد خوشبیسنانه بوده است. رضا شاه خیلی بدتر از چیزی بود که هارت تصور کرده بود. گزارشهای مفصلی از ضرب...
....بریتانیا هرگونه دخالت و اطلاع از کودتای رضاخان را صریحاً رد کرد. به عنوان مثال در گزارش پرسش و پاسخ مجلس عوام به تاریخ دوشنبه 28 فوریه 1921 میخوانیم: دریابان کنورثی* از نخستوزیر چنین سؤال کرد: آیا دولت اعلیحضرت در کودتای قزاقها برای سرنگونی دولت ایران، هیچگونه دخالتی داشته است؛ آیا تجهیزات و دستمزد این قزاقها توسط دولت اعلیحضرت فراهم شده؛ و رویکرد دولت...
نویسنده مقاله«سیاستها قرضه:شرکت نفت ایران و انـگلیس و خانهای بختیاری»،خانم استفانی کرونین،استاد تاریخ دانشگاه لندن و مؤلف کتاب ارتش و تـشکیل حکومت پهلوی در ایران و چـندین عـنوان مقاله دیگر درباره تاریخ معاصر ایران بویژه دوره رضا شاه است. نویسنده در مقاله پیشرو،گوشههایی از تاریخ مربوط به صنعت نفت ایران و شرکت نفت ایران و انگلیس را موشکافی...
چهره تاریخ ایران زخمهایی به خود دیده که عوامل استعماری با ابزارهای موجود آنها را آفریدهاند. بسیار دیدهایم، خاورشناسان و دانشمندان زیرک یا زیرکنمای غربی را که به حقایق کاملاً آگاهاند و با برگزاری سمینارها، دروس و یا تدوین کتب در زمینه مطالعات شرقشناسی، اسلامشناسی و ایران شناسی یا عناوین دیگر به اضمحلال ریشههای فرهنگی جوامع تحت سلطه خود میپردازند. متأسفانه برخی...
: متن پیش رو (همراه با فایل صوتی) که به حضورتان تقدیم می گردد، مربوط به سخنرانی شهید محمدعلی رجائی در مشهد در دوران نخست وزیری ایشان، ایراد شده است. لازم به توضیح است این متن عینا از نوار کاست پیاده شده است . متأسفانه تاریخ این سخنرانی در این فایل به طور دقیق مشخص نیست، ولی به استناد سخن گوینده رادیو (در ابتدای فایل صوتی) و نکاتی که در سخنرانی به آن شده است و نیز اخبار مندرج در...
کالدول(وزیر مختار آمریکا در تهران) در 21 ژانویه 1921 چنین مینویسد: «اوضاع سیاسی آرام آرام رو به وخامت میرود. شاه که به شدت ترسیده، در پی رها کردن مملکت و فرار کردن است، اما به او اجازه چنین کاری داده نمیشود. دولت استعفا کرده است؛ اما هستند کسانی که درصدد بر عهده گرفتن مسئولیت [تشکیل دولت] باشند. همانطور که در گزارش شماره 3 به تاریخ 6 ژانویه 10 صبح، گزارش شد، وزیرمختار انگلیس به من خبر داد...
مصرف مواد مخدر سابقه بسیار طولانی دارد و اقوام مختلف آن را به صورتهای متنوع مورد استفاده قرار میدهند. اگر چه نحوه استفاده و تأثیر این مواد بر جسم و روح و اغلب موارد به لحاظ داروئی و درمانی بوده است، و هنوز هم مشتقات و ترکیبات برخی از مواد مخدر به عنوان داروهای تسکین دهنده مورد استفاده قرار میگیرند، لیکن در دنیای امروز اکثر افراد فقط تغییرات روانی را در مصرف اینگونه مواد جستجو...
.....مجلس مؤسسان به مدت یک هفته، از 6 تا 13 دسامبر 1925، تشکیل جلسه داد و سه اصل قانون اساسی را اصلاح کرد و در روز سیزدهم دسامبر منحل شد. اصل 36: «سلطنت مشروطه ایران از طرف ملت بوسیلة مجلس مؤسسان به شخص اعلیحضرت شاهنشاه رضا شاه پهلوی تفویض شده و در اعقاب ذکور ایشان نسلا بعد نسل برقرار خواهد بود.» اصل 37: «ولایت عهد با پسر بزرگتر پادشاه که مادرش ایرانیالاصل باشد خواهد بود در صورتی که...
امروزه قدرت و تأثیر رسانه ها بر افکار عمومی بر هیچ کس پوشیده نیست؛ و سیر افکار عمومی و ذهن مردم با اطلاعات رسانه ها ارتباط مستقیم دارد. قدرت رسانهها تا حدی است که دولتها برای رسیدن به اهداف خود از زور کمتر استفاده نموده و با کمک ابزار رسانهای توانستهاند به اهداف خود دست پیدا کنند. یکی از رسانه های پرقدرت جهان، شبکه خبری بی بی سی انگلیس است. این شبکه از زمان تأسیس تاکنون نقش مهمی در سیاستهای...
درآمد میگویند شـرایط خـاص تـاریخی، شخصیتهای خاص خویش را میسازد. دیگر آنکه میان شخصیتها، شرایط تاریخی و ساختارهای گوناگون اقتصادی،سیاسی و اجـتماعی رابطهای متوازن، متقابل و هماهنگ وجود دارد.با این وصف بررسی نقش شخصیتها در تاریخ، اهـمیت فراوانی در فهم حوادث دارد. حـوادث تـاریخی دورویه دارند: آشکار و پنهان.رویه آشکار سیاسی، دستمایه تاریخنگاریهاست که از قرون متمادی در کشور ما...
در بعد از ظهر روز سوم مه 1933، جورج ودزورث، دبیر سفارت آمریکا، با تی. ال. جکس، مدیر مقیم شرکت نفت انگلیس و ایران، گُلف بازی میکرد. مثل گذشته، بازی گُلف جکس را «سر شوق آورد و به پرحرفی انداخت» و در خلال حرفهایش چیزهایی درباره نقش رضا شاه در اعطای امتیاز جدید به انگلیسیها گفت. هارت در یکی از گزارشهای قبلیاش به روند پیشرفت رضا شاه از سال 1921 به بعد میکند:...
روز 6 مهرماه 1356 امام خمینی طی نطق شدیداللحنی در مسجد شیخ انصاری نجف، برنامه های مستهجن موسوم به «جشن هنر شیراز» را مورد حمله شدید قرار دادند. با انتشار اخبار برگزاری نمایش مبتذل موسوم به «جشن هنر شیراز» و رسیدن آن به نجف اشرف، حضرت امام خمینی(ره) به شدت برآشفتند و موضعگیری بسیار تند و شدیداللحنی را نسبت به رژیم پهلوی اتخاذ کردند. ایشان طی سخنرانی در مسجد شیخ انصاری نجف اشرف در 6/7/1356 چنین...
آغاز جنگ «در این موقع که متأسفانه نایره جنگ در اروپا مشتعل گردیده است، دولت شاهنشاهی ایران به موجب این بیانیه تصمیم خود را به اطلاع عموم میرساند که در این کارزار بیطرف مانده و بیطرفی خود را محفوظ خواهد داشت.»۱ این نخستین بیانیه رسمی دولت ایران در آغاز جنگ جهانی دوم در ۱۱ شهریور ۱۳۱۸/ ۲ سپتامبر ۱۹۳۹ بود. این بیانیه یک روز پس از آغاز جنگ جهانی صادر شد و متعاقب آن وزیر کشور ایران از اتباع بیگانه...
انگلستان با حمله به جنگلیها در پی تقویت بیش از پیش کابینه وثوقالدوله بود. فرانسیس وایت کاردار سفارت آمریکا در تهران در تلگرام20 مارس 1919 مینویسد: «این روزها خواستههای جدایی طلبانه جنگلیها افزایش یافته و استان گیلان عملاً مستقل است. توافقنامهای که تابستان سال گذشته میان آنها و انگلستان منعقد شد، اعتبار جنگلیها را افزایش داد... انگلیسیها به این نتیجه رسیدهاند...
از ویژگیهای شعر فارسی در دوران معاصر، گرایش هدفمند و آگاهانه به جامعه و سیاست بوده است. این خود از تفاوتهای آشکار شعر معاصر با شعر کلاسیک ایران است که در دوران معاصر با مداخلات کشورهای استعماری مواجه بوده است. چند و چون حضور استعمار در ایران، به ویژه در قرن بیستم میلادی از موضوعات پردامنه تاریخ معاصر ایران و نقش دولت استعماری انگلیس در این میان به دلیل مداخلات بیانقطاع و گسترده، چشمگیرتر...
فعالیتهای مبلغان مذهبی در ایران و دنیای اسلام و دیگر سرزمینهای جهان، بخشی بنیادین از مجموعه فعالیتهای استعماری جهان غرب طی قرون اخیر است که تاکنون تمامی ابعاد و زوایای آن مورد پژوهش قرار نگرفته است. از زمان افزایش قدرت کلیسا در طول دوران قرون وسطی و انباشت سرمایه در دستگاه کلیسا، دربار پاپ به سرمایهگذاری در راه ترویج آئین مسیح در دیگر سرزمینها روی آورد که این امر به یکی از...
مبارزه مطبوعاتی شدید، که با گامهای بسیار حساب شده صورت گرفت و در ابتدا خواهان بازنگری در قرارداد دارسی و سپس لغو آن بود، نشان میدهد که لغو امتیاز دارسی یک روند کاملاً مهندسیشده از سوی انگلیسیها بود. هارت گزارش میدهد: مبارزه مطبوعات بر ضد این شرکت بسیار بیرحمانهتر از همه مبارزاتی بوده که بر ضد امتیازات خارجی دیگر صورت گرفته است. ولی خونسردترین شخص خارجی که در...
انگلستان از هیچ کوششی برای حفظ و حمایت از هندوستان به عنوان ستون اصلی امپراتوری استعماری خود، فروگذار نمیکرد. از آن جمله نه تنها کمربندی از کشورهای قرنطینه در اطراف هندوستان ایجاد کرده بود بلکه راههای سوقالجیشی مهمی را هم که به این سرزمین ختم میشد، تحت کنترل خویش درآورده بود. تسلط و کنترل راههای زمینی و دریایی منتهی به هندوستان میشد، فقط به معنی حفظ امنیت مرزهای هندوستان...
در شهریور 1320 «بولارد» سفیر انگلیس وقتی خطاب به رضاشاه گفت «باید استعفا بدهید و ایران را ترک کنید» رضاشاه فقط گفت «پس تکلیف سلطنت چه میشود!» در دی 1357 نیز «سولیوان» سفیر آمریکا وقتی به محمدرضا شاه گفت: «باید از ایران بروید» شاه در جواب فقط گفت: «کجا باید بروم؟» هر دو پاسخ یکسان و ذلیلانه بود و هیچ یک از این دو پادشاه به سفیران بیگانه نگفتند: به شما چه ربطی دارد...
مداخله انگلیسیها در امور ایران پیشینهای به درازای روابط دو کشور دارد. این مداخله دارای ابعاد و اشکال گوناگون بوده و متناسب با ضعف و قوت حکومت مرکزی و یا تمایل و مخالفت حاکمان ایران نسبت به انگلیسیها، همواره در حال تغییر بوده و فراز و نشیبهایی را طی کرده، ولی هرگز متوقف نگردیده است. یکی از نقاط اوج مداخله انگلیسیها در امور ایران در فاصله زمانی اشغال ایران در شهریور 1320 تا...
