کاپیتولاسیون
0

سخن نخست

سخن نخست

حق قضاوت کنسولی؛  یا همان کاپیتولاسیون  موضوع چهلمین شماره نشریه الکترونیک است که به حضور شما مخاطبان گرامی تقدیم شده است. در این شماره از گذرستان تاریخچه کاپیتولاسیون در ایران بررسی شده و سپس به موضوع احیاء آن در دوره پهلوی اول پرداخته شده است. علاوه بر این  بحث  دلایل و پیامد های موضع گیری امام خمینی (ره) در باره تصویب مصونیت لایحه مستشاران امریکایی در ایران در سال 1343 ارائه شده است.  که...

ادامه مطلب

احیاء کاپیتولاسیون در سال 1343 و موضع‌گیری امام خمینی

احیاء کاپیتولاسیون در سال 1343 و موضع‌گیری امام خمینی

  : کشور ما ایران، با توجه به دارا بودن ذخایر عظیم اقتصادی، موقعیت استراتژیک سوابق تاریخی، وضعیت فرهنگی و سیاسی از جمله نقاط مهمّ جهان و بویژه منطقه خاورمیانه به حساب می‌اید و برای همین از دیرباز مورد توجه و شناخت قطبهای قدرت در ادوار گوناگون تاریخی بوده و هست و بی‌تردید این رویکرد قدرتها به صور مختلف جلوه‌گر شده، زمانی با ایجاد رابطه دوستی و تفاهم و زمانی دیگر با برخوردهای تنش‌زا و...

ادامه مطلب

اعتراض افشاگرانه امام خمینی (ره) علیه تصویب قانون کاپیتولاسیون

اعتراض افشاگرانه امام خمینی (ره) علیه تصویب قانون کاپیتولاسیون

 در تاریخ معاصر ایران، قضاوت کنسولی (کاپیتولاسیون) مسئله ای اساسی است. نفوذ بیگانگان بیشتر از همین طریق بوده و از این راه، تحمیل عمال و کارگزاران بیگانه و به دنبال آن جنایات فجیعی در این سرزمین انجام گرفت. قوانین جزایی که باید مظهر حاکمیت دولت باشد، بصورت بازیچه ای درآمد و هر متجاوزی می توانست به سادگی آن را کنار زده، خود را تحت حمایت قدرتهای خارجی قرار دهد.رژیم شاه که به خوبی می دانست بازتاب...

ادامه مطلب

امام خمینی(ره) و لایحه مصونیت مستشاران امریکایی در ایران

امام خمینی(ره) و لایحه مصونیت مستشاران امریکایی در ایران

بی‌شک موضع‌گیری امام خمینی(ره) و سخنرانی‌ تاریخی وی در چهارم آبان 1343 نقطه عطفی در حرکت ایشان است که از سال 1341 آغاز گردید. نقطه عطفی که دنباله و مکمل حرکت آغازین او بود. می توان گفت سخنرانی تاریخی امام خمینی حرکتی جدید نبود، بلکه قله راهی بود که امام از مهر 1341 علیه وابستگی رژیم شاه به امریکا آغاز کرده بود. مبارزات امام خمینی سه اصل را هدف قرار داده بود، مبارزه با استعمار خارجی؛ مبارزه با استبداد...

ادامه مطلب

امام خمینی(ره) و لایحه مصونیت مستشاران امریکایی در ایران

امام خمینی(ره) و لایحه مصونیت مستشاران امریکایی در ایران

سخنرانی حجت‌الاسلام روح‌الله حسینیان؛ رییس مرکز اسناد انقلاب اسلامی بسم‌الله الرحمن‌الرحیم. بی‌شک موضع‌گیری امام خمینی(ره) و سخنرانی‌ تاریخی وی در چهارم آبان 1343 نقطه عطفی در حرکت ایشان است که از سال 1341 آغاز گردید. نقطه عطفی که دنباله و مکمل حرکت آغازین او بود. در این مقاله در پی آن هستم که نشان دهم سخنرانی تاریخی امام خمینی حرکتی جدید نبود، بلکه قله راهی بود که امام از مهر 1341 علیه وابستگی رژیم...

ادامه مطلب

سخنرانى امام خمینی در جمع مردم در مخالفت با لایحه کاپیتولاسیون

سخنرانى امام خمینی در جمع مردم در مخالفت با لایحه کاپیتولاسیون

4 آبان 1343 شمسی / 20 جمادى الثانى 1384 قمریمکان: قم‌موضوع: قیام علیه تصویب لایحه کاپیتولاسیون و اعلام عزاى عمومى‌حضار: روحانیون، طلاب، بازاریان، دانشگاهیان، اهالى قم و سایر شهرستانهابسم اللَّه الرحمن الرحیم‌انا للَّه و انا الیه راجعون‌عید ایران را عزا کردندمن تأثرات قلبى خودم را نمى‌توانم اظهار کنم. قلب من در فشار است. این چند روزى که مسائل اخیر ایران را شنیده‌ام خوابم کم شده است [گریه حضار]. ناراحت...

ادامه مطلب

‌بازخوانی‌ پرونده‌ کاپیتولاسیون‌ در ایران‌

‌بازخوانی‌ پرونده‌ کاپیتولاسیون‌ در ایران‌

شاید کسی‌ نمی‌دانست‌ که‌ سلطان‌ سلیمان‌ اول، پادشاه‌ عثمانی، با امضای‌ عهدنامه‌ سال‌ 1914 ه'.ش‌ و اعطای‌ اولین‌ امتیاز رسمی‌ دادرسی‌ کنسولی‌ به‌ فرانسه‌ بنیان‌ سنت‌ ضداستقلالی‌ کاپیتولاسیون‌ را در خاورمیانه‌ پی‌ریزی‌ می‌کند. سنتی‌ که‌ اگر چه‌ قدمت‌ آن‌ به‌ قرنها قبل‌ از آن‌ باز می‌گشت‌ اما شکل‌ یک‌ جانبه‌ و تحمیلی‌ آن‌ به‌ تازگی‌ نمودار گشته‌ بود و می‌رفت‌ تا با انحطاط‌...

ادامه مطلب

تاریخچه کاپیتولاسیون در ایران

تاریخچه کاپیتولاسیون در ایران

 کاپیتولاسیون هرچند که برای نسل جوان ما خیلی شناخته شده نیست اما برای نیاکان نسل فعلی یکی از تلخ‌ترین کلماتی بوده است که در خاطره آنان باقی است و برای نسل میانسال ما یادآور سلطه بیگانگان و بویژه آمریکا در این کشور است.نیاکان ما از دوران فتحعلیشاه که با شکست نظامی ننگین از روسیه با قرارداد ذلت‌بار ترکمنچای، کاپیتولاسیون را تجربه کردند دریافتند که سلطه بیگانه تا چه اندازه سخت و اندوهبار...

ادامه مطلب

رژیم کاپیتولاسیونی در ایران با معاهده ننگین ترکمانچای آغاز شده بود

رژیم کاپیتولاسیونی در ایران با معاهده ننگین ترکمانچای آغاز شده بود

 کاپیتولاسیون عبارت است از معاهده‌ای که به موجب آن بیگانگان حق اقامت در کشور دیگری را برای خود تحصیل می‌کنند و از برخی حقوق و مزایای "اختصاصی " بهره‌مند می‌شوند. در ایران این موضوع برای اولین بار در عصر صفوی مطرح شد، ولی هیچ وقت تحقق نیافت. در دوره قاجار و در پی شکست ایران در جنگ با روسیه قرارداد ترکمانچای به ایران تحمیل شد. در این قرارداد و به موجب فصول 7 و 8 آن، قانون مصونیت قضایی مستشاران روسی به...

ادامه مطلب

حق‌ استفاده امریکائیان از معافیت و مصونیت سیاسی و قضایی قرارداد وین در ایران

حق‌ استفاده امریکائیان از معافیت و مصونیت سیاسی و قضایی قرارداد وین در ایران

تصویب ماده واحده الحاقی به کنوانسیون وین در 1343 ش مانند بسیاری از رخدادهای تاریخی دارای پیچیدگی‌ها و ابهاماتی است و از همان آغاز، موافقین و مخالفینی داشته و سؤالهای متعددی به وجود آورده است.مهمترین سئوالها عبارتند از:  کاپیتولاسیون در ایران و سایر مناطق از چه زمانی برقرار شد؟  الزام و ضرورت برقراری کاپیتولاسیون چه بود؟ معنی کاپیتولاسیون و معادل فارسی آن چیست؟  تبعات منفی و...

ادامه مطلب

قیمت کاپیتولاسیون!

قیمت کاپیتولاسیون!

 حق قضاوت کنسولی اگرچه نوعی امتیاز سیاسی مرسوم بین دولتهای ماقبل قرن بیستم بود، اما تصویب آن در سال ۱۳۴۳ توسط دولت و مجلس ایران خبر از یک واپسگرایی غیرقابل قبول داشت. درحالی‌که رضاشاه پس از به‌سلطنت‌رسیدن موضع نسبتا محکمی در قبال کاپیتولاسیون گرفت، فرزندش برای گرفتن یک وام تسلیحاتی حاضر به احیاء کاپیتولاسیون گردید و در این راه از برکنارکردن نخست‌وزیران غیرفعال هم ابائی نداشت! رای موافق مجلس...

ادامه مطلب

کاپیتولاسیون چیست!؟

کاپیتولاسیون چیست!؟

گفتگو با دکتر علی بیگدلی حقوق دان و استاد دانشگاه  * با تشکر از اینکه وقت خود را در اختیار ما قرار دادید. همانطور که می‌دانید هدف اصلی گفت‌وگوی حاضر آن است که دربارة کاپیتولاسیون به بحث و تبادل نظر بپردازیم. سوال خود را این‌طور آغاز می‌کنم که کاپیتولاسیون با این تعریفی که امروزه از آن وجود دارد، در واقع در قرن بیستم مطرح شد، اما سابقة این موضوع به گذشته‌های خیلی دور بازمی‌گردد. در ابتدا خواهش...

ادامه مطلب

وضعیت حقوقی کاپیتولاسیون

وضعیت حقوقی کاپیتولاسیون

سخنرانی دکتر گودرز افتخار جهرمی استاد دانشگاه شهید بهشتی بسم‌الله الرحمن‌الرحیم. کاپیتولاسیون یا قضاوت کنسولی، ابتدا به وسیله کشورهای غربی به کشورهای شرقی تحمیل شد. دولت عثمانی با این که دولت بالنسبه مقتدری بود، در برابر پیشرفتهای کشورهای غربی پذیرفت که به آنها یک نوع مصونیت بدهد. شاید اولین باری که این مصونیت‌ها و این قضاوت‌ کنسولی اعطا شد به کشور فرانسه بود. در ایران هم ابتدا در زمان صفویه...

ادامه مطلب

سرنوشت کاپیتولاسیون در ایران

سرنوشت کاپیتولاسیون در ایران

روابط استعماری همواره حول محور «امتیازات»، شناسایی و تحلیل شده‌اند. در میان انواع امتیازات واگذارشده به قدرت‌های استعماری، کاپیتولاسیون اهمیت ویژه‌ای دارد. سلب حق قضاوت، صریح‌ترین و شفاف‌ترین اقدام استعماری است که بیانگر رویکرد استعمارگران به هویت مناطق تحت استعمار می‌باشد. ازاین‌رو، عکس‌العمل این مناطق نسبت به آن نیز گویای پویایی هویت آن‌هاست. در این نوشتار، عمل‌ها و عکس‌العمل‌ها در...

ادامه مطلب

کاپیتولاسیون در ایران

کاپیتولاسیون در ایران

سخنرانی دکتر محمد هراتی استاد دانشگاه و از پژوهشگران مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسیبسم‌الله الرحمن‌الرحیم و به نستعین. ریشه کاپیتولاسیون در ایران، به عهدنامه ترکمانچای بر‌ می‌گردد.  آن عهدنامه، فصل جداگانه‌ای به نام «عهدنامه تجاری ترکمانچای» داشت. در فصل هشتم این عهدنامه آمده است که اگر دو نفر روس با هم نزاع کنند و منجر به قتل شود، موضوع به محاکم ایران مربوط نشده و وزیر مختار روس یا کنسول...

ادامه مطلب

گروههای سیاسی و کاپیتولاسیون

گروههای سیاسی و کاپیتولاسیون

سخنرانی دکتر داوود هرمید‌اس باوند؛ استاد دانشگاه  من فکر می‌کنم هر موضوع و هر پدیده‌ای را باید در شرایط یا اوضاع و احوال اجتماعی سیاسی تاریخی خاص خود مورد بررسی قرار داد. ممکن است یک پدیده یا یک آیین حقوقی، در شرایط خاصی به عنوان یک ضرورت و در شرایط دیگر مغایر با مصالح و منافع روز جامعه تلقی شود.  در تاریخ، کاپیتولاسیون دو مرحله دارد. یکی مرحله‌ای است که امتیاز یک طرفه در زمینه‌های تجاری و...

ادامه مطلب