مشروطه
مسئولیت دینى و سامان سیاسى از دیدگاه حاج آقا نورالله

مسئولیت دینى و سامان سیاسى از دیدگاه حاج آقا نورالله

این مقاله در دو فصل تنظیم و به دبیرخانه همایش تبیین آراء و بزرگداشت هشتادمین سالگرد نهضت شهید آیت ‌الله حاج ‌آقا نورالله نجفى‌ اصفهانى ارائه شده است که با حفظ امانت تقدیم می شود:                  الف) اصل «لزوم ایفاى مسئولیت» بنیاد «اندیشه سیاسى ـ دینى» در کنار اصل «لزوم تأمین مشروعیت الهى» ـ که خارج از بحث نوشتار حاضر است ـ، اصل «لزوم ایفاى...

ادامه مطلب

 شهادت حاج‏ آقا نورالله

شهادت حاج‏ آقا نورالله

سید اسدالله رسا روزنامه ‌نگارى آزاده و دردمند بود که شخصیت حاج ‌آقا نورالله را درک کرده و شیفته وى شده بود. این مرد آزاده که خود طعم شکنجه پهلوى را چشیده بود و معنى مبارزه با دستگاه دیکتاتورى را مى‌دانست پس از سقوط دیکتاتور مجموعه مقالاتى را در خصوص شخصیت، قیام و شهادت حاج ‌آقا نورالله در روزنامه عرفان منتشر کرد. عناوین بخشى از آن مقالات که پیرامون شهادت حاج‌ آقا نورالله مى‌باشد بشرح...

ادامه مطلب

مبارزات حاج ‏آقا نورالله با رضاخان

مبارزات حاج ‏آقا نورالله با رضاخان

در سال 1341 هجرى قمرى هنگامى که احمدشاه از سفر اروپا بازمى‌گشت از راه بوشهر و شیراز وارد اصفهان شد. حاج ‌آقا نورالله به اتفاق علماى اصفهان در هزار جریب جلو باغ مسکونى حاج ‌آقا نورالله از احمدشاه استقبال کرد. موقعى که احمدشاه از ماشین پیاده شد به احمدشاه خیرمقدم گفت. احمدشاه به منزل حاج‌ آقا نورالله رفت و پس از صرف نهار حاج ‌آقا نورالله را دعوت به تهران کرد. و حاج ‌آقا دعوت را پذیرفت؛ و سپس...

ادامه مطلب

نگاهى به اقدامات اجتماعى و عام ‏المنفعه حاج‏ آقا نورالله

علاج، رفع احتیاج از بیگانگان است

نگاهى به اقدامات اجتماعى و عام ‏المنفعه حاج‏ آقا نورالله

: حاج آقا نوراللّه براى تشویق هر چه بیشتر و گسترش کارهاى خیر و عام المنفعه که در دو جهت رفاه داخلى و بى‌نیازى از خارجى استوار بود، طى نامه‌اى به مرحوم حاجى صدرالمحدثین که از بزرگان وعاظ و خطیبى توانا بوده، دستور مى‌دهند که در منابر و مجالس عمومى مردم را در جریان کارهاى انجام شده براى استقلال اقتصادى کشور قرار دهند و مردم را تشویق به مشارکت و انجام امور عام‌المنفعه نمایند: اعلامیه...

ادامه مطلب

مروری بر زندگانی حاج ‏آقا نورالله اصفهانی

مروری بر زندگانی حاج ‏آقا نورالله اصفهانی

حاج‌ آقا نورالله در سال 1287ه . ق در اصفهان متولد شد. پس از آموختن مقدمات علوم دینى به عتبات عالیات رفت و در محضر علمایى چون آیت‌ الله میرزا حبیب ‌الله رشتى و آیت‌ الله میرزا حسن شیرازى تلمذ کرد و به درجه اجتهاد رسید.[1] وى از علماى روشنفکر، صاحب نفوذ و متمول اصفهان بود که در دو جبهه به مبارزه با مظاهر استبداد و استعمار برخاست. او در سال 1323ه . ق در جریان جنبش مشروطه و مهاجرت کبرا به جمع مهاجرین و...

ادامه مطلب

 مردم سالارى دینى در نگاه حاج آقا نورالله اصفهانى

مردم سالارى دینى در نگاه حاج آقا نورالله اصفهانى

اندیشه مردم سالارى دینى ولو در اواخر قرن بیستم توسط امام خمینى (ره) صریحاً طرح شد و توسط شاگرد ایشان آیت الله خامنه‌اى تبیین شد؛ اما این اندیشه یک دفعه ایجاد نشد بلکه ریشه‌هاى آن را مى‌توان در اندیشه سیاسى علما خصوصاً از زمان مشروطه دنبال کرد؛ که یکى از کسانى که در این خصوص گام برداشته حاج آقا نورالله مى‌باشد. این مقاله سعى دارد تا بررسى اندیشه سیاسى حاج آقا نورالله تا پرده از این...

ادامه مطلب

حکومت اسلامی از منظر حاج‌آقا نوراللّه اصفهانی و امام خمینی

اهداف و اصول حاکم بر :

حکومت اسلامی از منظر حاج‌آقا نوراللّه اصفهانی و امام خمینی

: یکی از نکات بسیار مهمی که مورد توجه تحلیلگران بحث انقلاب اسلامی قرار گرفته، بحث رهبری امام خمینی قدس‌سره می‌باشد. بسیاری از این تحلیلگران به دلیل وجود مشکلات مبنایی و معرفتی نسبت به مبانی این حرکت و فهم ناقص از آن، با ادعای مبهم بودن و آرمانی بودن طرح حکومت اسلامی که به عنوان غایت انقلاب مطرح می‌شد، آن را یک حرکت پوپولیستی دانسته‌اند. نویسنده در این مقاله با بررسی تطبیقی اهداف...

ادامه مطلب

مشروعه در بوته نقد علمای مشروطه‌خواه

مشروعه در بوته نقد علمای مشروطه‌خواه

جنبش مشروطه هر چند ریشه غربی داشت ولی تعدادی از بزرگ‌ترین مجتهدان دوران مشروطیت، تفسیری متناسب با آموزه‌های دینی و بومی عصر خود را از مشروطه ارائه دادند و کوشیدند آن را به کرسی بنشانند. آخوند ملامحمد کاظم خراسانی (1255 ـ 1329ق)، حاج میرزا حسین تهرانی (متوفی 1326ق)، آقا شیخ ملاعبدالله مازندرانی (1259 ـ 1331ق) در نجف، حاج آقا نورالله اصفهانی و آقا نجفی اصفهانی در اصفهان، و عبدالحسین لاری در فارس و شیخ...

ادامه مطلب

 به راستى، جرم نابخشودنى شیخ چه بود؟!

به راستى، جرم نابخشودنى شیخ چه بود؟!

* جرم شیخ، دفاع از دین و استقلال کشور بود!   ....جرم شیخ، مال دوستى، ریاست خواهى و رشوت ستانى نبود؛ پس او در دادگاه «دین و داد و خرد»، چه جرمى داشت که دشمنانش او را مستحقّ طعن و لعن و حتى اعدام مى‌شمردند؟! جرم نابخشودنى! شیخ، دفاع اصولى از دین و مبارزة جدّى با استراتژى همسایگان زورگو و متجاوز آن روز ایران (روس و انگلیس) بود، که او را ـ در این هر دو عرصه ـ خواهى نخواهى با قدرتهاى استعمارى، و طیف...

ادامه مطلب

 اتهام زنندگان، خود متهم‏ اند!

اتهام زنندگان، خود متهم‏ اند!

* سیاهة اتهام زنندگان به شیخ اتهام زنندگان به شیخ، در تاریخ، قابل رد یابى و تشخیص‌اند. آنان قاعدتاً همان کسانند که در بحبوحة مشروطیت، در صف مخالفان و دشمنان سرسخت وى جاى داشتند و در ستیز با وى، از هیچ اقدامى (از ایراد نطق و برپایى تظاهرات در مجلس و انجمنها، و نگارش مقاله در مطبوعات و پخش شبنامه‌ها و ارسال تلگرافها بر ضد شیخ گرفته تا تهدید وى به ترور) فروگذار نمى‌کردند و بعضاً در نگارشها و...

ادامه مطلب

 فروش مدرسة چال به بانک استقراضى ربطى به شیخ نداشت!

فروش مدرسة چال به بانک استقراضى ربطى به شیخ نداشت!

* طرح مسئله در منطقة بازار تهران، سمتِ غربِ امامزاده سیّد ولى و نزدیک مسجد خازن الملک، زمینى گود و مخروبه[1] قرار داشت که به صورت قطعه‌اى متروک و بى‌صاحب در آمده و «سالهاى دراز... بایر افتاده بود»[2] و طوّافها و ذغال فروشها از آن به عنوان انبار بهره مى‌گرفتند.[3] به گفتة یک شاهد عینى که «مکرّر از آنجا عبور» کرده است: زمین مزبور به مرور زمان «بر اثر عدم توجه اولیاى امور به وضع کثیفى...

ادامه مطلب

 شیخ، اهل سازش با روسها نبود!

شیخ، اهل سازش با روسها نبود!

* شیخ، آماج اتهامات   ....ماجراى فروش زمین به بانک استقراضى، تنها موردى نیست که حاجى شیخ فضل‌اللّه‌ در آن، به ارتباط و سازش با روسها متهم شده است. سناتور ملکزاده، حاج شیخ فضل‌اللّه‌ را ـ  در طول مشروطة اول و استبداد صغیر ـ به داشتن رابطه با روسها! متهم مى‌کند[1] و اساساً تواریخ مشروطه، پر از این گونه اتهامات به شیخ است: یحیى دولت آبادى، فعالیت شیخ در عصر مشروطه را ناشى از دو چیز...

ادامه مطلب

 روابط و مناسبات آیت‌الله شیخ فضل ‏اللّه‏ نوری و امین السلطان

روابط و مناسبات آیت‌الله شیخ فضل ‏اللّه‏ نوری و امین السلطان

بررسى مناسبات شیخ و اتابک (از دوران ناصرالدین شاه تا بحبوحة مشروطیت) به وضوح نشان مى‌دهد که آن دو همواره با یکدیگر مخالف و درگیر بوده‌اند، و این امر، ناقض شایعات مبنى بر «کمک مالى اتابک به شیخ» در دوران تحصن حضرت عبدالعظیم (ع) است. در آنجا وعده دادیم که در پایان کتاب حاضر، ضمن بحثى گسترده پیرامون روابط و مناسبات شیخ و امین السلطان، مخالفت و درگیرى دیرین میان ایشان را در وجوه مختلف سیاسى و...

ادامه مطلب

 زندگی و زمانه شیخ ابراهیم زنجانی

زندگی و زمانه شیخ ابراهیم زنجانی

   در بررسی تاریخ انجمنهای مخفی و سازمانهای ماسونی دوران مشروطه با سه شخصیت مواجهیم که از برخی جهات، از جمله تعلق به کسوت روحانیت، مشابهت دارند: شیخ ابراهیم زنجانی، سید اسدالله خرقانی و سید محمد کمره‌ای. این مقاله به معرفی مختصر شیخ ابراهیم زنجانی اختصاص دارد. منابع مورد استفاده‌ام، مجموعه کامل خاطرات انتشار نیافته زنجانی و دهها رساله منتشر نشده اوست که بیش از پنجهزار صفحه دستنویس را...

ادامه مطلب

 بانک شاهنشاهى ایران و انگلیس؛ ماهیت و مواضع استعمارى

بانک شاهنشاهى ایران و انگلیس؛ ماهیت و مواضع استعمارى

بانک شاهى (ROYAL BANK) یا دقیقتر بگوییم: بانک شاهنشاهى ایران و انگلیس که در 1268 ش تأسیس گردید، نزدیک به چهل سال، بانک رسمى دولت ایران و بانک مرکزى این کشور به شمار مى‌رفت و حق انحصارى صدور اسکناس را هم داشت[1]، و این در حالى است که مرکز آن در خارج، و مالکیت و مدیرانش نیز خارجى و تابع مقررات خزانه دارى دولت انگلیس قرار داشت و بدین گونه، ابزارى در خدمت اهداف سیاسى و اقتصادى دولت انگلیس در ایران بود.[2] به نوشتة...

ادامه مطلب

 بحرین در مطبوعات مشروطه (۱۳۲۵-۱۳۲۲ق)

بحرین در مطبوعات مشروطه (۱۳۲۵-۱۳۲۲ق)

 جدایی بحرین از ایران به طور رسمی در سال ۱۳۴۹ش اتفاق افتاد ولی جدا ساختن این قسمت که بیش از ۲۰۰۰ سال جزء لاینفک ایران بوده است، به سهولت و یک شبه صورت نگرفت و مقدمات این جدایی در دوره قاجاریه فراهم آمد. بحرین از جمله بخشهایی بود که استعمارگران انگلیسی با تطمیع حکام محلی و خرج مبالغی هنگفت و دادن وعده و وعیدهای توخالی زمینه را جهت جداسازی آن مهیا کردند. فقدان یک نیروی دریایی کارآمد ایرانی نیز به...

ادامه مطلب

چه کسی نخست‌وزیر را کشت؟  مروری بر ماجرای ابهام‌آلود ترور اتابک اعظم

چه کسی نخست‌وزیر را کشت؟  مروری بر ماجرای ابهام‌آلود ترور اتابک اعظم

دو دهه پیش از این، اولیور استون، کارگردان امریکایی فیلمی ساخت با عنوان JFK. تریلری جنایی با موضوع ترور بحث‌برانگیز جان. اف کندی سی و پنجمین رییس‌جمهوری ایالات متحده که در روز ۲۲ نوامبر ۱۹۶۳ در جریان سفری به ایالت تگزاس در مرکز شهر دالاس هدف حمله ناگهانی یک تک‌تیرانداز قرار گرفت و از پای درآمد. قصه فیلم از همین ‌جا آغاز می‌شود و ادعای منابع رسمی درباره عامل ترور را بررسی می‌کند. بنا بر...

ادامه مطلب

مراجع نجف و اولتیماتوم انگلیس

مراجع نجف و اولتیماتوم انگلیس

  بحران‌های داخلی و راهزنی‌های ایلات بهانه‌‌های لازم را به دست انگلیس داد تا منطقه جنوب را به عنوان آرام ساختن محیط تجاری و در باطن برای حفاظت از منافع نفتی خود جولانگاه قشون هند انگلیس قرار دهد. یادداشت انگلیسی‌ها در عثمانی بازتابی نامطلوب داشت. کمیته سعادت استانبول شکایت به نزد مراجع برد. بزودی تلگرام‌‌های اعتراض‌آمیز به سفارت‌های عثمانی، فرانسه، انگلیس، بلژیک، ایتالیا،...

ادامه مطلب

اندیشه سیاسى حاج آقا نوراللّه در مشروطه اصفهان

اندیشه سیاسى حاج آقا نوراللّه در مشروطه اصفهان

اگر هدف تاریخ به اعتبار «فاعتبروا یا اولى الابصار» روشن نمودن زوایاى پنهان و تاریک باشد تا وجدان خفته ملتى را بیدار نماید، این رسالت بر عهده پژوهشگران و محققان است. مشروطیت را مى‌توان نخستین گام عینى و عملى توسعه‌ گرایى ایران دانست. تحولات اجتماعى معمولاً «جامعه ‌محور» یا «نخبه‌ محور» هستند. از جلوه‌ هاى مهم تاریخ، یکى هم شناخت شخصیت‌هاى دینى، سیاسى و اجتماعى...

ادامه مطلب

دیدگاه امام خمینی درباره ی قانون اساسی مشروطه چه بود؟

به مناسبت سالروز برگزاری نخستین همه پرسی قانون اساسی

دیدگاه امام خمینی درباره ی قانون اساسی مشروطه چه بود؟

تبیین اندیشه های امام خمینی(س)

امام خمینی(س) وجود برخی از ماده های مندرج در قانون اساسی مشروطه، مانند لزوم حضور پنج مجتهد به عنوان ناظر در مجلس شورای ملی را فرصتی برای اجرای حداقلی از قانون های اسلام می دانستند که هیچ گاه عملی نشد

ادامه مطلب


1
2
3
4