رضا شاه
رضاشاه اطمینان داشت که با ورود ارتش متفقین، از سلطنت برکنار خواهد شد

روایت ارتشبد حسین فردوست:

رضاشاه اطمینان داشت که با ورود ارتش متفقین، از سلطنت برکنار خواهد شد

ماجرای برکناری رضاشاه و انتصاب ولیعهد به سلطنت

با پیشرفت آلمان نازی در جنگ جهانی دوم، مناسبات صمیمانه ای بین رضاخان و هیتلر بوجود آمد. ارتش آلمان تا کوه های قفقاز پیشروی کرده بود و به مرزهای ایران نزدیک می شد. متفقین به وحشت افتادند و با اطلاعاتی که از درون دربار رضاخان داشتند، مطمئن شدند که اگر ارتش آلمان بتواند خود را به مرزهای ایران برساند، رضاخان صددرصد در اختیار آلمان ها قرار خواهد گرفت و آلمان هیتلری از طریق ایران می تواند بر خاورمیانه از سویی و بر سایر مستعمرات انگلیس که هندوستان مهم ترین آنها بود، از سوی دیگر اعمال کنترل کند.

ادامه مطلب

استبداد در دوره رضاشاه و محمدرضا پهلوی؛

یک مقایسه تطبیقی :

استبداد در دوره رضاشاه و محمدرضا پهلوی؛

شباهت‌ها و تفاوت‌های سیاست‌ورزی پدر و پسر

   گرچه گسترش هراس در میان مردم از یک‌سو و کنترل شدید مخالفان از سوی دیگر دو پایه سلطنت استبدادی پهلوی‌ها در ایران بود، اما در شیوه سیاست‌ورزی، تفاوت‌هایی میان رضاشاه و محمدرضا پهلوی وجود داشت که مقاله زیر به بررسی آن پرداخته است استبداد،‌ به‌عنوان روشی برای اداره امور عمومی،‌ در هر نظام و جامعه سیاسی دارای شکل ویژه و مشخصی است و این‌گونه است که هر مقطع تاریخی با...

ادامه مطلب

جنایت های رضا شاه در حق نزدیکانش بخش دوم

ترور یاران قدیمی برای بقای حکومت

جنایت های رضا شاه در حق نزدیکانش بخش دوم

نصرت الدوله فیروز؛ شاهزاده‌ بد اقبال قجری

فیروز میرزا فیروز مشهور به نصرت الدوله در سال ۱۲۶۴ شمسی از عزت ملک پنجمین دختر مظفرالدین شاه قاجار و نوه دختری امیرکبیر متولد شد. پدر فیروز، عبدالحسین فرمانفرما نام داشت. [1] دوران کودکی را در تبریز گذراند و از پنج سالگی تحصیلات مقدماتی شامل زبان فارسی، عربی، قرآن و شرعیات، حساب و هندسه و زبان فرانسه را تا حدی فرا گرفت. ‌[2] در چهارده سالگی که پدرش به خارج از ایران، نجف، تبعید شد، در مدرسه...

ادامه مطلب

سلماس و دوره مشروطیت

سلماس و دوره مشروطیت

‌ این متن که نخستین‌بار‌ انتشار‌ مـی‌یابد‌ بـرگ‌هایی از تـاریخ سلماس از روزگار مشروطه‌ تا اوایل سلطنت رضاشاه است. نویسنده آن،مرحوم‌ جلیل بخش‌پور سلماسی است.وی‌ تحصیلات اولیه خود را در مدرسه‌ای که شادروان‌ سعید سلماسی(شهادت 25‌ صفر‌ 1327 قمری در حوالی خـوی)در سلماس بنیانگذاری کرده بـود آغـاز کرد.پس از طی تحصیلات‌ مرسوم،در گمرگ تهران مشغول گردید و به عنوان...

ادامه مطلب

رضا شاه و کوچ نشینی عشایر

بررسی دلایل شکست سیاست سرکوب رضاخان علیه عشایر

رضا شاه و کوچ نشینی عشایر

: رضا شاه پس از رسیدن به سلطنت به انجام یک سلسله از اقداماتی مبادرت ورزید که یکی از آنها طرح اسکان اجباری عشایر بود که اصطلاحاً به «تخته قاپو» کردن مشهور بود. در این میان ایل بختیاری به عنوان یکی از ایلات مهم و مقتدر کشور مشمول طرح اجباری اسکان عشایر از جانب دولت رضاشاه گردید. این طرح بدون انجام مطالعات و تحقیقات کارشناسی و بدون فراهم آوردن زمینه های لازم و تنها به پشتوانه نیروی نظامی و...

ادامه مطلب

ماجرای جالب نام‌گذاری کتاب «دست‌های‌خالی پاهای‌خونین»

درمصاحبه اختصاصی با نویسنده کتاب مطرح شد؛

ماجرای جالب نام‌گذاری کتاب «دست‌های‌خالی پاهای‌خونین»

نویسنده کتاب «دست‌های خالی پاهای خونین» در خصوص وجه‌تسمیه کتاب اظهار کرد: در زمان تدوین کتاب، قریب به 20 عنوان را انتخاب کردم. آخرین عنوانی که به آن رسیدم «رد پاهای خونین» بود. کتاب «دست‌های خالی پاهای خونین» که به‌تازگی توسط انتشارات مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس منتشرشده است درواقع سعی دارد تا مخاطب خود را با رنج و سختی جنگ‌زدگان قصرشیرین در روزهای نخست حمله عراق به...

ادامه مطلب

جنایت های رضا شاه در حق نزدیکانش

ترور یاران قدیمی برای بقای حکومت

جنایت های رضا شاه در حق نزدیکانش

بخش نخست: برآمدن و فروافتادن عبدالحسین تیمورتاش

: بطوور معمول یکی از ویژه گی های دیکتاتورها در طول تاریخ این بود که  در قبال نزدیکان و کسانی که پلکان رسیدن آنها به قدرت بودند، جفا کردند. در این میان رضاشاه زبانزده تاریخ نگاران است. زیرا او حداقل در دوران پادشاهی 16 ساله خود  ( 1304 تا 1320) ، دستور قتل هشت نفر از نزدیکان خود را تنها به جرم اینکه زیادتر از حد لازم قدرت و محبوبیت پیدا کرده بودند ، صادر کرد که البته طرح حذف فیزیکی همه آنها...

ادامه مطلب

املاک رضاخان

بررسی اجمالی از زمین خواری رضا شاه

املاک رضاخان

اصل اموال و دارایی های خاندان پهلوی به املاک و زمین بر می گردد املاکی که رضاشاه با تهدید و به زور از مردم گرفت. رضاخانی که در ابتدای حکومتش در سال1304 نه ملکی داشت و نه دارایی ولی طی شانزده سال حکومت ظالمانه و قلدرمآبانه توانست تا سال 1320 حدود 44000 مستغل به زور تصاحب نماید. گفته می شود وسعت اراضی وی بیش از ده درصد زمین های کشاورزی کشور بود. تعداد روستاهایی که رضاشاه در مدت سلطنت خود تصاحب کرد، بالغ بر 2...

ادامه مطلب

نگاهی به زندگینامه شهید محمدصادق اسلامی

محمد صادق اسلامی از شهدای هفتم تیرماه 1360

نگاهی به زندگینامه شهید محمدصادق اسلامی

دهه 60 به عنوان سخت‌ترین دهه انقلاب اسلامی به شمار می‌رفت چرا که در این دهه، علاوه بر وقوع جنگ تحمیلی، ایران اسلامی شاهد سیل عظیمی از ترورها، انفجارات و اقدامات خرابکارانه در شهرهای مختلف توسط سازمان منافقین و فتنه احزاب و گروههای مارکسیستی به ویژه در تهران بود. اگرچه وجود چنین شرایطی در کشور التهاب‌آفرین بود، اما نتوانست کوچک‌ترین خللی در مسیر ملت به سوی دستیابی به استقلال، آزادی و...

ادامه مطلب

نقش شهربانی در بازدارندگی توسعه سیاسی در عصر رضاشاه

نقش شهربانی در بازدارندگی توسعه سیاسی در عصر رضاشاه

شهربانی عصر رضاشاه چه کارکردهایی داشت؟

ازجمله نیروهای نظامی دوره سلطنت رضاشاه، شهربانی بود که کارکردهای گستره‌ای داشت. وظیفه این نیروی نظامی، که قاعدتا می‌بایست حفظ امنیت باشد، چنان معنا شده بود که درحوزه انتخابات، مطبوعات،سینما،پست وحتی عدلیه نیزحضوراین نیرو مشاهده می‌شد از جمله نیروهای نظامی دوره سلطنت رضاشاه، شهربانی و پلیس سیاسی بود که نامش خصوصا در دوره دوم سلطنت او (1312-1320) برای مردم، نیروهای اجتماعی و مقام‌های...

ادامه مطلب

کودتای تمام عیار انگلیسی

کودتای تمام عیار انگلیسی

: کتاب «پادشاهسازان: اختراع خاورمیانه مدرن» در دوازده فصل به همراه پیشگفتار و مؤخره تدوین و در سال ۲۰۰۸ توسط مؤسسه W.W.Norton& Company چاپ شده است. فصل نهم این کتاب به روایت روی کار آمدن رضاشاه در صحنه سیاسی ایران و جلوس او بر تخت پادشاهی اختصاص دارد. اما نکته جالب توجه در این فصل، این است که راویان داستان و همچنین نویسندگان کتاب در نقش فرشته نجات ظاهر شده و به زیرکی خواسته اند نقش روسیه را در...

ادامه مطلب

نشست «آوار و هاوار: تأملی در تاریخ شفاهی زلزله کرمانشاه

نشست «آوار و هاوار: تأملی در تاریخ شفاهی زلزله کرمانشاه

صبح سه‌شنبه بیست‌وپنجم دی سال 1397 در سالن دکتر پرهام در مرکز اسناد و آرشیو کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران نشست تاریخ شفاهی زلزله 21 آبان سال 1396 کرمانشاه برگزار شد. صباح خسروی‌زاده، کارشناس اسناد سازمان اسناد و کتابخانه ملی، مجری نشست بود. وی این‌گونه نشست را آغاز کرد: «زلزله 21 آبان سال 1396 را تقریباً فاجعه‌بارترین حادثه سال 2017 قلمداد کردند. اینکه تاریخ چقدر می‌تواند در این حوزه...

ادامه مطلب

شکست سیاست کشف حجاب در دوران رضاخان

شکست سیاست کشف حجاب در دوران رضاخان

بررسی زمینه‌ها و پیامدهای سیاست کشف حجاب در دوران رضاخان  روایت مقاومت فرهنگی بانوان، دلایل شکست این سیاست رضاخان در مقابله با حجاب  دوران 16 ساله سلطنت مطلقه رضاخان بر ایران، متضمن اقدامات ضد فرهنگی متعددی بود که عمدتا با تأکید بر ترک سنت‌های قدیمی و رو آوردن به مظاهر تمدن غربی صورت گرفت. از میان تمام جریانات فرهنگی حکومت پهلوی اول، قضیه کشف حجاب بیشتر مورد توجه واقع شده است؛ چراکه...

ادامه مطلب

گزارش قتل فجیع سردار اسعد سوم (سردار بهادر)، وزیر جنگ رضاشاه

گزارش قتل فجیع سردار اسعد سوم (سردار بهادر)، وزیر جنگ رضاشاه

: رضا خان مانند همه دیکتاتورهای تاریخ هر زمان که از طرف کسی احساس تهدید می کرد بی محابا او را با ترفندهای مختلف از سرراه برمی داشت. سردار اسعد سوم یکی از همین افراد محسوب می شود . او که به مانند عبدالحسین تیمور تاش و علی اکبر داور ، صرفا بخاطر آنکه رضا خان به او بدگمان شده بود ، به شکل فجیعی در زندان توسط پزشک جنایتکار احمدی به قتل رسید. معرفی سردار بهادر  جعفرقلی‌خان بختیاری (زاده ۱۲۵۹ -...

ادامه مطلب

تازه بدوران رسیده های عصر رضاشاه!

تازه بدوران رسیده های عصر رضاشاه!

وکلایی که در دوره ریاست وزرایی سردارسپه انتخاب شدند، خوشبختانه اکثرا از طبقه متوسط اجتماع بودند و به هزارفامیل تعلق نداشتند! ولی علاوه بر آنها، قشر تازه به دوران رسیده‌ها نیز سر برآورد که شامل عده‌ای افسر و درجه دار قزاق از بریگاد قزوین بود که در زمان کودتای ۱۲۹۹ سیدضیاء، اینها در رکاب رضاخان از قزوین تا تهران طی طریق کرده و زیر سایه همقطار سابق خود (رضاشاه) به امارت و حکومت رسیدند. این...

ادامه مطلب

نفرت مردم ایران از رضاشاه

نفرت مردم ایران از رضاشاه

"ری براک" نویسنده آمریکایی روزنامه نیویورک تایمز در مقاله ای به تاریخ ۹ سپتامبر ۱۹۴۱، از تهران، با عنوان «پیش بینی شورش در ایران» نوشت:  دیپلمات های خارجی پیش بینی می کنند اگر رضاشاه دست از قدرت بر ندارد، قیامی در راه خواهد بود روزنامه نیویورک تایمز در ادامه می نویسد: تهران، ایران، ۸ سپتامبر (به گزارش خبرنگار اعزامی ما به بغداد) طبق گزارش ها، پایتخت و استان های جنوب غربی ایران در...

ادامه مطلب

دلایل  استعفاء اجباری رضا شاه از نگاه نویسنده نیویورک تایمز در سپتامبر 1941

دلایل استعفاء اجباری رضا شاه از نگاه نویسنده نیویورک تایمز در سپتامبر 1941

: روزنامه نیویورک تایمز چاپ ایالات متحده امریکا در تاریخ چهاردهم سپتامبر ۱۹۴۱ مقاله ای با عنوان «ایران خشمگین شاه را عزل خواهد کرد. اگر بریتانیا شاه را برکنار نکند شورش در راه است» به قلم ری براک به چاپ رساند: متن این مقاله به نقل از کتاب "شهریور ۱۳۲۰؛ اسرار حمله متفقین به ایران"نوشته محمد قلی مجد ترجمه علی اکبر رنجبر کرمانی انتشارات موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران به دلیل...

ادامه مطلب

شاه مستعفی را ثروتمندترین پناهنده سلطنتی می‌دانستند

شاه مستعفی را ثروتمندترین پناهنده سلطنتی می‌دانستند

زمانی که باندرا، کشتی پستی انگلیسی کوچک فرسوده، ساحل سوت‌وکور ایران را ترک کرد مسافر درجه‌یک آن شاه سابق ایران بود. او به گذشته نگاه می‌کرد و به امپراتوری مدرنش که یک‌شبه براثر یک حدس اشتباه ویران شده بود و به آینده‌ای در تبعید به همراه میلیون‌ها دلار پول که تقریباً هر آرزویی به‌غیراز حکمرانی دوباره را می‌توانست برآورده کند. در میان پناهندگان سلطنتی قرن بیستم احتمالاً رضای...

ادامه مطلب

از رضا خان میر پنج تا رضا شاه ، یک شاه، دو نگاه

از رضا خان میر پنج تا رضا شاه ، یک شاه، دو نگاه

به مناسبت هفتاد و هفتمین سالگرد اشغال نظامی ایران و سوم شهریور » کارنامه و زمانه رضاشاه پهلوی « همایش یک روزه  سوم شهریور 1397 در ساختمان آرشیو ملی، پژوهشکده اسناد، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد . گروه تاریخ/ در این همایش دو دیدگاه درباره روی کار آمدن رضا شاه مطرح شد. به اعتقاد آقای صادق زیبا کلام برآمدن رضاخان میرپنج بیش از آنکه محصول اراده غربیها باشد معلول شرایط سیاسی و...

ادامه مطلب

بازخوانیِ ارتباط میان ارتش مدرنِ پهلوی اول و شهریور 1320؛ بخش نخست

بازخوانیِ ارتباط میان ارتش مدرنِ پهلوی اول و شهریور 1320؛ بخش نخست

 کارآییِ ارتش رضاشاهی از منظر «هزینه و فایده» هر پدیده‌ای به حکم عُقل، باید از منظر «هزینه و فایده» بررسی شود؛ اینکه برای پدیده‌ی مذکور، چقدر هزینه شده و قرار است متناسب با هزینه صرف‌شده، چقدر فایده و کارآیی داشته باشد. پدیده «ارتش مدرن» در دوران رضاشاه پهلوی نیز از این قاعده مستثنی نبوده و در بررسی میزان توسعه‌ی نظامیِ پهلوی اول، باید به همین رویکرد توجه نمود. گروه...

ادامه مطلب


1
2