عشایر
پیکار عشایر خوزستان با استعمار انگلیس؛ مصداق جهاد اکبر در تاریخ‌

پیکار عشایر خوزستان با استعمار انگلیس؛ مصداق جهاد اکبر در تاریخ‌

  قریب یکصد سال پیش زمانی که نه من بودم و نه دیگران، جنگی رخ داد به مصداق جهاد واقعی و نامش را گذاشتند جهاد عشایر، عشایر عرب یک طرف اصلی قضیه بودند، جنگ کردند آن هم جنگی با استعمار انگلیس. و اما جنگ، واژه‌ای تلخ که تلخی‌اش سال‌ها در ذهن و یادها می‌ماند. جنگ برای آمدنش نه زمان می‌شناسد و نه مکان. نه نیازی به اذن دخول دارد و نه کسب رخصتی برای رفتن. هر چه هست آواری است که بر سر آنانی که درگیرش...

ادامه مطلب

رضاشاه کثرت در عین وحدتی را که در ایران بود، نمی‌خواست

در رثای مرحوم علی اکبر رنجبر کرمانی

رضاشاه کثرت در عین وحدتی را که در ایران بود، نمی‌خواست

«رضاخان، ستیز با ایلات و عشایر و خوانش یک تجربه تاریخی» در گفت‌وشنود با علی‌اکبر رنجبر کرمانی

در ابتدای بحث بد نیست ‌ای به نقش مثبت ایلات و عشایر در طول تاریخ داشته‌ باشید. به نام خدا. توجه داشته باشید که در جنگ‌های ایران با کشورهای خارجی، بخش زیادی از قوای دفاعی ایران را عشایر و ایلات تشکیل می‌دادند و حتی از دوران صفویه، افشاریه، زندیه و قاجاریه بسته به اینکه پایتخت ایران در کجا بوده و یا کدام یک از مرزهای ایران مورد تهدید خارجی قرار می‌گرفت، ایلات و عشایر در آن مناطق اسکان...

ادامه مطلب

 بختیاری ها و جنگ جهانی اول

بختیاری ها و جنگ جهانی اول

   وقتی در سال 1314 میلادی جنگ جهانی اول شعله ور گردید ، کمتر کسی فکر می کرد که دامنه و زبانه آن سراسر دنیا را فرا بگیرد. بسیاری از کشورها برای در امان ماندن از گزند و آسیبهای جنگ اعلام بیطرفی کردند. اما چون طرفین درگیر در جنگ به ویژه انگلستان در بسیاری از کشورها حضور داشت و یا بخشی وسیعی از دنیا مستعمره اش بود ، وقوع جنگ در هر نقطه ای ممکن بود. طرفین درگیر برای آسیب رساندن به یکدیگر ، هر فرصتی را...

ادامه مطلب

 بختیارى‏ها و انگلیسى‏ها؛ گسترش روابط رسمى

بختیارى‏ها و انگلیسى‏ها؛ گسترش روابط رسمى

     در بررسى روابط بختیارى‌ها و انگلیسى‌ها، کسب امتیاز احداث جاده تجارى کاروان‌رو توسط کمپانى برادران لینچ که مناطق جنوبى و خوزستان را از طریق سرزمین بختیارى به اصفهان و سایر نقاط مرکزى ایران وصل مى‌کرد، نقطه عطفى به حساب مى‌آید که بر اساس آن، روابط بین دو طرف شکل رسمى به خود گرفت.      جاده تجارى مورد بحث که به دلیل کسب امتیاز استفاده از آن توسط برادران لینچ[1]...

ادامه مطلب

 اولین شورش ابوالقاسم خان بختیاری

اولین شورش ابوالقاسم خان بختیاری

اوضاع مملکت بعد از شهریور1320 در دوره قاجاریه ایل بختیاری به سبب ظهور خوانین بزرگی مانند حسین قلی خان بختیاری( که توانست عنوان ایلخانی را برای خود کسب کند و قلمرو خود را بسیار گسترش دهد و در نتیجه  نفوذ ، قدرت و ثروت خود را تا حد زیادی افزایش دهد) ، گسترش و نهادینه شدن ساختار منسجم ایلی ، یکپارچه شدن شاخه های هفت لنگ و چهارلنگ ،  نقش ایل بختیاری در  سقوط استبداد صغیر ، برقراری مجدد مشروطیت و...

ادامه مطلب

 اطلاعاتی درباره ایل بختیاری

اطلاعاتی درباره ایل بختیاری

تاریخچه سرزمینی وسیع که امروزه به نام چهارمحال وبختیاری شناخته شده است نام خود را از ایلی گرفته که به بختیاری شهرت دارد . این سرزمین از دیر باز یکی از مکانهای بوده که میراث تمدنی ایران باستان را در دل خود جا داده و نقوش برجسته ایلامی در مناطق کول فره – اشکفت سلمان و قلعه تل بیانگر ان است که این سرزمین بخشی از قلمرو دولت ایلامی بوده است سر زمین بختیاری قریب 820/142کیلو متر مربع وسعت دارد که در...

ادامه مطلب

 بختیارى‏ها و شرکت نفت ایران و انگلیس پس از کودتا تا قرارداد 1933م-1312ق

بختیارى‏ها و شرکت نفت ایران و انگلیس پس از کودتا تا قرارداد 1933م-1312ق

     سیاست انگلستان در ایران در طول سال‌هاى پایانى جنگ بین‌الملل اول متناسب با تغییر و تحولات در روسیه و انقلاب آن کشور و تأثیر انقلاب روسیه در مناطق مختلف ایران، به ویژه پس از مخالفت با تصویب قرارداد 1919م/1297ش دستخوش تغییر شد. سر پرسى لورین ــ وزیر مختار جدید بریتانیا در تهران ــ مأمور تصحیح، اجرا و ابلاغ این تغییر سیاست انگلیس در ایران و انطباق آن با شرایط جدید شد. به همین دلیل پس از کودتاى...

ادامه مطلب

 بیوگرافی خوانین بختیاری امضاکننده قرارداد نفتی دارسی

بیوگرافی خوانین بختیاری امضاکننده قرارداد نفتی دارسی

  سوابق و بیوگرافی تعدادی از خوانین بزرگ بختیاری که در جریان قرارداد نفتی دارسی حضور داشته و از امضاکنندگان و ذی‌نفعان آن بشمار می‌روند در این نوشتار آمده است. همچنین کوشیده شده با استفاده از اسناد مکتوب و عکس‌های باقیمانده از آن دوران به غنای این مطلب افزوده شود. 1. حسینقلی‌خان ایلخانی حسینقلی‌خان ایلخانی پسر بزرگ جعفرقلی‌خان، مادرش بی‌بی شاه‌پسند دختر علی صالح‌خان است....

ادامه مطلب

 بختیارى‏ها و نفت؛ اولین گام‏ها 1905-1903م/ 1323-1321ق

بختیارى‏ها و نفت؛ اولین گام‏ها 1905-1903م/ 1323-1321ق

     مظفرالدین شاه قاجار در سال 1313ق به دنبال قتل پدرش به دست میرزا رضا کرمانى بر تخت سلطنت نشست. در طول سال‌هاى بعد، دربار قاجار درصدد برآمد تا با اخذ وام از منابع خارجى، به ویژه روسیه و انگلیس نیازهاى مالى خود را برطرف کند. تلاش‌هاى دربار قاجار بالاخره در اواخر سال 1899 و اوایل سال 1900م به نتیجه رسید. اولین قرضه بزرگ از سوى دولت روسیه تزارى به مبلغ 000,500,22 منات روسى به ایران پرداخت شد. پرداخت...

ادامه مطلب

 چگونه قرارداد نفتی میان دارسی و خوانین بختیاری در سال 1905 منعقد شد؟

چگونه قرارداد نفتی میان دارسی و خوانین بختیاری در سال 1905 منعقد شد؟

به دنبال تلاش‌های ویلیام ناکس دارسی[1]  ــ سرمایه‌دار تبعه استرالیا ــ برای اخذ امتیاز نفت از دولت ایران و مساعدت‌های سفارت انگلیس در تهران دارسی موفق شد در ماه می سال 1901م/ ماه صفر سال 1319ق، امتیاز اکتشاف، استخراج و حمل نفت را در همه ایالات ایران، به جز ایالت شمالی به مدت شصت[2] سال و به شکل انحصاری به دست آورد.[3] انگلیسی‌ها با این اقدام فرصت تازه‌ای به دست آوردند تا ضمن کسب یک امتیاز مهم،...

ادامه مطلب

 تحلیل ویژگی‌های قیام مردمی بختیاری‌ها و علل شکست آن

تحلیل ویژگی‌های قیام مردمی بختیاری‌ها و علل شکست آن

 با بررسی ابعاد مختلف قیام سال 1308 شمسی، به رهبری علی مردان خان بختیاری، می‌توان چند ویژگی بارز برای آن برشمرد: نخست آن که، این قیام رنگ و بویی مذهبی و جنبۀ دینی داشت. چنانکه در فصل اول گردید، شواهد تاریخی نشان می‌دهد که دین مهمّ‌ترین عامل در خیزش‌های مردمی ایلات لر بوده است. بعد از ورود اسلام به ایران، در کوه‌های بختیاری و لرستان بیش از سی جنبش اجتماعی، سیاسی و دینی ظهور کرده و در...

ادامه مطلب

 جدال رضاشاه و ایلات

جدال رضاشاه و ایلات

  پیش چشم رژیم جدیدی که با کودتای سال 1299 به قدرت رسید و نخبگان ملی‌گرایی که از او حمایت می‌کردند، مساله عشایر از دو جهت خودنمایی می‌کرد: یکی سیاست عملی و دیگری ایدئولوژی. عشایر در طول دهه پیشین و دوره دوم مشروطه و در جنگ جهانی اول حضور گسترده و مقتدرانه‌ای داشتند و اکثر نقاط کشور به زیر سلطه آن‌ها درآمده بود. در سال 1299، در نظر ملی‌گرایانِ تازه‌قدرت‌یافته ایرانی سرکوب عشایر جزء...

ادامه مطلب

بسته شدن پرونده شرکت نفت بختیاری و پایان کار خوانین در دوره رضاخان

بسته شدن پرونده شرکت نفت بختیاری و پایان کار خوانین در دوره رضاخان

سیاست انگلستان در ایران در طول سال‌های پایانی جنگ بین‌الملل اول متناسب با تغییر و تحولات در روسیه و انقلاب آن کشور و تأثیر انقلاب روسیه در مناطق مختلف ایران، به ویژه پس از مخالفت با تصویب قرارداد 1919م/1297ش دستخوش تغییر شد. سر پرسی لورین ــ وزیر مختار جدید بریتانیا در تهران ــ مأمور تصحیح، اجرا و ابلاغ این تغییر سیاست انگلیس در ایران و انطباق آن با شرایط جدید شد. به همین دلیل پس از کودتای سوم اسفند...

ادامه مطلب

 بررسی علل تغییر سیاست عشایری انگلیس در ایران و پیامدهای آن (1304-1297ش/1925-1918م)

بررسی علل تغییر سیاست عشایری انگلیس در ایران و پیامدهای آن (1304-1297ش/1925-1918م)

 با توجه به ساختار قبیله‌ای – فئودالی جامعة ایران در قرن نوزدهم، و جایگاه ویژه ایران در سیاست‌های منطقه‌ای انگلیس، شناخت ایران در دستور کار مستشرقان، دیپلمات‌ها و عوامل اطلاعاتی انگلیس قرار گرفت. سفرهای اکتشافی انگلیسیان به گوشه و کنار ایران و سرکشی به ایلات و عشایر، به همین منظور صورت می‌گرفت. بخشی از سیاست‌های انگلیس در ایران، به‌ویژه در جنوب ایران، ایجاد و برقراری رابطه...

ادامه مطلب

 چرائی انتخاب بختیاری ها از سوی انگلیس در موضوع نفت

چرائی انتخاب بختیاری ها از سوی انگلیس در موضوع نفت

  … از نظر دکتر یانگ، مسئله دوگانگى ریاست نگهبانان مناطق نفتى مشکلات جدى را در پى داشت که او امیدوار بود بتواند با تشویق خوانین کارى کند که آنها از رسم قبلى دست برداشته و یک نفر با به عنوان رئیس نگهبانان تعیین کنند.     عنصر خطرساز فراتر از توان و قدرت سردار جنگ، تغییر پى در پى دولت‌ها در تهران بود. به ویژه اینکه خوانین به دلیل عملکرد خود محبوبیتى نداشتند. به طور مثال، دکتر یانگ به...

ادامه مطلب

 قیام عشایر در آینة اسناد، منابع، کتابها، مجلات و اشعار محلی

قیام عشایر در آینة اسناد، منابع، کتابها، مجلات و اشعار محلی

  بی‌تردید در هر تحقیق تاریخی، شناخت،‌ بررسی و نقد «منابع»،‌ از مهم‌ترین لوازم و ابزار آن است. در واقع، بدون شناخت و بررسی انتقادی منابع، هیچ تحقیق و پژوهشی علمی نخواهد بود و به فرجام درست نمی‌رسد. نویسنده نیز، در پدید آوردن این اثر، تلاش داشعه است که حتی‌الامکان با نگاه انتقادی، ازمنابع و اسناد و مدارک مربوط به قیام عشایر جنوب استفاده نماید. منابعی که نویسنده در نوشتن این کتاب...

ادامه مطلب

 قیام عشایر جنوب در دوران پهلوی

قیام عشایر جنوب در دوران پهلوی

  نزدیک به نیم قرن پیش، قیامی مهم و خونین در بخشی از کشور ایران (جنوب و جنوب غربی) رخ داد، که ـ به اعتراف برخی آگاهان رژیم ـ حکومت پهلوی دوم را متزلزل کرد. این قیام اصیل و مردمی، در آن زمان «غائله جنوب»، «غائله فارس» یا «غائله فارس و خوزستان» خوانده شد. تضاد و تعارض عشایر با حکومت پهلوی، از همان آغاز اقدامات رضاشاه شروع شد. این روند دشمنی، با وجود سرکوب ایلات و عشایر در طول سال‌های...

ادامه مطلب

 بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در باره قیام عشایر جنوب

بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در باره قیام عشایر جنوب

17 خرداد 1373 در جمع مردم یاسوج   «... در اول تشکیل حکومت ناسالم و خائن پهلوی، از اولین کارهایی که رضاخان کرد، یکی این بود که در هر جایی که توانست عشایر را سرکوب کرد. در تمام دوران حکومت رضاخان که پیرمردها لابد به یاد دارند و در بخشی از دوران فرزند فاسد و خائنش بارها و بارها بین مردم مظلوم اما شجاع؛ساکت اما غیور که در این استان بودند، مابین اینها و مابین نیروهای رضاخان و پسرش تصادم شد. هزاران نفر از...

ادامه مطلب

 ایل بویراحمد و پهلوی دوم

ایل بویراحمد و پهلوی دوم

  .....دوره حاکمیت مستبدانة رضاشاه، که حکومت‌های نظامی مستقر در ایلات، تبلور عینی آن بود، بالاخره به سر آمد. در واقع «حکومت کوه گیلویه و بهبهان» از سال 1301 به طور رسمی «فرمانداران نظامی» را بر منطقه حاکم کرده بود.[1] با پیشامد شهریور 1320 و خلع رضاشاه از قدرت، فرزندان خوانین از پایتخت کشور فرار کردند و به میان ایل خویش بازگشتند.[2] بازگشت این تبعید‌شدگان که پس از سالها دوری و هجران...

ادامه مطلب

 اوضاع سیاسی ایران در آستانه قیام عشایر جنوب

اوضاع سیاسی ایران در آستانه قیام عشایر جنوب

استبداد محمدرضاشاهی[1]   ....در حقیقت کودتای آمریکایی ـ انگلیسی 28 مرداد 1332 و بازگشت مجدد محمدرضاشاه به قدرت، آغاز حاکمیت و اقتدار واقعی پهلوی دوم بود. در پی پیروزی کودتا، قدرت‌های معارض و موازی محمدرضا شاه، یکی پس از دیگری شکسته و سرکوب شدند. محمد مصدق و ملی‌گرایان، دیگر از صحنه کنار گذاشته شدند. گروههای سیاسی و معارض پهلوی دوم، به شدت منکوب گردیدند. قدرت عشایر ـ که در بسیاری مواقع در...

ادامه مطلب


1
2