شوروی
عملیات جاسوسی شوروی در ایران در دوره رضاشاه

بر اساس زندگی و خاطرات ژرژ آقابکف ۱۳۰۷- ۱۳۰۵ شمسی

عملیات جاسوسی شوروی در ایران در دوره رضاشاه

در پاییز سال ۱۳۰۹ خورشیدی پلیس ایران شبکه‌ای بزرگ از جاسوسان شوروی را در ایران کشف کرد. ابعاد و وسعت این شبکه جاسوسی آن‌چنان وسیع بود که هیئت حاکمه ایران را در بهت و حیرت فرو برد. اغلب اعضای این شبکه را کارمندان وزارتخانه‌های ایران اعم از وزارت پست، خارجه، جنگ و دیگر ادارات دولتی تشکیل می‌داد. حتی افراد سرشناس و مهمی همچون تیمورتاش وزیر دربار در مظان اتهام عضویت در این شبکه قرار گرفتند. کشف این تشکیلات ضربه بزرگی به روابط دو کشور وارد کرد. حکومت ایران این رفتار را خصمانه تلقی کرد و تا پایان دوره رضاشاه همواره با سوءظن به همسایه شمالی خود می‌نگریست. بازیگردان اصلی این تشکیلات آقابکف از اهالی ترکستان شوروی، که پیش از این در آسیای مرکزی، مأموریت مهم مبارزه با باسمه‌چیان را عهده‌دار بود، بالاخره توانست با از میان برداشتن انورپاشا به مبارزات آنها خاتمه دهد و در ازای این موفقیت ترفیع درجه گرفته و کمی بعد به افغانستان اعزام شود. در این مقاله بر آنیم با استفاده از روش تحقیقات تاریخی و شیوه تبیینی- تحلیل اسنادی به بررسی و تحلیل روند حضور آقابکف در ایران، عملیات جاسوسی وی، کشف شبکۀ جاسوسی شوروی در ایران و تأثیر آن بر تاریخ روابط دو کشور بپردازیم.

ادامه مطلب

بررسی قیام افسران خراسان؛

بررسی قیام افسران خراسان؛

تیتوهای ایران!

تیتو، رهبر اتحادیه کمونیست‌های یوگسلاوی و یکی از فرماندهان نبردهای پارتیزانی یوگسلاوها در جنگ جهانی دوم بود که توانست به ریاست‌جمهوری این کشور برسد. در ایران نیز عده‌ای متأثر از او دست به قیام زدند پس از شهریورماه ۱۳۲۰ و ضعفِ حکومت مرکزی در ایران،‌ حزب توده با حمایت‌های آشکار و پنهان شوروی، به سازمان‌دهی‌شده‌ترین گروه سیاسی در ایران بدل شد. در سال ۱۳۲۴،‌ قیامی از سوی افسران...

ادامه مطلب

انگلستان و بلوای نان آذر 1321

انگلستان و بلوای نان آذر 1321

پيامدهای اقتصادی اشغال ايران

در سوم شهریور 1320، نیروهای متفقین (انگلستان و شوروی) بدون توجه به اعلام بی‌طرفی دولت ایران در جنگ جهانی دوم، به کشور ما حمله کردند و در عرض مدتی کوتاه ایران را به تصرف خود درآوردند. از نظر اقتصادی، با آنکه کشور ما، خود درگیر مشکلات عدیده‌ای، به خصوص قحطی و گرانی مایحتاج عمومی بود، می‌بایست عهده‌دار مخارج میهمانان ناخوانده خود نیز باشد. تمامی راه‌های کشور به خصوص خطوط راه...

ادامه مطلب

پیامدهای اشغال ایران در جنگ جهانی دوم

پیامدهای اشغال ایران در جنگ جهانی دوم

پس از آغاز جنگ جهانی دوم در سال ۱۳۱۸ خورشیدی، ایران بلافاصله در این جنگ اعلام بی طرفی کرد اما پس از حمله آلمان نازی به شوروی و پس از آن به دنبال اتحاد بریتانیا و شوروی، متفقین تصمیم گرفتند از طریق ایران یا به اصطلاح خودشان از دالان پارسی نیز برای ارسال کمک به جبهه های نبرد در شوروی استفاده کنند.به دنبال این تصمیم در سومین روز از شهریورماه ۱۳۲۰، نیروهای شوروی با حمله هوایی و زمینی از شرق و شمال و...

ادامه مطلب

تصاویری از حضور نیروهای متفقین در ایران

تصاویری از حضور نیروهای متفقین در ایران

پس از آغاز جنگ جهانی دوم در سال ۱۳۱۸ خورشیدی، ایران بلافاصله در این جنگ اعلام بی طرفی کرد اما پس از حمله آلمان نازی به شوروی و پس از آن به دنبال اتحاد بریتانیا و شوروی، متفقین تصمیم گرفتند از طریق ایران یا به اصطلاح خودشان از دالان پارسی نیز برای ارسال کمک به جبهه های نبرد در شوروی استفاده کنند.به دنبال این تصمیم در سومین روز از شهریورماه ۱۳۲۰، نیروهای شوروی با حمله هوایی و زمینی از شرق و شمال و...

ادامه مطلب

گزارش حملات متفقین به شهرهای قزوین و شاهرود در شهریور 1320

گزارش حملات متفقین به شهرهای قزوین و شاهرود در شهریور 1320

در سه برگ سند پیش رو گزارش دو مورد حمله هوایی نیروهای متفقین به شهرهای قزوین و شاهرود و نیز تلگراف محمد علی مقدم سفیر وقت ایران درلندن به تهران در مورد مذاکراتش با وزیر خارجه انگلیس درباره درخواست توقف اشغال ایران توسط ارتش انگلیس ارائه شده است که پاسخ آنتونی ایدن وزیرخارجه وقت انگلیس جالب است او می گوید از آنجا که سفیر ما در تهران در حال گفتگو با مقام های ایرانی درباره  همین موضوع...

ادامه مطلب

حزب توده پس از کودتای 28 مرداد

تاثیر کودتای 28 مرداد 1332 بر جریان های سیاسی

حزب توده پس از کودتای 28 مرداد

پس از کودتای 28 مرداد، موج دستگیری‌های گسترده فعالان سیاسی ملی، مذهبی و چپ از جمله حزب توده از یک سو و مهاجرت اعضاء هیأت اجرایی و بقایای کادر رهبری به شوروی و کشورهای اروپای شرقی موجب فروپاشی حزب توده در داخل کشور شد. حزب توده فعالیت‌های محدود خود را در شوروی آغاز کرد. در اواخر سال 1336، بنا به دلایل مختلف، هیأت اجرایی به لایپزیک آلمان منتقل شد. مدت کوتاهی پس از استقرار اعضای حزب در آلمان...

ادامه مطلب

جاسوسی فرخ نگهدار برای شوروی

ارتباط سازمان فدائیان اکثریت با شوروی

جاسوسی فرخ نگهدار برای شوروی

چرا فرخ نگهدار درباره اتهام های مطرح شده پاسخگو نیست ؟

پدیده سوءاستفادهٔ ارگان‌های امنیتی شوروی تنها شامل حزب توده ایران نبود بلکه سازمان فدائیان اکثریت نیز همانند حزب توده ایران با همان باورها و اعتقادات برای شکار در دشت و جنگل مولای شوروی در دام کا.گ.ب بود. در اینجا نیز حرف بر سر این نیست که ماموران امنیتی شوروی شخص الف، ب سازمان اکثریت را آلوده به خبرچینی و یا به جاسوسی سوق دادند. متاسفانه در سازمان اکثریت نیز فرخ نگهدار، علی توسلی و کسان دیگر...

ادامه مطلب

سرانجام پرونده مرموز محمدرضا سعادتی

سرانجام پرونده مرموز محمدرضا سعادتی

چند ماهی از پیروزی انقلاب نگذشته بود که دستگیری محمدرضا سعادتی از اعضای رده بالای سازمان منافقین به جرم جاسوسی برای شوروی نقل محافل خبری شد. این اتفاق در حالی رخ داد که مسعود رجوی و موسی خیابانی رهبران اصلی سازمان برای دیدار با امام خمینی به منظور پاره‌ای از مذاکرات به قم رفته بودند. سازمان از ماجرای سعادتی استفاده‌ تبلیغاتی فراوانی برد. تلاش‌های مجاهدین خلق که به انحای مختلف از سعادتی دفاع...

ادامه مطلب

علل و زمینه‌های هراس محمدرضا پهلوی از کمونیسم و شوروی؛

زیر پوست رابطه رژیم پهلوی با شوروی

علل و زمینه‌های هراس محمدرضا پهلوی از کمونیسم و شوروی؛

همواره گفته شده است که محمدرضا پهلوی کمونیسم و نظام برآمده از آن را دشمن سلطنت خود می‌دانست، اما با وجود این نگاه،او سفرهای متعددی به شوروی داشت و قراردادهای مختلف اقتصادی و صنعتی با این کشور منعقد کرد . یکی از پایه‌های عمده سیاست داخلی و خارجی محمدرضا پهلوی بر هراس از نفوذ کمونیسم و توسعه‌طلبی شوروی به ایران استوار بود و این هراس تا پایان حکومت وی به درجات مختلف وجود داشت؛ به طوری که...

ادامه مطلب

جاسوسان K.G.B در ایران، شاهزاده جاسوس [غلامرضا پهلوی]

جاسوسان K.G.B در ایران، شاهزاده جاسوس [غلامرضا پهلوی]

پنـجمین‌ فـرزند رضا خان در 25 اردیبهشت 1302 در تهران متولد شد که نامش را غلامرضا‌ گذاشتند. تحصیلات ابتدایی‌اش را در تهران آغاز کـرد و آن را به همراه سایر‌ برادرانش در مدرسه لوروزه‌‌ سوئیس‌ پی گرفت و پس از دو سال به گواهی اسناد بـه جای مانده از مدرسه،نـاموفق بـه ایران‌ بازگشت و به دانش‌آموزان دبیرستان نظام،پیوست. غلامرضا پس از تبعید رضا خان و اشغال ایران‌ در شهریور 1320،همچون...

ادامه مطلب

گئورگ و گوهر وارطانیان‌؛ جاسوسانی که طرح هیتلر را ناکام گذاشتند

گئورگ و گوهر وارطانیان‌؛ جاسوسانی که طرح هیتلر را ناکام گذاشتند

 آن‌ها ۳ بار با هم ازدواج کردند! اولین بار در تهران و دو بار دیگر با نام‌ها و کشورهای دیگر. اما اسم اصلی‌شان این بود: گئورگ آندره‌ویچ وارطانیان و گوهر لئونونا پهلوانیان. زوجی که تبدیل به ماموران افسانه‌ای شوروی شدند و با نقشی که در جلوگیری از ترور رهبران شوروی، بریتانیا و آمریکا توسط آلمان‎ نازی در جریان کنفرانس تهران در سال ۱۳۲۲ ایفا کردند، مسیر تاریخ را تغییر دادند. گئورگ و گوهر...

ادامه مطلب

رضاخان در کنار سفیر شوروی در تهران

رضاخان در کنار سفیر شوروی در تهران

نخستین اتوبوس در ایران در شهر رشت

ادامه مطلب

درخواست وزیر امور خارجه در مورد پایان دادن به اشغال خاک ایران

درخواست وزیر امور خارجه در مورد پایان دادن به اشغال خاک ایران

آقای انوشیروان سپهبدی وزیر خارجه وقت ایران در نامه ای به دفتر مخصوص شاه به اطلاع می رساند که هیات وزیران(در زمان نخست وزیری ابراهیم حکیمی)تصویب کرده است که وزارت امور خارجه ایران درنامه ای رسمی به سفیران انگلیس، آمریکا و شوروی در تهران از آنها خواسته شود با توجه به اتمام جنگ در اروپا به دولتهای متبوع خود اطلاع دهند که نیروهای متفقین هرچه سریع تر خاک ایران را ترک کنند. گرچه در این دوران به علت...

ادامه مطلب

اظهار حیرت یک عضو کا.گ.ب در تهران از تحولات ایران

اظهار حیرت یک عضو کا.گ.ب در تهران از تحولات ایران

سرّی اظهارات ولادیمیر کوزمین معاون بیمارستان شوروی در تهران در مورد اوضاع ایران بیگانه نامبرده فوق در تاریخ 57/11/12 در مورد اوضاع ایران اظهار داشته است: «با توجه به آمدن آیت الله خمینی و تظاهراتی که از طرف پیروان وی به عمل آمده، برگشتن ایران به وضع سابق امکان‌پذیر نیست و ارتش هم قادر به کودتا نخواهد بود،زیرا هیچ ارتشی نمی‌تواند دو سوم مردم وطنش را قتل‎عام کند». کوزمین اضافه کرد: «ما انتظار دگرگونی...

ادامه مطلب

یک حزب از دو نگاه

یک حزب از دو نگاه

مدخل یکی از مأموریت های مهم سازمان های اطلاعاتی، به دست آوردن اخبار و اطلاعات درباره گروه هایی است که به هر دلیل در حوزه مأموریت آنها دست به فعالیت می زنند، سازمان های اطلاعاتی برای ایفای هرچه بهتر نقش خود، همواره می کوشند تا هرگونه اخبار واطلاعاتی را درباره افراد، احزاب وگروه های سیاسی موضوع مأموریت خویش، جمع آوری کنند. هرچه این اخبار واطلاعات دقیقتر وصحیحتر باشد سازمان های اطلاعاتی را در...

ادامه مطلب

انعکاس ملی کردن صنعت نفت ایران در مطبوعات جهان

انعکاس ملی کردن صنعت نفت ایران در مطبوعات جهان

روزنامه اطلاعات؛ 27 اسفند 1329 - تصمیم مجلس ایران بزرگترین شکست جبهه دُول باختری‌ست - اگر انگلیسی‎ها متوسل به شدت عمل شوند، ایرانی‌ها منابع نفت جنوب را آتش خواهند زد

ادامه مطلب

همکاری اطلاعاتی اف.بی.آی و نمایندگی ساواک در آمریکا

همکاری اطلاعاتی اف.بی.آی و نمایندگی ساواک در آمریکا

: در سندی که ملاحظه می‌کنید تلاش ساواک برای برقراری ارتباط با سازمان اف بی آی (پلیس ایالتی آمریکا) روایت می‌شود. ساواک که خود محصول مشترک سازمان سیا و موساد بود احتمالاً تلاش می‌کرد از طریق نزدیک شدن به اف.بی.آی هم زمان به دو هدف دست پیدا کند. اول آنکه به اطلاعات ایرانی‌های مقیم آمریکا بویژه دانشجویان مخالف شاه بصورت دقیق دسترسی پیدا کند. زیرا پلیس ایالتی در آمریکا اطلاعات جزئی‌تر و...

ادامه مطلب

عبدالصمد کامبخش جاسوس حرفه ای کا.گ.ب.

عبدالصمد کامبخش جاسوس حرفه ای کا.گ.ب.

دکتر انور خامه‌ای در پاسخ به این‌که نقش عبدالصمد کامبخش در گروه ۵۳ نفر چه بوده؟ با کمی تأمل پاسخ گفت‌: «‌اولاً باید بگویم که کامبخش چندین اسم داشت. و من از حدود سال ۱۳۱۴ او را می‌شناختم اما نه به اسم کامبخش. از گروه ۵۳ نفر عده‌ای معدود با کامبخش مربوط بودند. و من از آن چند نفر محدود بودم که با کامبخش ارتباط سازمانی و تشکیلاتی داشتم‌. حتی پس از دو سال ارتباط من مطلب قابل توجهی از او...

ادامه مطلب

تشکل سیاسی درآذربایجان،زمینه‌ساز برپایی دولت یک‌ساله پیشه‌وری درتبریز

تشکل سیاسی درآذربایجان،زمینه‌ساز برپایی دولت یک‌ساله پیشه‌وری درتبریز

فرقه دموکرات آذربایجان، تشکلی سیاسی در آذربایجان که زمینه‌ساز برپایی دولت یک‌ساله پیشه‌وری در تبریز بود. زمینه‌های شکل‌گیری فرقه دموکرات آذربایجان پس از ورود نیروهای متفقین به ایران در شهریور 1320 و اشغال مناطق شمالی ایران، بویژه آذربایجان، توسط ارتش سرخ تشکیل شد. مهم‌ترین عوامل زمینه‌ساز پیدایش این فرقه از این قرار است: الف) ورشکستگی اقتصادی، شیوع قحطی، ناامنی و نابسامانی...

ادامه مطلب


1
2