انگلیس
سپیدهدم سوم شهریور ۱۳۲۰، همزمان با یورش هماهنگ ارتشهای انگلیس و شوروی از دو سوی مرزهای شمالی و جنوبی، علی منصور نخستوزیر و جواد عامری کفیل وزارت خارجه، بیدرنگ رضاشاه را از ماجرا آگاه ساختند.[1] عامری مأموریت یافت تا با سفرای دو کشور مهاجم وارد گفتگو شود. پس از چند دور مذاکره و مکاتبه با دولت بریتانیا، پنج روز بعد سفیر ایران در لندن در گزارش خود یادآور شد که به «معاون وزارت امور خارجه»...
سند شماره 1: وزارت داخله اداره امور سیاسی به تاریخ 25 مهر 1306 خیلی فوری است وزارت جلیله جنگ - ارکان حرب محترم کل قشون از قراری که حکومت بنادر تلگرافاً راپرت میدهد در 24 مهرماه یک فروند کشتی جنگی متعلق به دولت انگلیس بدون خبر[!] به بندر بوشهر وارد و اظهار میشود برای سرکشی به چراغهای بحری[=فانوسهای دریایی] به آن حدود آمده است و موقع مراجعت کشتی مزبور هم به محمره[=خرمشهر] یا بمبئی معلوم نیست....
همه میدانستند که ایران با فشار انگلیس و بدون موافقت بومیان اجباراً استقلال بحرین را پذیرفته است و برغم سیاستهای تغییر جمعیتی، همچنان در اکثریت بودن ایرانیالاصلها سایه ترس بازگشت بحرین به ماممیهن را بر سر حاکمان غیربومی باقی بود. گزارش آسوشیتدپرس در اردیبهشت ۱۳۵۶ فاش کرد که مقامات بحرینی برای تمدید حضور نظامی آمریکا، با واشنگتن مذاکره کردهاند تا «از طرح ادعای ارضی ایران جلوگیری شود».
تصویب لایحۀ راهآهن سراسری در مجلس شورای ملی در ۴ اسفند ۱۳۰۵ نقطۀ عطفی در تاریخ توسعهٔ زیرساختهای ایران بود. این قانون در هفت ماده و پنج تبصره به دولت اجازه داد تا عملیات احداث راهآهن را از خورموسی و بندر محمره (خرمشهر) در جنوب تا بندر گز در شمال، از طریق تهران و همدان آغاز کند.
وز چهارم اسفند ۱۳۰۵ شمسی لایحه تأسیس راهآهن سراسری ایران به تصویب نمایندگان مجلس شورای ملی رسید. در حالیکه بسیاری از سیاستمداران و کارشناسان، راهآهن مطلوب ایران را مسیری شرقی ـ غربی میدانستند که کانونهای تجاری کشور را به هم پیوند دهد، در نهایت طرحی شمالی ـ جنوبی به تصویب رسید؛ خطی که بعدها به «راهآهنی از هیچکجا به هیچکجا» شهرت یافت. تصویب این طرح در مجلس شورای ملی، سرآغاز مناقشهای تاریخی شد.
سر روفوس دانیل ایساکس (Sir Rufus Daniel Isaacs) یا «لرد ریدینگ»، سیاستمدار یهودی - انگلیسی، در سال 1860 در لندن به دنیا آمد. در اکتبر ۱۹۱۳، به عنوان رئیس دیوانعالی بریتانیا منصوب شد. در سال ۱۹۲۱، او از ریاست دیوانعالی استعفا داد تا نایبالسلطنه و فرماندار کل هند شود. در همین ایام بود که ژنرال ادموند آیرونساید، از فرماندهان تحت امر نایبالسلطنه هند، کودتای سوم اسفند 1299 در ایران را به مرحله اجرا...
حسین مکی نویسنده کتاب مشهور «تاریخ بیستساله ایران» در جلد اول این کتاب به شرح کاملی از کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و وقایع پس از آن پرداخته است. مکی در کتاب خود درباره این کودتا چنین میگوید:«تاریخ بیستساله ایران، زاییده کودتا است. حمله نیمهشب قزاقها به تهران که نقشه آن به دقت تهیه شده بود، تاریخ ایران را ناگهان تغییر داد. این حمله شبانه قزاقها به تهرانِ خوابآلودِ بیخبر، این همه...
«گداهای حرفهای شبهای شنبه به مسجد لرزاده میآمدند و جز توزیع تریاک و فساد هیچ کار دیگری نداشتند.» این بخشی از خاطره سید اصغر رخصفت، از مؤسسین اولین صندوق قرضالحسنه در ایران است. در روزگاری که خبری از سازمانهای عریض و طویل حمایتی نبود، یک ایده نوظهور در مسجدی حوالی خیابان خراسان، معادله مواجهه با فقر را تغییر داد. ماجرا از اعتراض به شیوه سنتی صدقه دادن آغاز شد؛ شیوهای که در آن...
رضاخان که به لطف انگلیس که از کودتای سوم اسفند 1299 آغاز شد و تا تاجگذاری او در اردیبهشت 1305، به صورت گام به گام ادامه یافت، در 22 آذر 1304 دیگر از مجلس موسسان عنوان «پادشاه» را کسب کرده بود. سخنران اولین دیدار رسمی او در کسوت پادشاهی پرسی لورن، وزیرمختار انگلیس بود.
اسناد حاضر، از اشغال جزایری از خلیج فارس همچون آریانا (صیر بو نعیر)، ارزنه و زرکوه توسط شرکتهای نفتی در تابستان ۱۳۴۰ خبر میدهد و از نگرانی آنها درباره چگونگی استخراج نفت از «هر یک از جزایر مورد مناقشه» حکایت میکند و وزارت خارجه بریتانیا در حال تنظیم پیشنهاد برای چگونگی اعلام مالکیت آن است.
«نهضت جنگل که تحت رهبری میرزا کوچکخان هدایت میشد، واقعیترین نهضت ملی آزادی ایران بود. جنگلیها ابتدا در برابر قوای روس ایستادند، و بعد از تهاجم انگلیسیها به شمال ایران، در مقابل مهاجمان جدید قد علم کردند، ولی انگلیسیها نهایتاً انتقام هولناکی از آنها گرفتند. پس از کودتای فوریه ۱۹۲۱ که رضا میرپنج - بعدها رضاخان و در سال ۱۹۲۵ رضاشاه پهلوی - را به قدرت رساند، کوچکخان در محاصره نیروهای...
انگلیسی بودن یا نبودن کودتای رضاخان در سوم اسفند ۱۲۹۹، در سالهای اخیر بارها به بحث گذاشته شده است. روایت دیپلماتهای آمریکایی که به لحاظ راهبردی به انگلستان نزدیک بودند، تردیدها را کنار خواهد زد. خاصه زمانی که این روایتها در اسناد رسمی همان زمان آمده باشد. مقاله «اوضاع سیاسی ایران از قرارداد ۱۹۱۹ تا کودتای ۱۲۹۹، به روایت دیپلماتهای آمریکایی» به قلم دکتر محمدقلی مجد بر اساس چنین...
شنبه ۱۰ آبان ۱۲۹۷، ژنرال سر ویلیام مارشال از روی سکویی مرتفع مشرف به سرای بغداد، خطابه آتشبس را قرائت میکند. این اعلامیه همچنین توسط یک مترجم رسمی به زبان عربی خوانده شد. امپراتوری عثمانی آتشبس را سه روز قبل، ۷ آبان ۱۲۹۷ در مودروس امضا کرده بود.
تاریخ سند: ۹ دیماه ۱۳۰۷ تیپ مستقل فارس محرمانه مقام ریاست محترم ارکان حرب کل قشون راجع به تحقیق و تحصیل اسناد مالکیت نسبت به جزائر تمب، ابوموسی و بحرین که محرمانه به ساخلوهای مربوطه دستور داده شده بود، اینک راپورتی از فرمانده ساخلوی بندر لنگه به وسیله فرمانده گردان بوشهر رسیده که سواد آن تلواً جهت استحضار خاطر محترم ایفاد میگردد. سرتیپ [محمد] شاهبختی **** سواد راپورت فرمانده...
به دنبال قطع روابط سیاسی ایران و انگلیس در ۳۰ مهرماه ۱۳۳۱، مدیر شرکت هواپیمایی بریتانیا (BOAC) در اظهاراتی عنوان کرد که شرکت مزبور به جای شعبه این شرکت در تهران، شعبهای در تلآویو افتتاح کرده و هواپیماهای این شرکت از این به بعد به جای فرودگاه تهران در فرودگاه تلآویو فرود میآیند. این اقدام شرکت هواپیمایی بریتانیا در آن مقطع زمانی را نیز باید گواهی بر عمق ارتباط و همکاری لندن و تلآویو...
«ساعت ۹ و نیم بامداد امروز [۵ آبان ۱۳۳۱] یک هواپیمای عراقی به طور فوقالعاده برای حرکت دادن [اولین دسته از اتباع انگلیسی شامل] ۲۷ نفر زن و مرد و بچه اتباع سیاسی انگلیس به تهران وارد شد و با مسافرین خود ساعت ۱۱ به مقصد بیروت، تهران را ترک گفت...ساعت ۱۰ و ۳۰ میدلتن کاردار سفارت [انگلیس] وارد رستوران مهرآباد شد تا از مسافرینی که خود را برای حرکت آماده میکردند خداحافظی کند. موقعی که میدلتن برای مشایعت...
پس از ملیشدن صنعت نفت ایران و یک دوره کشمکش نوزده ماهه، بالاخره روابط سیاسی ایران و انگلستان در ۳۰ مهرماه ۱۳۳۱ قطع گردید. به دنبال این قطع رابطه، دکتر محمد مصدق پیامی خطاب به ملت انگلستان تهیه و آن را به سفارت انگلیس فرستاد. اما جرج میدلتون، کاردار سفارت انگلیس که در حال ترک ایران بود، از قبول آن خودداری کرد. به دنبال این اقدام کاردار سفارت انگلیس، دکتر فاطمی وزیر امورخارجه و سخنگوی دولت، در بخشی...
وزارت امور خارجه قطعه روزنامه «المصری» مورخه ۱۳۲۶/۱۲/۶ محتوی خبر واصله از مخبر روزنامه مزبور در تهران، راجع به وضعیت کابینه فعلی و موقعیت سخت آن و مقایسه بین وضعیت کابینه فعلی و کابینه قوامالسلطنه و اینکه کابینه فعلی تابع سیاست آمریکاست و در تحت فشار و تأثیر آن دولت، سیاست خود را نسبت به فلسطین تغییر داده، و مطابق اظهار جناب آقای [ابراهیم] حکیمی در موضوع فلسطین کاملاً بیطرف خواهد ماند، و...
وزارت امورخارجه اداره کل امور سیاسی به تاریخ ۵ اسفندماه ۱۳۰۸ فوری و محرمانه است وزارت جلیله جنگ در جواب مرقومه نمره ۹۲۸۰ دائر به نصب بیرق از طرف انگلیسها در جزیره تمب و ابوموسی، سواد مراسله اعتراضیه که به وزیرمختار انگلیس نوشته شده، لفاً برای استحضار آن وزارت جلیله ارسال میشود. امضاء [محمدعلی فرزین، وزیرامورخارجه] **** سواد مراسله وزیر امورخارجه به وزیرمختار انگلیس ۵...
سه شنبه ۸ مهر ۱۲۹۷ لورنس و سربازان عربش در کنار نیروهای ژنرال سر ادموند آلنبی در دمشق رژه رفتند.
