درخواست رئیس مجلس اعلای اسلامی فلسطین از دولت ایران در سال ۱۳۰۹
تاریخ سند: ۲۹ خردادماه ۱۳۰۹
جنرال قنسولگری دولت علیه ایران - بیروت
مقام محترم وزارت جلیله امور خارجه
البته خاطر محترم اولیاء آن وزارت جلیله از موضوع اختلافاتی که سال گذشته بین مسلمین و جماعت یهود در فلسطین تولید و منجر به قتل و جرح عده کثیری از طرفین گردید، مستحضر است. اگرچه اختلافات مزبور ظاهراً در سر قضیه براق شریف (دیوار ندبه) و طرز عبادت جماعت یهود در پای دیوار مذکور بوده، ولی اساساً این موضوعِ بهانهجویی و بغض و عداوت مسلمین فلسطین نسبت به یهود علل دیگری دارد که عمدهترین آن مهاجرت یهودیهای نقاط عالم از چند سال قبل به فلسطین و قصد آنها در تشکیل یک حکومت یهود در مملکت مزبور میباشد. مخصوصاً از وقتی که مسلمین احساس و استنباط نمودهاند که دولت انگلیس هم معناً با خیالات یهودیها موافق و برای پیشرفت مقاصد آنها همه قسم مساعدت و موافقت مینماید، بیشتر نسبت به آنها بغض و عداوت پیدا کرده و به خیال افتادند که اقداماتی برای حفظ حقوق خود و گرفتن پاره اختیاراتی به عمل آورده و ضمناً از پیشرفت جماعت یهود و قصد تملک آنها جلوگیری نمایند. این خیالات و نظریات بالاخره قوت گرفته و همین که مسلمین دیدند جماعت یهود به اتکاء و حمایت دولت انگلیس از حقوق و حدود خود راجع به طرز عبادت در مقابل براق شریف (دیوار ندبه) قدری تجاوز نموده و برخلاف سابق در موقع عبادت در پای دیوار مزبور فرش و صندلی و سایر لوازم همراه خود میآورند، هیجان کرده و بر آنها حمله نموده و منجر به زد و خورد و خونریزی گردید، و از آنوقت تاکنون یک عداوت و دشمنی فوقالعاده بین این دو ملت در فلسطین تولید شده که تصور نمیرود به این زودیها موجبات رفع و اصلاح آن فراهم گردد. بعد از آنکه حکومت انگلیس در فلسطین برای خاموش کردن نایره انقلاب بین یهود و مسلمان مداخله نموده و مذاکراتی در حلّ مسائل متنازعفیه به عمل آورد و از طرف دیگر نمایندگان مسلمین و یهود به جامعه ملل [=نیای سازمان ملل] مراجعه و شکایت نموده و تقاضای احقاق حق خود را نمودند، قرار شد طرفین نمایندگانی به لندن اعزام و در آنجا کمیسیونی تشکیل گردیده به اظهارات طرفین و دعاوی آنها رسیدگی بهعمل آمده، قرار لازم اتخاذ گردد. نمایندگان مسلمین بدون نیل به مقصود اخیراً از لندن مراجعت و دولت انگلیس با تقاضاهای آنها موافقت به عمل نیاورد، زیرا حضرات علاوه بر شکایاتی که از ملت یهود اظهار میکردند پاره اختیاراتی میخواستند که اساس استقلال داخلی بود. حکومت انگلیس با اینکه در لندن با آمال آنها موافقت نکرده معهذا مذاکرات خود را با حضرات تعقیب مینماید. نمایندگان مسلمین نیز بعد از مراجعت به بیتالمقدس مذاکرات و اقدامات خود را دنبال نموده و فعلاً قرار است کمیسیونی از طرف دولت انگلیس با نظر جامعه ملل به فلسطین آمده و به قضایا و اختلافات رسیدگی نمایند. ضمناً نمایندگان مسلمین درصدد افتادهاند که در تسویه امر براق شریف (دیوار ندبه) کلیه مسلمین عالم را شرکت دهند و به عنوان اینکه محل مزبور جزو اماکن مشرفه اسلامی محسوب میشود، جلب مساعدت و توجه ملل اسلامی را نموده و نمایندگان آنها را برای شرکت در مذاکرات و تسویه امر دعوت نمایند. برای اجرای این مقصود از طرف مجلس عالی اسلامی فلسطین مراسلاتی به عنوان دُول و ملل اسلامی صادر گردیده و چند روز قبل یک نفر نماینده از طرف ریاست مجلس مزبور با یک مراسله رسمی نزد بنده آمده و اظهاراتی نموده و خلاصۀ آن تقاضای اعزام نمایندگانی از طرف علمای ایران یا اقلاً یک نفر نماینده از طرف ژنرال قونسولگری به بیتالمقدس و حضور در مجلس عمومی اسلامی برای مذاکره در تسویه امر براق شریف و رفع اختلافات با ملت یهود بود. نظر به اینکه میسیون اعزامی از لندن در ۱۹ ژوئن هذهالسنه (۲۹ خرداد ۳۰۹) به بیتالمقدس وارد میشد و حضرات میخواستند در همان موقع نیز نمایندگان ملل اسلامی در آنجا حضور پیدا نمایند، به این جهت بنده این مسأله را بهانه نموده و اظهار داشتم که دولت متبوعه من بهواسطه نداشتن وقت کافی فعلاً نمیتواند در این مسأله اقدامی به عمل بیاورد. گذشته از این خود من هم قبل از عرض مراتب به اولیاء دولت و اخذ دستور، از هرگونه مداخلهای معذور هستم. معهذا مراتب را به استحضار اولیاء دولت خواهم رساند. ضمناً با بیاناتی مشارالیه را به مساعدت و توجهات معنوی دولت شاهنشاهی مستهظر[مستظهر] نموده و او را با خشنودی و رضایت کامل عودت دادم و قرار شد مجلس عالی فلسطین منبعد از تمام مذاکرات و جریانات امور راجع به مسلمین فلسطین ژنرال قونسولگری را مستحضر نموده و روابط مستقیم خود را با دولت شاهنشاهی ایران برقرار نمایند. اینک عین مراسله مجلس عالی اسلامی فلسطین را با ترجمه آن لفاً تقدیم و مستدعی است از نظریات اولیاء دولت در این موضوع بنده را مستحضر فرمایند که منبعد بر طبق آن با حضرات مذاکره و مکاتبه نماید.*
ژنرال قنسول دولت شاهنشاهی ایران
امضاء [تقی نبوی]
****
از بیتالمقدس
ترجمه مراسله رئیس مجلس عالی اسلامی فلسطین مورخه ۱۵ محرم ۱۳۴۹ [۲۳ خرداد ۱۳۰۹]
حضرت آقای جنرال قنسول دولت معظمه ایران
بعد از اظهار سلام و تهیت زحمت میدهد
در نوزدهم شهر حال کمیسیونی که از طرف دولت انگلیس با نظر جامعه ملل برای تحقیق و حل قضایای راجع به مکان براق نبوی شریف و دیوار مسجد اقصی که در نتیجه اجحافات و تخطی ملت یهود از حدود و حقوق خود واقع گردیده معین و به بیتالمقدس وارد میشوند، نظر به اینکه این مکان شریف متعلق به عموم مسلمین عالم است، به این جهت نمایندگان اغلب ملل اسلامی در این موقع برای دفاع از حقوق خود اشتراک خواهند کرد. لذا تقاضا میکنیم که شما هم مرحمت فرموده این موضوع را به اطلاع مجامع روحانی در بلاد محروسه ایران برسانید که یک نفر از علماء را از طرف خود به نمایندگی انتخاب و به بیتالمقدس اعزام دارند تا با سایر نمایندگان ملل اسلامی راجع به احترام و تقدیس مکان مزبور در نظر مسلمین عالم در کمیسیون مزبور شرکت و مذاکره نمایند. هرگاه این مسأله به واسطه ضیق وقت ممکن نشود متمنی است این مأموریت را به عهده یک نفر از برادران ایرانی که در نقاط قرب فلسطین اقامت داشته باشد، محول و واگذار فرمایند. علی کل حال از همت و غیرت شما امیدوار هستیم که نهایت جدّ و جهد را در جلب توجه و مساعدت برادران ایرانی ما نسبت به اعراب برای پیشرفت این مقصود و اشتراک آنها در حفظ حقوق و احترامات این مکان شریف به نحوی که صلاح و مقتضی باشد به عمل بیاورند.
محل امضاء رئیس مجلس عالی اسلامی [حاج محمدامین الحسینی]
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
* اگرچه پاسخ وزارت خارجه به این نامه کنسولگری در دسترس ما نیست، اما با توجه به عملکرد کلی حکومت پهلوی اول در مورد مسأله فلسطین در آن سالها، که به نوعی پیروی از سیاستهای دولت انگلستان در این مسأله بود، میتوان حدس زد که دولت ایران این درخواست رئیس مجلس اعلای اسلامی فلسطین را به گونهای رد کرده است. همانگونه که کنسول ایران نیز در پاسخ به نماینده رئیس مجلس مزبور با بهانهجویی اظهار داشته که دولت ایران «فعلاً نمیتواند در این مسأله اقدامی به عمل بیاورد.»
نظرات