احمد شاملو
11 دی 1356 شاه و شهبانو فرح، رئیس جمهور جیمی کارتر و همسرش را در کاخ نیاوران تهران، به حضور پذیرفتند. کارتر دراین ملاقات، ایران را جزیره ثبات در اقیانوسی متلاطم خواند. این سخن که موجب تمسخر مکرر رئیس جمهور آمریکا به دلیل آغاز موج انقلاب تنها چند روز پس از آن شد، از دید بسیاری حاصل اشتباه زبیگنیف برژینسکی مشاور امنیت ملی بود و به خاطر آن بارها شماتت شد.
دهم دیماه 1356، کاخ نیاوران یکی از لحظاتی را ثبت کرد که بعدها به دفعات از آن یاد شد. در اتفاقی نادر، جیمی کارتر رئیسجمهور وقت آمریکا به همراه همسرش مراسم شب عید کریسمس را در یک مراسم رسمی غیرآمریکایی برگزار کردند، آن هم در یک سفر ۱۷ ساعته به تهران! کارتر درباره دلیل این اتفاق گفت: «امشب میخواهم فقط چند کلمهای در قدردانی از مهماننوازی شما و شب دلپذیری که با شما تجربه کردیم، بگویم. برخی...
کارزار نظامی رضاشاه در خوزستان طی زمستان سال ۱۳۰۴ خورشیدی، که به تسلیم شیخ خزعل حاکم آن منطقه انجامید، یکی از وقایع مهم در فرآیند تشکیل دولت متمرکز در ایران معاصر است. این رویداد، صرفاً یک عملیات داخلی نبود و در چارچوب روابط پیچیدهی ایران با قدرت استعماری آن زمان، یعنی انگلستان که منافع نفتی چشمگیری در خوزستان داشت، صورت گرفت.
دوستانی که این نامه را نوشتند: آقایان دکتر ولایتی، دکتر توکلی، محسن رفیقدوست، پرورش، عسگر اولادی، مرتضی نبوی و بنده بودیم. این دوستان در دولت به انجمن اسلامی مشهور شدند.
خون پاک شهید عالیقدر و استاد گرانمایه مرحوم کامران نجاتاللهی به دیگر خونهای مقدس شهیدان راه اسلام و آزادی پیوست. ما [...] پشتیبانی همه جانبه خود را از اساتید محترم در این نهضت مقدس اسلامی اعلام میداریم و به روان پاک همه شهیدان راه اسلام درود میفرستیم.
دکتر کامران نجاتاللهی، استاد دانشگاه پلیتکنیک (امیرکبیر فعلی)، در جریان تحصن جمعی از اساتید دانشگاه در ساختمان وزارت علوم در تاریخ پنجم دیماه ۱۳۵۷، هدف گلوله قرار گرفت و کشته شد. این تحصن در اعتراض به تعطیلی دانشگاهها و ورود نیروهای نظامی به محیطهای دانشگاهی برگزار شده بود. کشته شدن وی موج گستردهای از اعتراضات، تظاهرات و مجالس یادبود را در سراسر کشور به دنبال داشت.
تصویری از شهیدان حضرات آیات قاضی طباطبایی و غفاری، فروردین 1343 پس از آزادی امام خمینی
نجاتاللهی از اعضای فعال «سازمان ملی دانشگاهیان ایران» در واقعه ۱۳ آبان ۱۳۵۷ در دانشگاه تهران، و همچنین در تحصن استادان دانشگاه در کنار روحانیان در مسجد دانشگاه تهران، حضور داشت. از جمله فعالیتهای او میتوان به امضای بیانیه دانشگاهیان بهمناسبت جنایت شاه در روز ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ و صدور بیانیه «منشور دفاع از حقوق زندانیان» اشاره کرد.
در زمان اوجگیری نهضت اسلامی مردم ایران علیه رژیم پهلوی و در واکنش به سرکوب خشن اعتراضات مردمی و تعطیلی دانشگاهها، جمعی از استادان دانشگاههای تهران در 5 دیماه ۱۳۵۷ در ساختمان مرکزی وزارت علوم دست به تحصن زدند. کامران نجاتاللهی، استاد دانشگاه صنعتی پلیتکنیک، از جمله حاضران در این تجمع اعتراضی بود. این تحصن با واکنش امنیتی و خشونتبار نیروهای رژیم مواجه شد، خیابانهای اطراف به محاصره درآمد و تیراندازی بهسوی رهگذران و حتی منازل مسکونی آغاز شد. در همین فضا، نجاتاللهی که برای لحظهای به بالکن ساختمان آمده بود، هدف گلوله مأموران قرار گرفت و به شهادت رسید.
جمشید آموزگار نماینده شاه در اوپک به همراه یک پیام ویژه برای ملک فیصل به عربستان سعودی فرستاده شد و با مداخله شاه پایان دادن به تحریم نفتی اسرائیل در جنگ 1973 محقق شد.
اول دیماه ۱۳۵۱ ریچارد هلمز، رئیس سازمان سیا که پس از ۷ سال ریاست بر دستگاه اطلاعاتی آمریکا، به تازگی برکنار شده و قرار بود سفیر آمریکا در شوروی شود، به عنوان سفیر جدید امریکا در تهران معرفی شد.
رضاخان که به لطف انگلیس که از کودتای سوم اسفند 1299 آغاز شد و تا تاجگذاری او در اردیبهشت 1305، به صورت گام به گام ادامه یافت، در 22 آذر 1304 دیگر از مجلس موسسان عنوان «پادشاه» را کسب کرده بود. سخنران اولین دیدار رسمی او در کسوت پادشاهی پرسی لورن، وزیرمختار انگلیس بود.
شاعران انجمن ادبی فردوسی، دوستدار سبک هندی و عمیق تکبیتهای آن بودند. رفته رفته نقد و بررسیهای آیتالله خامنهای جایگاهی یافت که برخی از شاعران این جلسه، شعرهای خود را پیش از ارائه، به عضو جوان انجمن میسپردند تا نظرش را بگیرند؛ و او اشکالات مضمونی و عیوب زبانی آنها را گوشزد میکرد.
تاریخ سند: ۲ بهمنماه ۱۳۲۷ وزارت امور خارجه اداره سازمان ملل متحد ریاست دفتر مخصوص شاهنشاهی طبق گزارش سفارت کبرای شاهنشاهی ایران در قاهره جمعیت علمای الازهر و عده زیادی از روحانیون ازهری پس از مشاوره در باب اوضاع فلسطین، بیانیه به پادشاهان و رؤسای کشورهای اسلامی [و] بزرگان آن کشورها فرستادهاند و سفارت کبرای نامبرده نسخهای از بیانیه نامبرده به وزارت امورخارجه ارسال داشته که عین...
اسناد حاضر، از اشغال جزایری از خلیج فارس همچون آریانا (صیر بو نعیر)، ارزنه و زرکوه توسط شرکتهای نفتی در تابستان ۱۳۴۰ خبر میدهد و از نگرانی آنها درباره چگونگی استخراج نفت از «هر یک از جزایر مورد مناقشه» حکایت میکند و وزارت خارجه بریتانیا در حال تنظیم پیشنهاد برای چگونگی اعلام مالکیت آن است.
در دوران انقلاب اسلامی، دانشجویان نیز همگام با سایر طبقات مردم ایران در راهپیماییها و تظاهرات آن دوران شرکت میکردند. مقام معظم رهبری در این خصوص فرمودهاند: «من یادم است سالهای ۳۸ و ۳۹ و ۴۰ و ...، دانشجوها تحرکاتی داشتند، منتها به شدت سرکوب میشد و اجازه نمیدادند بروز پیدا کند؛ تا نهضت روحانیت در سال ۱۳۴۱ و اوجش در سال ۴۲ شروع شد، که اینجا باز شما نشانهی جنبش دانشجویی را مشاهده...
... سیدعلی خامنهای، واعظ طبسی، آیتاللهزاده شیرازی جزو افرادی بودند که در فریمان ضمن حمل پلاکاردهایی مبادرت به راهپیمایی و دادن شعارهای ضدملی نموده، عکس کد ۶۶ [شاه] را از طاق نصرت شهر پایین آورده، عکس خمینی را به جایش نصب کردند.
تاریخ سند: ۱۲ آذرماه ۱۳۴۷ خیلی محرمانه موضوع: اظهارات مهندس آقاخانی ساعت ۱۱ روز ۴۷/۹/۱۱ آقای مهندس آقاخانی رئیس دوره عمومی دانشکده پلیتکنیک اظهار داشته که سازمان امنیت مثل اینکه ما را مسخره کردهاند که روز ۱۶ آذر بچهها را به گردش علمی ببرید، دانشجویان حرف ما را گوش نمیکنند، چرا اصلاً ما این حرف را بزنیم که دانشجویان قبول نکنند، اگر ما هم بخواهیم فشار بیاوریم باعث عکسالعمل...
چمران پس از سفر به آمریکا برای ادامه تحصیل، به همراه تنی چند از دیگر دانشجویان برای نخستین بار انجمن اسلامی دانشجویان آمریکا را پایهریزی کرد.
لاجوردی، دادستان انقلاب مرکز شخصاً انبوه زندانیان را تک تک، در آن محل جای میداد. او این حرکت را با چنان مهماننوازی انجام میداد که گویی در لحظههای یک بزرگداشت سنتی و مرسوم در جنوب شهر، به سر میبرد. حالت محجوب و بزرگوارانهاش، زندانیان را متحیر میساخت.
