تأکید رهبر انقلاب بر روایت ناگفته‌های تاریخ

یادداشتی از حجت‌الاسلام احمد خزایی، رئیس مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، به بهانه سالروز تقریظ کتاب «ایستگاه خیابان روزولت»


13 بازدید

تأکید رهبر انقلاب بر روایت ناگفته‌های تاریخ

وقتی با آقای محبوبی خدمت رهبر انقلاب رسیدیم، ایشان به کار ما اشاره کردند و گفتند: «خیلی خوب است، این کار را ادامه بدهید.» تأکیدشان فقط درباره کتابی که نوشته بودیم نبود؛ ایشان به موضوع مهم‌تری اشاره کردند و آن ضرورت پرداختن به بخش‌هایی از تاریخ بود که شاید برای نسل جوان چندان شناخته‌شده نباشد. به اعتقاد ایشان، بسیاری از اتفاقات تاریخی که برای ما آشنا و بدیهی به نظر می‌رسند، برای جوانان امروز ناشناخته‌اند و باید درباره آن‌ها کار کرد و روایت‌شان را به نسل جدید رساند.

 

این دیدار در ۱۳ آبان ۱۴۰۳ انجام شد؛ روزی که دیدار خانواده‌های شهدای پدافند ارتش[1] نیز در آن روز انجام شد. از جزئیات آن روز، نکته دیگری هم در خاطرم مانده است: هر چهار پسر رهبر انقلاب در نماز حضور داشتند؛ البته میزان حضورشان متفاوت بود. آقا مصطفی برای مدت کوتاهی از اتاق بیرون آمدند و دوباره رفتند. آقا مسعود و آقا میثم حضور بیشتری داشتند و آقا سیدمجتبی هم بعد از نماز عصر آمدند.

بعد از نماز خدمت آقا رسیدیم. ایشان به اهمیت توجه به تاریخ اشاره کردند و تأکیدشان بر روایت بخش‌های کمتر شناخته‌شده تاریخ انقلاب اسلامی بود. این موضوع تا آن‌جایی برایشان اهمیت داشت که چند نمونه هم مطرح کردند. از جمله به قحطی ایران در جریان جنگ جهانی اول اشاره کردند؛ موضوعی که با ود اهمیت تاریخی و تأثیرش بر زندگی مردم ایران، هنوز جای کار و روایت‌های بیشتری دارد. ایشان معتقد بودند باید سراغ چنین موضوعاتی رفت و آن‌ها را به شکلی برای جوانان بازگو کرد که ابعاد و پیامدهایشان روشن شود. در واقع، مسئله فقط بازگویی اتفاقات مشهور تاریخ نبود، بلکه پرداختن به موضوعاتی بود که ممکن است در گذر زمان به حاشیه رفته باشند یا نسل جدید اطلاعات چندانی درباره آن‌ها نداشته باشد.

 

موضوع دیگری که مطرح کردند، توجه به موضوع ساواک و شکنجه انقلابیون و جنایات رژیم پهلوی بود. ایشان تأکید کردند که در روایت این بخش از تاریخ نیز باید دامنه نگاه را گسترده‌تر کرد و به تجربه گروه‌های مختلف پرداخت. برای نمونه، اشاره کردند که همه کسانی که شکنجه می‌شدند، مسلمان نبودند و می‌توان درباره شکنجه اعضای گروه‌هایی مانند حزب توده هم کار کرد. این مثال نشان می‌داد که برای بازشناسی فضای آن دوران، باید سراغ روایت‌های متنوع‌تری رفت و تجربه کسانی را هم ثبت کرد که ممکن است در روایت‌های رایج کمتر به آن‌ها پرداخته شده باشد.

 

توجه به ساواک از تاریخچه و ساختار و اقداماتشان در دوره‌های مختلف از جمله نظرات رهبر شهید انقلاب در آن دیدار بود. ایشان معتقد بودند که باید نسل جوان با جزئیات و با دقت در جریان آن وقایع و ساختارها و اقدامات قرار بگیریند.

درباره خود کتاب «ایستگاه خیابان روزولت» گفت‌وگوی مفصلی شکل نگرفت، اما یکی از بخش‌های جالب دیدار برای من زمانی بود که ایشان خطاب به آقای محبوبی پرسیدند: «شما نویسنده کتاب هستید؟» ایشان گفتند: «بله.» با تعجب گفتند: «عجب!» و توضیح دادند که تصور می‌کردند نویسنده کتاب باید پیرمردی باشد. این واکنش برایم جالب بود؛ چون نشان می‌داد تصویری که از نویسنده کتاب در ذهن‌شان شکل گرفته بود، با سن‌وسال نویسنده جوان ما تفاوت داشت.

 

بعد از آن، درباره مدت‌زمانی که برای نوشتن کتاب صرف شده بود، سؤال کردند. درباره این موضوع توضیح دادم و در پایان نیز از ما تشکر کردند. آنچه از این دیدار در ذهنم ماند، علاوه بر گفت‌وگوی کوتاه درباره کتاب، تأکید ایشان بر ادامه این مسیر بود؛ اینکه تاریخ را نباید فقط در چند واقعه مشهور و روایت‌های تکرارشده خلاصه کرد.

 

هنوز موضوعات بسیاری وجود دارد که باید درباره آن‌ها تحقیق کرد، اسنادشان را شناخت و روایت‌شان را به نسل جوان رساند؛ از قحطی و رنج مردم در دوره‌های تاریخی گرفته تا شکنجه و سرگذشت گروه‌های مختلف در سال‌های پیش از انقلاب. پس از آن دیدار، دقایقی خدمت آقا مجتبی بودیم. ایشان کتاب را ندیده بودند ولی در مورد آن شنیده بودند. قرار شد که کتاب را به ایشان برسانیم.

 

جناب حجت‌الاسلام والمسلمین، حجازی، رئیس دفتر مقام معظم‌له نیز پس از این دیدار، به تشویق نویسنده پرداختند. و از مؤسسه‌ٔ مطالعات و پژوهش‌های سیاسی به خاطر کارهای خوب و پرورش نویسندگان جوان تشکر کردند. در ادامه به دکتر محبوبی نسبت به ادامهٔ راه و مطالعه و بهره‌برداری از اسناد به جای مانده از رژیم قبل و همچنین در مورد نظریه پردازی، با موضوعات مربوط به انقلاب اسلامی، تأکید کردند.

 

[1] دیدار خانواده‌های شهدای نیروی پدافند هوایی ارتش در خوزستان که بامداد شنبه ۵ آبان در راستای دفاع از حریم امنیت ایران، حین عملیات مقابله با پرتابه‌های رژیم جنایتکار صهیونی به شهادت رسیدند.