رضاخان
رضاشاه پهلوی و محمدعلی فروغی (نخست وزیر) در محوطه بیمارستان شاهرضای مشهد
رضاخان در میان کارگزاران کمپانی نفت جنوب در مسجد سلیمان
در ۱۶ ژانویه ۱۹۶۸، نخستوزیر وقت بریتانیا، هارولد ویلسون، در مجلس عوام اعلام کرد که کشورش تا پایان سال ۱۹۷۱ تمامی نیروهای خود را از منطقهای وسیع در شرق سوئز، از جمله خلیج فارس، خارج خواهد کرد. این تصمیم که به «شوک ژانویه» معروف شد، عملاً به ۱۵۰ سال برتری نظامی بریتانیا در این منطقه پایان داد. در پشت پرده، واشنگتن از ماهها قبل از طریق دیوید بروس، سفیر خود در لندن، از قصد بریتانیا مطلع...
کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ شمسی، فراتر از یک جابجایی نظامی، محصول طراحی پیچیده سرویسهای اطلاعاتی بریتانیا (Intelligence Service) برای صیانت از منافع استراتژیک در پساجنگ جهانی اول بود.
حسین مکی نویسنده کتاب مشهور «تاریخ بیستساله ایران» در جلد اول این کتاب به شرح کاملی از کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ و وقایع پس از آن پرداخته است. مکی در کتاب خود درباره این کودتا چنین میگوید:«تاریخ بیستساله ایران، زاییده کودتا است. حمله نیمهشب قزاقها به تهران که نقشه آن به دقت تهیه شده بود، تاریخ ایران را ناگهان تغییر داد. این حمله شبانه قزاقها به تهرانِ خوابآلودِ بیخبر، این همه...
انگلیسیها که در ایام بقای دولت سپهدار، فرصت سازماندهی کودتا مییافتند، بر پایۀ همین پیشینۀ طولانی و مطمئن دست به گزینش زدند. از آنجا که عامل اصلی کودتا، رضاخان، فردی صرفاً نظامی و فاقد سواد و پایگاه سیاسی-اجتماعی بود، سید ضیاءالدین را بهعنوان رهبر سیاسی کودتا با وی همراه کردند.
رضا شاه پهلوی به اتفاق مقامات دولتی و چند تن از اعضای خاندان سلطنت هنگام شرکت در مراسم کشف حجاب
سفیر وقت هلند در ایران در خاطرات خود می نویسد که روزی به مجلس حاج آخوند بابی -که یکی از سران بهائیت در ایران بود- رفتم. پایان جلسه، قزاقی در رابطه با آینده ایران از من سؤال کرد؛ بعدها فهمیدم که آن قزاق به پادشاهی ایران رسیده است.
رضا شاه پهلوی به اتفاق مقامات دولتی و چند تن از اعضای خاندان سلطنت هنگام شرکت در مراسم کشف حجاب
واپسین گام رضاخان برای تثبیت حکومت خویش، برگزاری انتخابات مجلس مؤسسان بود تا به شکلی ظاهراً قانونی قدرت را به وی منتقل سازد. در سال ۱۳۰۴، اولین مجلس مؤسسان تشکیل گردید و در آن مجلس، ۳ اصل متمم قانون اساسی (اصول ۳۶، ۳۷ و ۳۸) که سلطنت قاجاریه را تا ابد در خاندان قاجار قرار میداد، تغییر یافت و سلطنت در خاندان رضاخان موروثی شد،روایت این ماجرا در صفحات 542 تا 522 از کتاب «بسترهای تاسیس سلطنت پهلوی» به...
مجلس مؤسسان در روز یکشنبه ۲۲ آذرماه ۱۳۰۴ خورشیدی با تغییر اصول ۳۶، ۳۷، ۳۸ و ۴۰ متمم قانون اساسی مشروطه رسماً سلطنت قاجار را منحل اعلام و رضاشاه را به پادشاهی ایران برگزیدند. رضاشاه دو روز بعد به تخت پادشاهی نشست ،روایت این موضوع در صفحات 521 تا 525 از کتاب «رضاخان تا رضاشاه» به رشته تحریر درآمده است. کتابی که توسط موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی به قلم هدایتالله بهبودی منتشر شده است و خواندن آن...
اسناد حاضر، از اشغال جزایری از خلیج فارس همچون آریانا (صیر بو نعیر)، ارزنه و زرکوه توسط شرکتهای نفتی در تابستان ۱۳۴۰ خبر میدهد و از نگرانی آنها درباره چگونگی استخراج نفت از «هر یک از جزایر مورد مناقشه» حکایت میکند و وزارت خارجه بریتانیا در حال تنظیم پیشنهاد برای چگونگی اعلام مالکیت آن است.
«نهضت جنگل که تحت رهبری میرزا کوچکخان هدایت میشد، واقعیترین نهضت ملی آزادی ایران بود. جنگلیها ابتدا در برابر قوای روس ایستادند، و بعد از تهاجم انگلیسیها به شمال ایران، در مقابل مهاجمان جدید قد علم کردند، ولی انگلیسیها نهایتاً انتقام هولناکی از آنها گرفتند. پس از کودتای فوریه ۱۹۲۱ که رضا میرپنج - بعدها رضاخان و در سال ۱۹۲۵ رضاشاه پهلوی - را به قدرت رساند، کوچکخان در محاصره نیروهای...
«زمینههای تشکیل مجلس مؤسسان با شتاب چیده شد. نظامنامه انتخاب نمایندگان این مجلس، دوازدهم آبان ۱۳۰۴ با امضاء «رئیس حکومت موقتی مملکت و رئیس عالی کل قواء» منتشر گردید. شمار اعضای مجلس مؤسسان در دستورالعمل یادشده دو برابر نمایندگان مجلس شورای ملی بود. حاکمان ایالات و ولایات باید پس از رسیدن «امر وزارت داخله» بیمعطلی انجمن نظارت را تشکیل میدادند و انجمن نظارت باید فیالفور...
خلع سلطنت قاجار و بسترسازی برای به قدرت رساندن خاندان پهلوی موضوعی بود که در دوره پنجم مجلس شورای ملی صورت گرفت.
سید حسن مدرس یکی از برجستهترین مخالفان سیاسی رضاخان بود. مخالفتهای صریح و بیپرده وی در برابر رضاخان، بارها او را در معرض تهدیدات، ضرب و شتم و حتی سوءقصد قرار داد. او بهعنوان یکی از صداهای مهم در عصر تسلط بیگانگان بر ایران، همواره بر ضرورت استقلال سیاسی تأکید داشت. بهواقع، مواضع و فعالیتهای او نشاندهنده اعتقاد عمیق او به «سیاست موازنه عدمی» و نفی قدرتهای سلطهگر بود.
رضاخان، برای اینکه قوامالسلطنه نتواند رقیب او در مسیر نخستوزیری باشد، وی را متهم به شرکت در توطئهای علیه جان خود کرد و دستگیر نمود. این اتهام زمینه تبعید قوامالسلطنه را فراهم کرد و عملاً او را از صحنه رقابت کنار زد.
در فضای پس از استیضاح، مطبوعات طرفدار رضاخان از ضرورت استقرار دیکتاتوری سخن به میان میآوردند و بدون هیچ پرده پوشی، وزیر جنگ را دیکتاتور موردنظر خود معرفی میکردند.
ایلات و عشایر در تاریخ ایران از جمله عناصر تأثیرگذار در قدرت و سیاست بودند. آنها همواره جزئی از نیروهای نظامی دولت برای مقابله با تخاصم خارجی بهشمار میآمدند. در دوران معاصر، خاصه از دوره مشروطه تا تأسیس حکومت پهلوی، عوامل گوناگونی در بازیگری عشایر دخیل شد. ورود نیروهای استعماری و دخالت دولتهای خارجی در ایران، همهٔ عناصر جامعهٔ ایرانی از جمله عشایر را درگیر کرد. بنابراین، هم دولتها و هم...
«از روز اول که من یادم است -شماها جوانید یادتان نیست- از روز اولی که رضاشاه کودتا کرد، کودتایی بود که با دست انگلیسها بود! خود انگلیسها هم بعد از اینکه این رفت، در رادیو دهلی گفتند که (من خودم شنیدم) ما رضاشاه را آوردیم، و لیکن خیانت کرد، بردیمش!»(امام خمینی(ره)؛ ۱۹ مهر ۱۳۵۷) «وقتی اصل آقای شاهش[محمدرضا پهلوی] را میبینی، آن را هم متفقین اینجا گذاشتند. خودش گفت این را که «متفقین صلاح...
