رضاخان
رضا خان در مقاطع مختلف از حمایت های انگلیس بهره گرفت تا سلطنت پهلوی را برای خود فراهم آورد و پایه های حکومت استبدادی خود را برقرار و استوار ساخت. در ادامه به برخی از مستندات حمایت ای انگلیس از رضاخان پرداخته می شود : تلگرام تبریک جورج، پادشاه انگلستان برای رضاخان به شرح منتشر می شود: «لندن، 14 دسامبر. مناسبت میمون جلوس اعلیحضرت به تخت سلطنت را مغتنم شمرده و تبریکات بیشائبه خود را تقدیم...
: ارتش به عنوان یکی از ارکان اصلی دولت مدرن که گویای انحصار قوه قهریه آن می باشد، نقشی کلیدی در ساختار جامعه و حکومت جدید و روابط متقابل آنها دارد. اروپاگرایی پهلویها در ابعاد مختلف حیات فردی و جمعی به قصد کسب هویت و قدرت، موجب گردید که به رغم وجود پتانسیلها و جوشش احیاگریهای بومی، اصلاح ضعف و سستی در کشور نه تنها به استقلال و خویشتن شناسی منجر نگردد، بلکه انفصال و بیگانگی با ریشه های هویت و...
در 21 تیر 1314 و در ساعات شب قزاقها به کمک نیروهای ارتش و شهربانی رضاخان با توپ و مسلسل تجمع مردم در مسجد گوهرشاد را مورد حمله قرار دادند. سپیدهدم روز بعد مشخص شد که 2 هزار نفر از مردم شهید شدهاند. همچنین 1500 نفر نیز دستگیر گردیدند. قیام گوهرشاد را میتوان تقابل روحانیت مشهد با مظاهر بیدینی و مذهب زدایی رضاخان تفسیر کرد. با تثبیت پایه های سلطنت پهلوی، رضاخان که قدرت مطلقه را در دست...
فروردین 1300 بود و خبرها از برقراری جلسهای میان رضاخان رئیسالوزرا و اعضای یک جمعیت به نام «ایران جوان» حکایت میکرد. ایران جوان گروهی از روشنفکرانِ تحصیلکرده در فرنگ بودند که در برههای تلاش شد در صحنه سیاسی ایران، نقش حزب «خلق» ترکیه را بازی کنند. انجمن ایران جوان، یکی از گروههایی است که با هدفِ جبرانِ عقبماندگیهایِ ایران در سالهای پایانی دوران قاجار، توسط...
سمت قاضی عسکر که از دوره صفویه در نیروی نظامی ایران وجود داشت و نشاندهنده رابطه دین با نظامیگری در دوره صفویه بود، در دوره حضور رضاخان در وزارت جنگ، مجددا در ارتش برقرار شد. به وجود علما و نمادهای اسلامی در ارتش رضا پهلوی امری نامأنوس به نظر میرسد. اما این نهادها در ابتدای دوره پهلوی اول وجود داشتند و نشانه بهرهگیری رضا پهلوی از شعائر اسلامی برای قدرتگیری تعبیر...
نامه دکتر ساموئل جردن به رضا خان دراین سند دکتر جردن رئیس مدرسه عـالی آمریکایی در تهران خطاب به نخستوزیر وقت رضا خان ازاو میخواهد برای گشایش«مجمع جوانان ایران» با وی گفتوگو کند. این مرکز یکی از سرپل های ارتباط آمریکایی ها با جوانان ایرانی در آن دوره محسوب می شد. متن کامل نامه به شرح ذیل است : THE AMERICAN HIGH SCHOOL مدرسه عالی آمریکائی در تـهران مـورخه یوم پنجشنبه 25 دلو[بهمن ] 1302 حضور محترم بندگان...
چراغ سبز کاخ سبز به ارتش با شکلگیری و بسط ارتش نوین در ایران در دوره پهلوی اول این انتظار وجود داشت که نظامیان همچون بسیاری دیگر از کشورهای جهان به وظیفه اصلی خود، که حراست از مرزهای کشور در برابر تهدیدات خارجی است، بپردازند و از دخالت در امور سیاسی و اقتصادی پرهیز کنند، اما در این دوره رویهای دیگر در پیش گرفته شد و نهاد ارتش همچون بسیاری دیگر از نهادهای عصر پهلوی اول از کارویژه اصلی خود...
بوریس زاخاروویچ شومیاتسکی( متولد 16 نوامبر 1886 - 29 ژوئیه 1938) در سالهای 1302 تا 1304 ه.ش نماینده تام الاختیار شوروی در ایران بود .او در این عکس در کنار رضاخان سردار سپه نشسته است. همزمان با فعل و انفعالات قدرت یافتن سردار سپه و تضعیف جایگاه احمدشاه،در سالهای 1300 ، لنین با اعزام شومیاتسکی به تهران سعی داشت مانع از چرخش قدرت به نفع انگلستان در ایران شود. شومیاتسکی در جریان تصفیه استالینی در 8 ژانویه سال 1938...
رضاخان ( سردار سپه ) به اتفاق جمعی از امرای ارتش در مراسم سان و رژه در میدان مشق مقابل عمارت ژاندارمی (قزاقخانه) اشخاصی که علاوه بر رضاخان در تصویر حضور دارند : شیبانی ، حبیب الله/کوپال ، محمدصادق
برنارد گوتلیب، کنسول آمریکا، در سال 1923 در گزارشی محرمانه شواهدی از وحشیگریهای رضاخان به دست میدهد: «رئیسالوزرای فعلی، یک دهاتی بیسواد با خوی ددمنشانه است که با هوشمندی، قاطعیت و استحکام شخصیت ذاتی خاصش که ندرتاً در ایرانیها یافت می شود، به مقام کنونی دست یافته است. مردی است با خشمی مهارنشدنی؛ او شخصاً رییسالوزرای سابق، قوام السلطنه، را مضروب ساخت (آن هم طبق گزارش ها در...
پیشینه جـمهوریخواهی در ایران شکستهای تاریخی حکومت قاجار از دولتهای اروپایی(روسیه و انگلستان)در نیمه اول سده نوزدهم مـیلادی،ضعف و ناتوانی مدنیت کـهن ایـرانی،بویژه فرسودگی نظام سیاسی و اجتماعی آن را بر اقلیتی از ایرانیان آگاه و هوشمند آشکار ساخت.این گروه که برتری قدرت سیاسی،اقتصادی،نظامی و فرهنگی غرب،آنان را مبهوت خود کرده بود،در پی درک راز و رمز این برتری و اسـباب و...
انقلاب اکتبر 1917 روسیه و شکست قوای عثمانی در بینالنهرین و فتح سرزمینهای عثمانی به دست نیروهای انگلیس در سال 1918 عملاً ایران را (که در آن زمان غربیها پرشیا مینامیدند) از شرق و جنوب و غرب در محاصره انگلیس انداخت. قوای انگلیس با استفاده از تفوق خود در منطقه، از شرق و غرب به ایران تاختند. حمله اصلی در آوریل 1918 رخ داد، که طی آن کل ایران، به استثنای استان آذربایجان، به اشغال نیروهای انگلیس...
پیامدهای خارجی کودتای رضاخان سحرگاه 3 اسفند 1299 مثلِ همیشه نبود و تهران در مهار کودتاگران قرار گرفته بود. رهبران کودتا با شعار از بین بردن هرجومرج در جامعه ایرانی به تهران وارد شده بودند تا طرحی نو دراندازند. بیشک چنین تحرکی نهتنها سیاستِ داخلی بلکه سیاستِ خارجی را نیز دچار تغییر میکرد در سالهای منتهی به کودتای 3 اسفند 1299 بیثباتی، ناامنی و هرجومرج حاکم بر جامعه...
رضاخان سردار سپه در حال سخنرانی در مراسم افتتاحیه مجلس مؤسسان در 1304 با حضور مقامات کشوری و لشکری واقشار مختلف مردم
: آنچه میخوانید،قطعهای از خاطرات خالصیزاده است کـه متن کامل آن توسط بنیاد آیت اللّه خالصیزاده در اختیار فصلنامه مطالعات تاریخی قرار گرفته اسـت.متن به زبان عـربی و بـرگردان فارسی آن در ایران تحت عنوان کتاب« آه از راه» توسط موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی منتشر شده است. از مجموعه این خاطرات در این شماره از فصلنامه موضوع جمهوریخواهی ...
رضا خان به اتفاق جمعی از فرماندهان و افسران روسی و ایرانی در قزاقخانه اشخاصی که در تصویر حضور دارند: رضاخان ،آیرم ، محمود- امیرطهماسبی ، عبدالله-والی (سردار همایون) ، وتعدادی دیگراز روس هاکه شناسایی نشدند
پژوهشکده تاریخ معاصر به مناسبت چهلویکمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی با همکاری فرهنگستان هنر نمایشگاه «ایران بین دو انقلاب به روایت اسناد و تصاویر» را در سال 1398 برگزار کرد. دکتر موسی حقانی در این رابطه اظهار داشت: در این نمایشگاه اسناد و تصاویری با موضوعات و سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و نظامی که بین دو انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی در خلال سالهای 1285 تا 1357 خورشیدی در ایران...
تاریخ سند: 28 آذرماه 1357 خیلی محرمانه موضوع: اشعار مضره روز تاسوعا و عاشورا روزهای 19 و 57/9/20 شعارهای زیر در بین دستجات[عزاداری] و تظاهرکنندگان خوانده میشد: انقلابیترین مرد جهان است خمینی، او فرستاده صاحب زمان است خمینی منصور[=شاه]، ولیعهدت بمیرد، چرا کشتی جوانان وطن را پسر رضا گری، تا فردا صبح وقت داری، فرح [و] ورداری، با تولههات در بری پسر رضا کچل، حسابی افتاده تو هچل الله الله نصر من...
اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰ آثار سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی گسترده ای با خود به همراه داشت که بررسی همه آنها به پژوهش و تحقیقات متعددی نیاز دارد. در این نوشتار تنها به پاره ای از آثار اجتماعی اشغال ایران توسط متفقین پرداخته می شود. سئوال اصلی این پژوهش این است که اشغال ایران چه تأثیری بر اجتماع ایرانی در سالها و دهههای بعد داشته است؟ پاسخ اجمالی نگارنده به این پرسش این است که اشغال ایران در...
کودتایی که در سوم اسفند ۱۲۹۹ با ورود حدود ۲۰۰۰ قزاق تحت فرماندهی رضاخان میرپنج به تهران به وقوع پیوسته و سیدضیاءالدین طباطبایی در رأس کابینه آن قرار گرفت، برآیند شکست پروژه قرارداد ۱۹۱۹ و به گواهی اسناد و منابع موجود طرحی کاملاً انگلیسی بود. قراردادی که اساساً با مخالفت عامه مردم کشور و ایستادگی علما و مجتهدان در تهران و سایر شهرهای کشور با ناکامی روبرو شده بود،۱ دولت بریتانیا را که سخت مصمم...
