آخرین حضور رضاشاه در یک مراسم نظامی


گردآوری، شرح و تنظیم: سید جواد موسوی
511 بازدید
رضاشاه رضاخان جنگ جهانی دوم متفقین سوم شهریور 1320

در ۲۸ مرداد ۱۳۲۰ رضاشاه به اتفاق ولیعهد به قرارگاه تابستانی دانشکده افسری در اقدسیه رفت تا در مراسم پایان سال تحصیلی این دانشکده شرکت نماید. مراسمی که سال‌های گذشته در آغاز مهرماه و در محوطه دانشکده افسری انجام می‌شد. نکته قابل توجه دیگر حضور نخست‌وزیر به اتفاق هیأت دولت در این مراسم بود. همچنین از نکاتی که در تصاویر مشاهده می‌شود این که رضاشاه بر خلاف سالهای گذشته در این مراسم بدون حمایل کردن شمشیر حضور پیدا کرده است.

دلیل جابجایی در زمان برگزاری این مراسم را شاید بتوان در خاطرات ارتشبد حسین فردوست یافت. وی در بخشی از خاطرات خود با اشاره به ملاقات‌های رجبعلی منصور نخست‌وزیر با سفرای انگلیس و روسیه و آمریکا در نیمه دوم مردادماه ۱۳۲۰ و ردّ و بدل شدن پیغام‌های سفرای مذکور و پاسخ‌ها و اطمینان‌بخشی‌های رضاشاه، می‌گوید:«...ظاهراً مسأله حل شده بود و رضاخان تصور می‌کرد که خطر عزل او توسط متفقین منتفی شده است؛ ولی در ملاقات بعد، منصور... گفت که سفرای سه گانه می‌گویند... باید خطوط ارتباطی و راه‌آهن ایران در اختیار سه کشور قرار گیرد. رضاخان پاسخ داد که من نه فقط این کار را انجام می‌دهم، بلکه بیش از این نیز با آنها همکاری می‌‌کنم و مراقبت این راه‌ها را عهده‌دار خواهم شد... منصور پاسخ رضاخان را به متفقین اطلاع داد و چنین جواب آورد که آنها خود می‌‌خواهند حفاظت راه‌ها را به دست داشته باشند... رضاخان که چنین دید سرریدر بولارد وزیرمختار انگلیس و اسمیرنوف سفیر شوروی را به کاخ سعدآباد احضار کرد و نظر قطعی آنها را خواست. پاسخ همان بود که ارتش‌های سه گانه دوستانه وارد ایران خواهند شد و تأمین جاده‌های ارتباطی را رأساً به دست خواهند گرفت. ولیعهد برای من گفت که رضاخان با ناراحتی گفته بود من که چندین سال این مملکت را امن نگه داشتم چگونه نمی‌‌توانم چند راه را برای شما امن نگه دارم؟ آنها پاسخ داده بودند که طرح ورود ارتش سه کشور به ایران تصویب شده است و از دستشان کاری برنمی‌آید!...».

حضور رضاشاه در این مراسم آخرین حضور وی در یک مراسم رسمی نظامی در کسوت پادشاهی بود. کمتر از یک هفته بعد یعنی در سوم شهریور ۱۳۲۰ با حمله نیروهای متفقین به مرزهای ایران و اشغال کشور توسط آنان، رضاشاه توسط انگلیسی‌ها از سلطنت خلع و سپس به شکل تحقیرآمیزی از کشور تبعید شد.


مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی
آخرین حضور رضاشاه در یک مراسم نظامیرضاشاه و محمدرضا پهلوی هنگام ورود به قرارگاه اقدسیه
رجبعلی منصور نخست‌وزیر، رضاشاه، محمدرضا پهلوی، عبدالرضا و غلامرضا پهلوی


سرلشگر عزیزالله ضرغامی رئیس ستاد ارتش و فرمانده دانشگاه جنگ در حال ارائه گزارش به رضاشاه

سرلشگر ضرغامی، رضاشاه، محمدرضا پهلوی و سرلشگر مرتضی یزدان پناه فرمانده دانشکده افسری - نخست‌وزیر و هیأت دولت نیز در عکس مشاهده می‌شوند

رضاشاه در حال اهدای گواهی‌نامه فارغ‌التحصیلی دانشکده افسری به علیرضا پهلوی

رضاشاه، محمدرضا پهلوی و سرلشگر یزدان پناه

روزنامه اطلاعات؛ ۲۹ مرداد ۱۳۲۰


مراسم جشن فارغ‌التحصیلی دانشکده افسری در سال ۱۳۱۹ - همان‌گونه که در تصویر مشاهده می‌شود رضاشاه در این مراسم شمشیر حمایل کرده است(مقایسه شود با تصاویر بالا)