قیام خونین سی تیر و انتصاب مجدد دکتر محمد مصدق به نخست‌وزیری

تصویری که بعد از پیروزی قیام سی تیر بر روی جلد نشریات رفت

تصویر روی جلد نشریات «تهران مصور»، «اطلاعات هفتگی» و «خواندنیها» بعد از پیروزی قیام خونین ۳۰ تیر ۱۳۳۱ و انتصاب مجدد دکتر محمد مصدق به نخست‌وزیری

«حادثه غیرمترقبه استعفای قوام‌السلطنه را که به دنبال وقایع روز سی‌ام تیرماه رخ داده می‌توان یکی از مهمترین حوادث سال محسوب داشت. در شماره گذشته ضمن تفسیر اخبار سه روزه ایران توضیح دادیم که طرفداران آیت‌الله کاشانی و دکتر محمد مصدق نخست‌وزیر سابق در داخل مجلس و خارج تصمیم گرفته‌اند روز دوشنبه [۳۰ تیر] را تعطیل و اعتصاب عمومی اعلام نمایند. مراتب به وسائل مختلف به طرفداران دکتر مصدق در شهرستان‌ها اطلاع داده شد، به طوری که در روز مذکور در سراسر شهرستان‌ها تعطیل عمومی آمیخته با تظاهرات خاصی برگزار شد. اما تظاهرات روز دوشنبه تهران با وقایع خونینی توأم بود. بدین معنی که از اول بامداد کلیه دکاکین و مغازه‌ها بسته شد و تمام خطوط اتوبوسرانی تعطیل گردید و مردم در کلیه مراکز مهم از قبیل مجلس، جلوی بازار و میدان سپه و چهارراه مخبرالدوله و غیره ازدحام نموده و دست به تظاهراتی شدید زدند. در غالب نقاط بر اثر استعمال سرنیزه و تهدید پاسبان‌ها خشونت بیشتری از طرفین به کار برده شد. به طوری که از طرف جمعیت با پراندن سنگ و از طرف پلیس و سربازها با به کار بردن سلاح این عصبانیت بروز کرد. بدین طریق یک سلسله زدوخوردهای دامنه‌داری در نقاط مختلف بین دستجات و مأمورین انتظامی صورت گرفت که منجر به قتل عده‌ای گردید که تا این لحظه مقتولین به ۵۰ نفر و مجروحین به ۵۰۰ نفر تخمین زده شده است. شایع است تعداد مقتولین و مجروحین از آن هم بیشتر است. به هر حال بر اثر شدت حادثه نمایندگان ملت در مجلس ازدحام کرده و پس از یک سلسله سخنرانی‌هایی در داخل مجلس، حضور شاه شرفیاب و جریان را به اطلاع ایشان رسانیدند. بالنتیجه در ساعت ۱۷ قوام‌السلطنه حضور شاه رفته، استعفای خویش را از نخست‌وزیری تقدیم و از طریق رادیو تهران به اطلاع عموم رسید و بدین طریق ازدحام و زد و خورد پایتخت که احتمال می‌رفت دامنه‌دارتر شود جای خود را به سکون و آرامش داد...روز سه‌شنبه نمایندگان جلسه‌ای سرّی تشکیل داده و با حضور ۶۴ نفر از نمایندگان رأی تمایل برای زمامدار آینده گرفتند. از این عده ۶۱ نفر به زمامداری دکتر مصدق رأی دادند. دو نفر رأی سفید و یک نفر رئیس طبق معمول بی‌طرفی اتخاذ کرده بود. بدین طریق دکتر محمد مصدق به نخست‌وزیری انتخاب و مراتب بلافاصله به اطلاع شاه رسید و فرمان نخست‌وزیری همان روز صادر و به دکتر مصدق اطلاع داده شد.»(مجله خواندنیها؛ ۴ مردادماه ۱۳۳۱)

مجله تهران مصور؛ ۳ مردادماه ۱۳۳۱

مجله اطلاعات هفتگی؛ ۳ مردادماه ۱۳۳۱
«دکتر مصدق هفته گذشته دو پیروزی مهم به دست آورد، یکی اینکه با پشتیبانی احساسات و مبارزه ملت از نو زمامدار گردید و دیگر آنکه در دادگاه لاهه پیروز شده و دادگاه به نفع ایران رأی داد»

مجله خواندنیها؛ ۴ مردادماه ۱۳۳۱
«به مناسبت پیروزی درخشان ملت ایران، عکس عده‌ای از رهبران معروف نهضت ملی ایران زینت‌بخش صفحات مجله می‌گردد»

مجله خواندنیها؛ ۷ مردادماه ۱۳۳۱