ابراهیم یزدی
۲۹ فروردین ۱۳۶۷، ناوچه ایرانی «جوشن» در جریان درگیری با نیروهای آمریکایی در خلیج فارس، پس از حملات موشکی، آسیب دید و به اعماق دریا سقوط کرد.
اولین تابستان پس از انقلاب اسلامی ایران، محمدحسنین هیکل، روزنامهنگار مشهور مصری دربارۀ جزئیات «سیاست فریبکارانه و عمدی» آمریکا در کردستان عراق مقالهای در نشریۀ مصری «الانوار» نوشت و درباره سرنوشت سلاحهای خریداری شده با بودجه ۲۵ میلیون دلاری توسط «سازمان سیا» تحلیلی ارائه داد که بازخوانی آن در فهم تاریخ منطقه راهگشا است.
برخلاف روایت رایج از «موازنه منفی» یا «سیاست سوم» به مثابه تلاش رضاشاه برای نزدیکی به آلمان نازی برای استقلال از سلطه سنتی روس و انگلیس در ایران، شواهد نشان میدهد نزدیکی عامل کودتای انگلیسی سوم اسفند به هیتلر نه در تضاد با وابستگی او به بریتانیا، بلکه دقیقاً در چارچوب تأیید و تشویق لندن شکل گرفت. هراس استراتژیک بریتانیا از گسترش کمونیسم و نفوذ شوروی در فاصله دو جنگ، آلمان وایمارِ...
اولین جلسه کمیته هماهنگی رؤسای ساواک و موساد در 24 مردادماه 1339 تشکیل شد. این جلسه با شرکت تیمور بختیار رئیس ساواک، ایسر هارل(Isser Harel) رئیس موساد و دیگر مقامهای مطرح دو سازمان تشکیل گردید. در ادامه متن گزارش ساواک از این جلسه را که مهر «به کلی سرّی» بر خود دارد را میآوریم: «طبق تصمیمات متخذه قبلی روز دوشنبه 24 مرداد [1339] جلسه کمیته همآهنگی رؤسای سازمانهای اطلاعات ایران و اسرائیل با...
انگلیس اشغال ایران که با عنوان «عملیات پشتیبانی» (Operation Countenance) شناخته میشود را با هماهنگی اتحاد جماهیر شوروی و از سه جبهه مختلف انجام داد. جنوب: فرود نیروهای هندی در بنادر خرمشهر و آبادان در ساحل خلیج فارس، مرکز: پیشروی نیروهای بریتانیایی و هندی از خانقین در شرق عراق به سمت کرمانشاه و همدان و شمال: توسط نیروهای شوروی. ژنرال سر آرچیبالد ویول، فرماندهی عملیات اشغال ایران را در شهریور 1320 را...
ملیسازی صنعت نفت ایران در اسفند ۱۳۲۹ نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران و منطقه بود. این اقدام که با هدف احقاق حاکمیت ملی بر منابع ثروت کشور صورت گرفت، با واکنش خصمانهٔ دولت بریتانیا مواجه شد. بریتانیا که ذینفع اصلی شرکت نفت ایران و انگلیس (AIOC) بود، ضمن اعمال تحریم اقتصادی همهجانبه، تمام تلاش خود را برای جلوگیری از فروش نفت ایران در بازارهای بینالمللی به کار بست (Elm, 1994, p. 87). در این راستا، توقیف نفتکش...
در اوایل مهرماه ۱۳۵۸، شورای مرکزی اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشجویان برای روشن کردن «خط امام» جلساتی را با برخی از مشاهیر سیاسی و انقلابی وقت برگزار کرد. در این جلسات، دو شخصیت در دو سر یک طیف قرار داشتند: حجتالاسلام سیدعلی خامنهای مهمترین مؤلفه خط امام را «رهایی از وابستگی سیاسی، اقتصادی و فکری به آمریکا» تعریف میکرد و در سوی مقابل، ابوالحسن بنیصدر شرط پیروزی خط امام را...
همه میدانستند که ایران با فشار انگلیس و بدون موافقت بومیان اجباراً استقلال بحرین را پذیرفته است و برغم سیاستهای تغییر جمعیتی، همچنان در اکثریت بودن ایرانیالاصلها سایه ترس بازگشت بحرین به ماممیهن را بر سر حاکمان غیربومی باقی بود. گزارش آسوشیتدپرس در اردیبهشت ۱۳۵۶ فاش کرد که مقامات بحرینی برای تمدید حضور نظامی آمریکا، با واشنگتن مذاکره کردهاند تا «از طرح ادعای ارضی ایران جلوگیری شود».
اگرچه از اردیبهشت ۱۳۵۹ تا کنون بارها حادثۀ طبس روایت شده است؛ اما با تکرار حادثۀ مشابه آن در ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ در جنوب اصفهان، آن حادثه بعد از ۴۶ سال مجدد در ذهنها زنده شد. آنچه در ادامه میآید تصاویر کمتر دیدهشدۀ آن حادثه است. روایت شهید حسن باقری از این حادثه را نیز اینجا بخوانید.
شهید حسن باقری خبرنگار روزنامۀ جمهوری اسلامی بود که خبر رسید عملیات پنجۀ عقاب نیروی دلتای نیروی آمریکا که به بهانۀ آزادسازی آمریکاییهای گروگان گرفتهشده در سفارت ایالات متحده در تهران انجام شده بود، با امداد الهی به شکست انجامیده است. تیتر یک آن روز روزنامۀ جمهوری اسلامی «توطئۀ نظامی آمریکا» بود، با روتیتری نادر! آیۀ اول سورۀ فیل به عنوان روتیتر انتخاب شده بود. در همان روز از قول...
به فاصله دوماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در دوم اردیبهشتماه ۱۳۵۸، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تأسیس شد.
در پی نفوذ ساواک به ساختار سازمان مجاهدین خلق و لو رفتن خانههای تیمی، نسل اولیه این سازمان در روز ۳۰ فروردین ۱۳۵۱ دستگیر شد. مسعود رجوی، همراه با علی باکری، ناصر صادق، محمد بازرگانی و علی میهندوست، به اعدام محکوم گردید. با این حال، یک روز پیش از اجرای حکم، مجازات رجوی به حبس ابد تبدیل شد. اسناد ساواک و مطبوعات آن زمان اعلام کردند که این تخفیف، نتیجه همکاری رجوی با بازجویان و افشای تشکیلات بوده...
۳۱ فروردین ۱۳۵۹ روزنامۀ اسرائیلی «داوار» در سوگ از دست دادن یک متحد قوی، بهصراحت اعتراف کرد: «هرچند شاه ایران روابط دیپلماتیک علنی با اسرائیل نداشت، ولی ۶۰ درصد نفت مورد نیاز اسرائیل را تأمین میکرد و دو حکومت تا زمان سقوط او روابط بازرگانی گستردهای با یکدیگر داشتند.»[1] نفت، شریان حیاتی همکاری نفت نقشی محوری در روابط ایران و اسرائیل ایفا میکرد. اسناد متعدد نشان میدهد...
فهرست حاضر در 2 آبانماه 1307 از طرف وزارت امورخارجه برای وزارت دربار پهلوی ارسال شده است.
نهادهایی مانند NED و USAID با تأمین مالی ترجمه و توزیع آثار جین شارپ، به ویژه کتاب «از دیکتاتوری تا دموکراسی» (۱۹۹۳) که به عنوان «کتاب مقدس» انقلابهای رنگی شناخته میشود، حمایت غرب را پشت این جنبشهای گاه برساخته از بیرون قرار دادند.
یکی از نکاتی در مرور انقلابهای معاصر به خوبی خواهد درخشید، جدای از دخالت مستقیم آمریکا در آنها، تأثیر معنوی انقلاب اسلامی ایران است که الگوی «مردممحور» را جایگزین «چریکپایه» و اصالت دادن به قدرت «آگاهسازی عمومی» را بدیل مبارزۀ مسلحانه کرده است.
ابراهیم یزدی گفته بود: «دخالتهای نظامی آمریکا در خلیج فارس نتیجۀ بهتری از خلیج خوکها نخواهد داشت.» ارجاعی تاریخی که نشان میدهد همۀ سلایق مختلف ایرانی فهم تاریخی شبیه به هم در این موضوع دارند.
دهم فروردینماه ۱۳۵۹، روزنامه اطلاعات متن نامه محرمانه جیمی کارتر، رئیسجمهور وقت آمریکا را منتشر کرد؛ نامهای که در آن کارتر خطاب به امام خمینی نوشته بود: «تصرف سفارت ما در تهران عکسالعمل موجه جوانان ایرانی است [...] ما آماده پذیرش حقایق جدیدی هستیم که مولود انقلاب ایران است». این افشاگری، دیپلماسی پنهان واشنگتن را برای مذاکره محرمانه با رهبر انقلاب نقش بر آب کرد و عملاً به اعترافی تلویحی...
حالا بهتر میفهمیم که چرا رضاشاه در سال ۱۳۲۰ به آن سرعت تسلیم انگلیسیها شد و با یک کشتی انگلیسی از ایران رفت: به امید حفظ ثروت ۲۰ تا ۳۰ میلیون پوندی خود در لندن.
از شهریور ۱۳۷۷ اثر عملیات دستگاههای اطلاعاتی آمریکا در ایران به مرور رخ مینمود. شرایطی که با ترور شهید سید اسدالله لاجوردی، بعد از سالها پایان ترورهای منافقین در ایران آغاز شد و با هجمه گسترده به دستگاه اطلاعاتی ایران در اواخر آن سال اوج گرفت. این اقدامات،هجمه به مبانی فکری انقلاب اسلامی در مطبوعات زنجیرهای بود و در مرزها نیز حوادث غریبی رخ میداد. از آن جمله طالبان با پشتیبانی ...
