فرار محمدرضا شاه
1

اشاره

 یکی از ویژگی‌های محمدرضا پهلوی آن بود که به هنگام مواجهه با ناملایمات همواره به «فرار» به عنوان یک «گزینه» می‌نگریست. این واقعه یک بار در جریان کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ به وقوع پیوست که وی ابتدا به عراق و از آنجا به ایتالیا گریخت، و یک بار در انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ بود که به مصر فرار کرد و پس از تحمل ۱۹ ماه سرگردانی و آوارگی در چند کشور جهان سرانجام به قاهره بازگشت و در آنجا درگذشت. شاه در فرار دوم همچون فرار اول امید بازگشت به ایران را داشت، ولی چنین نشد و مانند تمامی پادشاهان بعد از مظفرالدین شاه قاجار در دامان بیگانگان جان باخت و همانجا مدفون گشت.

 «گذرستان» حاضر شرحی بر گزینه «فرار» محمدرضا پهلوی و به ویژه شرایط فرار دی ماه ۱۳۵۷ وی بوده و زمینه‌ها و تبعات آن را شرح می‌دهد.


روایت فرح از فرار شاه از ایران ، ماه‌ها بود خواب راحت نداشتیم

روایت فرح از فرار شاه از ایران ، ماه‌ها بود خواب راحت نداشتیم

ساعت دو بعد از ظهر 26دی ماه بود که خبر فرار شاه از رادیو پخش شد، فریاد شادمانی مردم ایران به هوا رفت، چراغ اتومبیل ها روشن شد، برف پاکن ها به رقص درآمدند، بوق ها به راه افتاد، و غلغله شهر های ایران را برداشت.برخی عکس شاه را در اسکناس درشت پانصد تومانی و هزار تومانی سوراخ کرده بودند و بر دست گرفته بودند. جمعی نیز عکس های حضرت امام خمینی (ره) را بین سرنشینان اتومبیل ها پخش می کردند. پس از شکست جمشید...

ادامه مطلب

فرار شاه

فرار شاه

با اوج گیری مبارزات انقلابی مردم ایران، و پس از آنکه تمامی سیاستهای محمدرضا پهلوی برای آرام کردن مردم خشمگین به شکست انجامید، شاه شاپور بختیار را که از چهره های شناخته شده جبهه ملی بود، به نخست وزیری برگزید، اما این اقدام شاه هم فایده نداشت و کارنامه خاندان پهلوی چنان سیاه بود که مردم تنها به سرنگونی آن رضایت می دادند. مورخان معتقدند شکل‌گیری و گسترش نهضت اسلامی و هماهنگی قیام‌های مردمی به...

ادامه مطلب

عوامل فرار شاه

عوامل فرار شاه

شکست طرح آشتی ملی و رسوایی این حربه، تردید و اختلاف درونی سران در بکارگیری سیاست سرکوب در نزد رژیم، به بن‌بست رسیدن خط سازش و انفعال ملی گرایان در برابر مردم پیرو امام خمینی (ره)، فلج شدن اقتصاد فاسد رژیم ، انقلاب درونی در نیروهای نظامی و فرار سربازها و درجه داران و چندین مورد دیگر، از جمله پیامدهای این جنایت بودند قطعا تمام ایرانیان بارها و بارها تصاویر خروج شاه را که عمدتا در 26 دی ماه و دهه فجر هر...

ادامه مطلب

بازتابهای فرار شاه در اسناد ساواک

بازتابهای فرار شاه در اسناد ساواک

  پس از فرار شاه از ایران در روز 26 دی ماه 1357، تظاهرات و راهپیمایی‌ مردم در شهرهای مختلف شدت بیشتری گرفت و مجسمه‌های او و پدرش که در میادین اصلی شهر نصب بود، توسط مردم به پایین کشیده شد. اتفاقات متعدد و پرشتابی که در گزارش های آن روزهای نهادهای مختلف امنیتی و انتظامی رژیم شاه از جمله ساواک، ارتش و ژاندارمری منعکس شده است. آنچه در ادامه ملاحظه می کنید گزارش های مربوط به شهر تهران در روزهای...

ادامه مطلب

گذری بر زمینه های فرار شاه از ایران

گذری بر زمینه های فرار شاه از ایران

گذری بر سالهای آخر سلطنت  شاه ایران در سالهای آخر سلطنت خود به طرز تأسف باری شاهد سقوط پرشتاب حکومت خود بود. وقایعی که در سالهای 1354 و بعد از آن اتفاق افتاد، حکومت محمدرضا پهلوی را به سرنگونی نزدیک‌تر می‌کرد؛ اما افزایش در آمد سالانه نفت تا مرز 20 میلیارد دلار در سال او را امیدوار می‌ساخت. همچنین توسعه روابط کشور با همسایگان غرب و شرق و بهبود رابطه ایران با عراق، اوضاع را بیش از پیش خوشایند ساخته...

ادامه مطلب

سیری اجمالی در عوامل فرار شاه و حوادث منتهی به آن

سیری اجمالی در عوامل فرار شاه و حوادث منتهی به آن

شکست طرح آشتی ملی و رسوایی این حربه، تردید و اختلاف درونی سران در بکارگیری سیاست سرکوب در نزد رژیم، به بن‌بست رسیدن خط سازش و انفعال ملی گرایان در برابر مردم پیرو امام خمینی (ره)، فلج شدن اقتصاد فاسد رژیم ، انقلاب درونی در نیروهای نظامی و فرار سربازها و درجه داران و چندین مورد دیگر، از جمله پیامدهای این جنایت بودند قطعا تمام ایرانیان بارها و بارها تصاویر خروج شاه را که عمدتا در 26 دی ماه و دهه فجر هر...

ادامه مطلب

دلایل و پیامدهای فرار شاه از ایران

دلایل و پیامدهای فرار شاه از ایران

شکست طرح آشتی ملی و رسوایی این حربه ، تردید و اختلاف درونی سران در بکارگیری سیاست سرکوب در نزد رژیم، به بن‌بست رسیدن خط سازش و انفعال ملی گرایان در برابر مردم پیرو امام خمینی (ره)، فلج شدن اقتصاد فاسد رژیم ، انقلاب درونی در نیروهای نظامی و فرار سربازها و درجه داران و چندین مورد دیگر، از جمله پیامدهای این جنایت بودند قطعا تمام ایرانیان بارها و بارها تصاویر خروج شاه را که عمدتا در 26 دی ماه و دهه فجر هر...

ادامه مطلب

چرا شاه مجبور به فرار از ایران شد ؟

چرا شاه مجبور به فرار از ایران شد ؟

بعضی از تحلیل گران خارجی سال 1975، یعنی اواخر سال 1353 و 9 ماهه ی اول سال 1354، را نقطه ی آغاز افول قدرت شاه در ایران می دانند. وقایعی که در این سال رخ داد، به حسب ظاهر همه از نیرومندتر شدن موقعیت شاه و رژیم سلطنت در ایران حکایت می کرد. درآمد نفت چهار برابر شد و به مرز سالانه 20 میلیارد دلار رسید که با قدرت خرید آن روز دلار، رقم هنگفتی به شمار می آمد. شاه با اعلام یک سیستم تک حزبی در اسفند 1353، حکومت مطلقه خود را...

ادامه مطلب

فرار شاه؛ زمینه‌ها و اهداف

فرار شاه؛ زمینه‌ها و اهداف

 در جستجوی علل خروج شاه از ایران در تاریخ 26 دی ماه یعنی درست 16 روز قبل از ورود امام خمینی به ایران، باید ابتدا وضعیت سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران را در آن دوره بررسی کرد و از روی شواهد و قرائن پی به ماهیت این واقعه و اهدافی که در پشت آن وجود داشته برد و آن را درک نمود .شکی نیست که ایران از نقطه نظر راهبردی  برای آمریکا به عنوان یک عامل ثبات در منطقه برای حفظ منافع آن اهمیت داشته است. خلیج...

ادامه مطلب

چرا شاه فرار کرد؟

چرا شاه فرار کرد؟

نوشتار حاضر، با مروری بر ویژگی های روان‌شناختی و ساختار حکومت محمدرضا شاه، به بررسی پیامدهای مدیریتی رژیم پهلوی و علت ” فرار شاه از کشور ” می پردازد. رژیم پهلوی یکی ازمهم‌ترین موانع پیشرفت، توسعه و استقلال ایران، در قرن حاضر است که با پایه‌گذاری و نهادینه ساختن انحرافات اساسی در زمینه های مختلف، کشور را به سمت عقب ماندگی های مضاعف، بی هویتی فرهنگى، وابستگی های گوناگون به بیگانگان، سوق داد؛...

ادامه مطلب

به مناسبت 26 دی ماه سالروز فرار شاه از ایران/ اصغر میرشکاری

به مناسبت 26 دی ماه سالروز فرار شاه از ایران/ اصغر میرشکاری

در قرآن کریم می‌خوانیم:   « وَمَا کَانَ رَبُّکَ لِیُهْلِکَ الْقُرَی بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا مُصْلِحُونَ. پروردگارت این چنین نیست که آبادیها را ظالمانه نابود سازد ، در صورتی که مردمش درستکار باشند. هود /118»   گویایی و شفافیت مطلب بی‌نیاز از هر توضیح و تفسیر و تفصیلی است. نظام خلقت قاعده‌مند است و با حساب و کتاب و بر اساس عدل استوار است. هر حرکت بر خلاف آن، ظلم است به خود و به دیگران...

ادامه مطلب

داستان آواره گردی محمدرضا پهلوی بعداز خروج از ایران تا مرگ

داستان آواره گردی محمدرضا پهلوی بعداز خروج از ایران تا مرگ

شاه پس از خروج از ایران  عملا به صورت مهره ای سوخته درآمده بود که حتی ثروت افسانه ای که به همراه خود از ایران برده بود هم نتوانست برای او مامن و پناهگاهی بسازد زندگی شاه پس از گریختن از ایران را تنها می توان به عنوان یک تنبه وتجربه تاریخی مورد مطالعه قرار داد زیرا پس از ان او هیچ گونه تاثیری بر وقوع حوادث اطراف خویش نمی توانست بگذارد و حتی در مورد مکان زندگی هم به صورت آواره ای در امده بود که با داشتن...

ادامه مطلب

آوارگی پهلوی دوم به روایت فرح دیبا

آوارگی پهلوی دوم به روایت فرح دیبا

 در طول حیات محمدرضا پهلوی ، هیچ گاه دو روز او با هم برابر نبود و در یک سیر انحطاطی همواره امروزش از دیروز بدتر بود . باید توجه داشته باشیم که شاه پس از کودتای 28 مرداد با شاه پس از شهریور 20 فرق می کرد و محمدرضای سال 42 با پهلوی سال 32بسیار تفاوت داشت. او در سالهای دهه 20 که هنوز ایران در اشغال متفقین بود و مردم به جان آمده از دیکتاتوری رضاخانی برای او تره هم خرد نمی‌کردندگهگاه با رجال دینی و ملی نیز...

ادامه مطلب

زوال رژیم پهلوی به روایت دربار

زوال رژیم پهلوی به روایت دربار

هنگامی که نظام پهلوی در سایه‌ استبداد و خفقان، به اوج مستی خود رسیده بود، جامعه‌ ایرانی واکنش‌هایی خاص در این دوران به‌نمایش گذاشت که این واکنش‌ها از چشم درباریان مخفی نماند. بروز نارضایتی، شکل‌گیری انقلاب اسلامی و شکست سلسله‌ پهلوی، حلقه‌ نهایی اوضاع سیاسی جاری در زمان حکومت پهلوی بود. نشانه‌های انحطاط از اواسط دهه‌ 50 شمسی به چشم می‌خورد و حتی نزدیکان به دربار آن را احساس...

ادامه مطلب

سرانجام پهلوی (برش هایی از خاطرات احمدعلی مسعود انصاری )

سرانجام پهلوی (برش هایی از خاطرات احمدعلی مسعود انصاری )

... امروز می‌دانیم که برنامه فرح و شیوه عمل او، در زمانی که دربار به خلاء قدرت دچار آمده و او و دوستانش دربار مدار شده بودند، با شکست روبرو شد و حتی نخست‌وزیری بختیار نیز نتوانست بر موج حادثه فائق آید. اما اگر حاصل این شیوه عمل را بخواهیم به درستی بررسی کنیم به این نتیجه می‌رسیم که مجموعة آن اقدامات به جای حفظ نظام، سقوط آن را تسریع کرد و به آن سرعت بخشید. بستن دست و پای حکومت نظامی و اساساً خنثی...

ادامه مطلب