نگاهی به روند استفاده رژیم بعث عراق از سلاح‌های شیمیایی در جنگ تحمیلی

«طارق عزیز»: هرگونه سلاحی را که در اختیار داریم به کار خواهیم گرفت

متن زیر عیناً از روزنامه اطلاعات مورخه ۳۱ شهریورماه ۱۳۶۴ (ویژه‌نامه هفته جنگ) آورده شده است:

در طول پنجمین سال نبرد حق‌طلبانه رزمندگان اسلام، بار دیگر جبهه‌های جنگ تحمیلی شاهد اقدام ضد بشری و جنایتکارانه حکام رژیم عراق در به‌کارگیری سلاح‌های شیمیایی بود. این در حالی است که اوراق تاریخ چهارساله تجاوز رژیم عراق، نشان از کاربرد سلاح ضدّ بشری شیمیایی علیه رزمندگان ایران دارد. در طول سال چهارم جنگ و انجام عملیات خیبر، جبهه‌های نبرد شاهد استفاده وسیع دشمن از سلاح شیمیایی بود. تلاش دشمن در ایجاد توقف در حرکت قاطعانه و تعیین‌کننده رزمندگان اسلام در عملیات خیبر، با به کار بستن اسلحه شیمیایی جز رسوایی هر چه بیشتر حکام بعث در میان افکار عمومی جهانیان و مجامع بین‌المللی حاصلی دربر نداشت.

علیرغم این که رژیم عراق وقوف کامل به بی‌اثر بودن این اقدام ضدّ انسانی در جریان جنگ تحمیلی دارد، مع‌الوصف به واسطه استیصال قوای عراقی در مقابله با توان رزمندگان اسلام و بنابر اظهارات صریح حکام این رژیم، چاره‌ای جز دست یازیدن به اقدامات ضد بشری و به‌کارگیری سلاح شیمیایی ندارند، که به عنوان نمونه در تاریخ ۶۴/۲/۲۸ «طارق عزیز» وزیر خارجه رژیم عراق در زمانی که مجامع مختلف جهانی کاربرد اسلحه شیمیایی در جنگ توسط رژیم عراق را مطرح و ابراز انزجار و بعضاً محکوم می‌کردند، در یک مصاحبه مطبوعاتی اظهار داشت که کشورش برای دفاع از خاک خود هرگونه سلاحی را که در اختیار دارد به کار خواهد گرفت. «هشام توفیق» وزیر بازرگانی خارجی عراق نیز در گفتگویی با روزنامه کویتی «الانباء» گفت: عراق از سلاح‌های شیمیایی به خاطر دفاع از شرف امت عراق استفاده خواهد کرد. سردمداران رژیم عراق نیز تماماً به این وعده خود عمل کرده و با آغاز عملیات «بدر» در جبهه‌های جنوب، چهره کریه خود را بار دیگر به جهانیان نمایان ساخته و از طرفی عزم رزمندگان اسلام را در نبرد تا پیروزی نهایی و سقوط رژیم حاکم بر عراق استوارتر کردند. وسعت این اقدام رذیلانه به میزانی بود که غالب مجامع بین‌المللی حقوق بشر ناچار از اعلام انزجار و محکوم کردن این عمل شدند.

آمار موجود در طول تنها ۵ روز از عملیات «بدر» حاکی از کاربرد بیش از ۳۰ مورد انواع سلاح شیمیایی در منطقه عملیاتی علیه نیروهای ایرانی بود. بر اساس پاره‌ای از اطلاعات به دست آمده از منابع مطلع، رژیم عراق هم‌زمان با آغاز عملیات «بدر» دستوری مبنی بر دو برابر کردن راندمان تولید گازهای «تابون» و «موستار» در کارخانۀ تهیه سلاح‌های شیمیایی صادر کرده است. این در حالی است که حجم فشارهای سیاسی و تبلیغاتی علیه عراق به حدی است که سران رژیم دچار تناقض‌گویی‌های مکرر شده و به فاصله یک روز از اظهارات وزیر بازرگانی خارجی عراق، «ریاض القبیس» نماینده این رژیم در سازمان ملل اظهار می‌دارد: ما اکیداً استفاده از سلاح‌های شیمیایی در گذشته و حال و آینده را تکذیب می‌کنیم(!).

از سوی دیگر رژیم عراق تلاش وسیعی را در سرپوش گذاشتن بر این اقدام در داخل کشور به عمل آورد. در حالی که مردم عراق از استفاده از سلاح‌های شیمیایی علیه نیروهای ایران مطلع بوده‌اند، به طوری که در بدن برخی از اجساد سربازان عراقی که به بستگانشان تحویل داده شده‌اند آثار تاول‌ها و سوختگی شدید ناشی از اثرات کاربرد مواد شیمیایی مشاهده شده است، ضد اطلاعات ارتش عراق به منظور سرپوش گذاشتن بر این جنایت تعداد زیادی از سربازان مبتلا به آثار سلاح‌های شیمیایی را در گودال‌های بیابان‌های جنوب عراق دفن کرد. لازم به یادآوری است که گازهای شیمیایی در بعضی موارد بر اثر وزش باد در مواضع نیروهای عراقی پخش شده است.

اطلاعات به دست آمده از دشمن، مؤید آن است که رژیم عراق نه تنها از اسلحه شیمیایی علیه رزمندگان ایران استفاده می‌کند، بلکه اسناد به‌دست‌آمده بیان‌گر وجود سلاح‌های میکروبی در سازمان ارتش این کشور بوده که به منظور اطلاع از میزان و کیفیت تأثیر این‌گونه مواد مکرراً بر روی حیوانات آزمایش‌های مختلفی صورت می‌دهند و از رده‌های بالای نظامی بر واردات و جابه‌جایی مواد میکروبی و شیمیایی، نظارت و کنترل دقیق انجام می‌گیرد.

روزنامه «دی ولت» چاپ آلمان‌غربی در این زمینه می‌نویسد:«شرکت «سپ» که در عراق در قالب یک شرکت عادی فعالیت می‌کند در واقع مجتمع بزرگی است که در کنار یک آبراه مصنوعی و زیبا در حدود ۱۰۰ کیلومتری شمال بغداد واقع شده است. عراقی‌ها می‌گویند در این مجتمع که با کمک آلمان‌غربی ساخته شده است، تنها سم‌های حشره‌کش تولید می‌شود، اما این تردید وجود دارد که در این مجتمع گاز خردل و عصبی که منجر به وارد آمدن تلفاتی به نیروهای ایرانی در جریان درگیری‌های باتلاق‌های «هویزه» شده است، تولید می‌شود.»

اقدام رژیم عراق در کاربرد مواد شیمیایی در نبرد «بدر» با اقدامات وسیع جمهوری اسلامی ایران در مجامع بین‌المللی برای روشن شدن افکار جهانیان در افشای این عمل ضد انسانی همراه شد. در ۲۱ فروردین‌ماه سال جاری، ایران خواستار استقرار نمایندگان سازمان ملل در تهران برای بررسی حملات شیمیایی عراق شد و هم‌زمان، در این تاریخ رژیم عراق با حمله شیمیایی به ۱۲ نقطه در منطقه جنوب پیشنهادهای دبیرکل سازمان ملل مبنی بر عدم کاربرد مواد شیمیایی در جنگ را عملاً نقض کرد.

رسانه‌های بین‌المللی که اخباری در ارتباط با به‌کارگیری سلاح شیمیایی علیه نیروهای ایرانی را منعکس می‌کردند خبرنگاران خود را به ایران اعزام کردند تا از نزدیک شاهد این حرکت ضد بشری رژیم عراق باشند. لذا در روز ۲۵ فروردین‌ماه، خبرنگاران خارجی و داخلی در حالی که مجهز به ماسک ضد گاز شیمیایی بودند، از بمب‌های شیمیایی استفاده‌شده توسط عراق فیلم و گزارش تهیه کردند. رژیم عراق در حالی مجدداً از سلاح‌های شیمیایی در جبهه‌های نبرد استفاده می‌کرد که «خاویر پرز دوکوئیار» دبیرکل سازمان ملل متحد، در تلاش برای جلوگیری از نقض کنوانسیون‌ها و مقررات بین‌المللی توسط عراق در جریان جنگ تحمیلی، در بغداد به سر می‌برد.

در همین اثنا از سوی دبیرکل سازمان ملل آقای دکتر «دومینگوئز» مأمور بررسی کاربرد سلاح شیمیایی در جنگ ایران و عراق گردید، که نامبرده پس از بررسی و تحقیقات لازم و انجام آزمایش‌هایی بر روى رزمندگان مجروح شیمیایی ایران که به کشورهای خارجی اعزام شده بودند، در نهایت گزارش کاملی تهیه کرد و این گزارش روز سه‌شنبه ۳ اردیبهشت سال جاری از سوی دبیرکل سازمان ملل بین اعضای شورای امنیت توزیع شد. در این گزارش صراحتاً به کاربرد نوعی از سلاح‌های شیمیایی تحت عنوان «ایپریت» و گاز «هیدروسیانید» در ماه مارس ۱۹۸۵ علیه سربازان ایرانی اشاره شد، اما هم‌چنان نامی از کشور به‌کارگیرنده اسلحه برده نشده بود!

شورای امنیت سازمان ملل نیز در پی سفر دبیرکل این سازمان به دو کشور ایران و عراق و گزارش کارشناس پزشکی مأمور بررسی در مورد کاربرد سلاح‌های شیمیایی، بیانیه‌ای در تاریخ ۵ اردیبهشت‌ماه صادر کرد که طی آن ضمن ابراز انزجار خود از به‌کارگیری سلاح‌های شیمیایی علیه سربازان ایرانی در ماه مارس ۱۹۸۵ آن را شدیداً محکوم کرده و رعایت اکید پروتکل ۱۹۲۵ ژنو را مورد تأکید قرار داد.

رادیو «بی بی سی» در برنامه شامگاهی خود در روز ۲۰ اردیبهشت‌ماه سال جاری، طی گزارشی اعلام کرد در لندن به دنبال تحقیقات پزشکی قانونی در مورد مرگ یک سرباز جوان ایرانی که در ماه مارس در بیمارستانی در لندن درگذشت انجام گرفته است، یکی از متخصصین آسیب‌شناسی در بیمارستان «گایز» در لندن به نام دکتر «ایان وست» گفت: وی در جریان کالبدشکافی به این نتیجه رسیده است که سرباز مزبور گاز شیمیایی از نوع گاز خردل تنفس کرده است و جراحات وی کاملاً شبیه جراحاتی است که در نتیجه تماس با گاز خردل پیش آمده است.

یکی از آسیب‌دیدگان استعمال سلاح‌های شیمیایی در این مورد به گروهی از خبرنگاران خارجی در بیمارستان شهید لبافی‌نژاد تهران اظهار داشت: در پی پرواز هواپیما بر منطقه عملیاتی، دود سیاه‌رنگی در هوا پخش شد و ناگهان هر چیزی را که در محوطه وسیعی رخ داد، باعث تحریک و سوزش شدید سوراخ‌های بینی‌ام گردید که همراه با آن اختلالاتی در دستگاه تنفسی من ایجاد شد. دکتر «ارنست ولنز» رئیس بخش دوم جراحی یک بیمارستان عمومی «ملبورن» استرالیا می‌گوید: هشت تن از مجروحان ایرانی به علت آسیب‌دیدگی ارگانیزم‌های درونی و از بین رفتن گلبول‌های سفید به شدت رنج می‌برند. هم‌چنین دکتر «هربرت ماندل» رئیس قسمت «سی سی یو»ی بیمارستان «آکاها»، در یک برنامه رادیویی در وین اظهار داشت: طبق آزمایش‌های به‌عمل آمده در آزمایشگاه «بیوشیمی» شهر «گنت» بلغارستان، سربازان ایرانی دچار آسیب‌دیدگی شیمیایی به نام «مایکوتکسین»که به نام «باران زرد» یا گاز خردل شناخته شده است، می‌باشند. «هربرت ونزر» رئیس بخش مراقبت‌های ویژه کلینیک جراحی «وین» می‌گوید: آثاری که در مجروحان این بیمارستان مشاهده شده است همانند آثاری است که در مورد سربازان جنگ جهانی اول بعد از استفاده از گازهای خردل مشاهده شده بود.

با وجود تمام شواهد و مدارک ارائه‌شده، جای هیچ شکی باقی نمانده است که عراق از سلاح‌های شیمیایی استفاده کرده است. رژیم عراق که خود نیز یکی از ۱۲۰ امضاء‌کننده قرارداد ۱۹۲۵ ژنو است، هم‌چنان از مواد شیمیایی بیولوژیکی و سایر گازهای سمی در جبهه‌های نبرد استفاده می‌کند. سکوت در مقابل اعمال این رژیم باعث می‌شود که در نقطه‌ای دیگر از دنیا عمل مشابهی انجام شود. در حالی که استفاده رژیم عراق از سلاح‌های شیمیایی هم‌چنان از سوی سازمان‌های جهانی محکوم نمی‌شود، این امر جهان را به سوی یک مسابقه تسلیحاتی - نظامی سوق می‌دهد. این در حالی است که تمام منابع نظامی جهان بر این مهم یقین دارند که نباید دیگر تجربه‌های استفاده سلاح‌های شیمیایی در جنگ‌های جهانی اول و دوم که بیش از ۲/۵ میلیون آسیب‌دیده بر جای گذاشت، برای بار سوم در دنیا تکرار شود.

در پایان نگاهی به آمار استفاده رژیم عراق از سلاح‌های شیمیایی در یک‌ساله گذشته داریم:

۲۲ اسفند ۶۳ - مناطق جنوب‌غربی جزیره شمالی مجنون، غرب جزیره شمالی مجنون و غرب جفیر، گازهای اعصاب و خون از طریق بمباران هوایی.

۲۳ اسفند ۶۳ - مناطق جنوب‌شرقی جزیره مجنون، شمال جفیر، جنوب غربی جزیره مجنون و جنوب هویزه، گازهای اعصاب و خردل از طریق بمباران هوایی.

۲۴ اسفند ۶۳ - جنوب‌غربی جزیره شمالی مجنون، غرب جزیره شمالی مجنون، حد فاصل جاده کیان‌دشت و شطّ على، اسکله شهید همت، اسکله شطّ على، غرب جفیر، جنوب‌غربی هویزه، منطقه جفیر و منطقه عمومی هویزه، گازهای اعصاب، خردل و خون از طریق بمباران هوایی و توپخانه.

۲۵ اسفند ۶۳ - جزیره مجنون شمالی، پل خیبر و جفیر، گازهای اعصاب، خردل، خون و گاز خفه‌کننده از طریق بمباران هوایی و توپخانه.

۲۶ اسفند ۶۳ - جزیره مجنون جنوبی، گاز اعصاب و خردل از طریق توپخانه.

۲۷ اسفند ۶۳ - ضلع جنوب‌غربی جزیره مجنون، جزیره مجنون جنوبی،  گاز خردل از طریق بمباران هوایی.

۱۹ فروردین ۶۴ - منطقه هورالهویزه، گاز اعصاب و خردل از طریق بمباران هوایی و توپخانه.

۲۱ فروردین ۶۴ - سه‌راهی پادگان حمید، گاز خردل از طریق بمباران هوایی.

۲۳ فروردین ۶۴ - منطقه جفیر، گاز خردل از طریق بمباران هوایی.

۲۵ فروردین ۶۴ - منطقه چنانه، گاز خردل از طریق توپخانه.

۲۹ فروردین ۶۴ - منطقه عین‌خوش، گاز خردل از طریق خمپاره.

۲۹ اردیبهشت ۶۴ - منطقه جفیر، گاز خردل از طریق بمباران هوایی.

روزنامه اطلاعات؛ ۳۱ شهریورماه ۱۳۶۴

یکی از اسناد به‌دست‌آمده درباره استفاده رژیم بعث عراق از سلاح‌های شیمیایی