دو سال «زندان نمایشی» برای سفیر سابق آمریکا در ایران
روزنامه اطلاعات؛ ۱۴ آبانماه ۱۳۵۶:
«واشنگتن - خبرگزاری فرانسه - ریچارد هلمز ارباب بزرگ سابق دستگاه جاسوسی و ضد اطلاعات آمریکا «سیا» دیروز از طرف دادگستری ایالات متحده به خاطر گناهی که در دوران تصدی رهبری سیا مرتکب شده است، به دو سال «حبس» بدون زندانی شدن محکوم شد. قاضی دادگاهی که پرونده هلمز در آن رسیدگی شده است به دولت آمریکا اخطار کرد که تنها برای آخرین بار حاضر شده است عذر محفوظ ماندن مصالح عالیه دولت را قبول کند و اجازه دهد که شخصی چون هلمز از چنگ کیفردهنده عدالت بگزیرد. دو سال حبسی که به عنوان مجازات هلمز از طرف دادگاه تعیین شده است صرفا جنبه نمایشی دارد. وی تنها ۲۰۰۰ دلار جزای نقدی را که قسمت دیگری از کیفر تعیین شده از طرف دستگاه عدالت است پرداخت خواهد کرد و تمام مجازات او به همین اندازه محدود خواهد ماند. هلمز که از ۱۹۶۷ تا ۱۹۷۳ ریاست سازمان سیا را بر عهده داشت متهم شده بود که در رأس آن سازمان و به وسیله عوامل و امکاناتی که در سیا در اختیار داشته در امور سیاسی کشور شیلی دخالتها کرده و نه تنها کوشیده است که از برگزیده شدن دکتر سالوادر آلنده مارکسیست به ریاست آن کشور جلوگیری کند بلکه بعد از پیروزی آلنده نیز با ادامه دادن مداخلات و خرابکاریهای سیا در امور داخلی کشور شیلی به سرنگونی حکومت آلنده کمک کرده است. پس از آن هلمز از طرف کمیتهای که از جانب سنای آمریکا در اطراف قانونشکنیهای گذشته سیا تحقیق میکرد احضار شد، اما در جواب پرسشهایی که از اعضای کمیته تحقیق سنا درباره مداخلات سیا در شیلی از وی کردند شهادت دروغ داد و به این ترتیب کوشید تا قانونشکنیهای سیا را لوث و پردهپوشی کند. گناهی که اکنون هلمز را به خاطر ارتکاب آن به دو سال حبس نمایشی محکوم کردهاند همان ادا کردن شهادت دروغ برای جلوگیری از اجرای عدالت است. هلمز هفته گذشته در آخرین دفاع خود با اعتراض نکردن به اتهامی که علیه وی عنوان شده بود عملاً قبول کرد که گناهکار است. وزارت دادگستری در زیر فشار دولت در آخرین ساعات به نفع هلمز مداخله کرد و برای او عفوی گرفت که به وسیله آن از تحمل مجازات دو سال زندانی شدن نجات پیدا کرد. راهحلهایی از این قبیل که اساسش بر «معامله» قرار دارد در کار دادگستری آمریکا تجربهای است که از دیرباز مورد قبول بوده است. از برکت همین قماش راهحلها بود که قبل از هلمز، اسپیرو آگنیو معاون ریاستجمهوری آمریکا در دوران زمامداری ریچارد نیکسون پس از آنکه اعتراف کرد که گناهکار است توانست از مجازات فرار کند و به زندان نیفتد. هلمز در توضیح ادا کردن شهادت دروغ در برابر کمیته تحقیق سنای آمریکا گفته است که در آن زمان خود را در وضعی مییافت که یک بنبست بود و برای وی به هیچوجه امکان خارج شدن از آن وجود نداشت، چون هنگامی که رهبری سیا را به دست میگرفت قسم خورده بود هرگز اسرار امنیت دولت را فاش نکند. به هر حال مداخلهای که از طرف دستگاه عدالت آمریکا برای جلوگیری از زندانی شدن هلمز صورت گرفته به مذاق قاضی بارینگتون پارکر، مردی که اداره محاکمه هلمز را بر عهده داشت، به هیچوجه خوش نیامده است. وی دیروز به دولت آمریکا اخطار کرد که برای آخرین بار قبول کرده است که چنین راهحلی مورد استفاده قرار گیرد. قاضی پارکر تأکید کرده که اگر قرار باشد صاحبمنصبان عالیرتبه سابق یا لاحق آمریکا قانون را ندیده بگیرند، آینده مملکت مورد تهدید قرار خواهد گرفت.»
****
ریچارد هلمز (Richard Helms) در ۹ تیرماه ۱۳۴۵ به عنوان رئیس سازمان سیا در کاخ سفید سوگند یاد کرد. دوران ریاست هلمز نزدیک به هفت سال طول کشید که سالهای ۱۳۴۵ تا اواخر اسفند ۱۳۵۱ را در برگرفت. هلمز هم در دوران معاونت سیا یعنی سالهای ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۵ و هم در دوران ریاست سیا مسافرتهای متعددی به تهران داشت. هلمز سرانجام در پی افشای دخالتهای گسترده «سیا» در تقلبهای انتخاباتی سال ۱۹۷۲ به نفع ریچارد نیکسون (ماجرای «واترگیت») ناگزیر شد در ۱۳۵۱ از مقام خود استعفا کند و روز اول دیماه ۱۳۵۱، قبل از ترک سازمان سیا مأموریت یافت تا به عنوان سفیر آمریکا به ایران بیاید و با بهرهگیری از سوابق دیرین دوستی خود با محمدرضا پهلوی فعالیتهای سیا در منطقه خلیج فارس را وارد مرحله جدیدی کند. هلمز با ورود به ایران مسئولیت ریاست ایستگاه «سیا» در تهران را بر عهده گرفت و جانشین «ویلیام برومر» گردید. هلمز از این پس نقش بسیار تعیینکنندهای در حوادث سالهای دهه پنجاه ایران برعهده گرفت. روزنامه «واشنگتنپست» مورخه ۲۹ دسامبر ۱۹۷۲ (۸ دیماه ۱۳۵۱) در مقالهای با عنوان «هلمز، شاه و سازمان سیا» درباره مأموریت هلمز در ایران نوشت:«یک طنز در این واقعیت نهفته است که «ریچارد هلمز» ۲۰ سال پس از اینکه سازمان تحت استیلای او سقوط دولت وقت تهران[=دولت دکتر مصدق] را طرحریزی و عملی کرد، اکنون به عنوان سفیرکبیر آمریکا به ایران میرود. تنها به خاطر تغییراتی که طی این بیست سال در سازمان مرکزی اطلاعات آمریکا و همچنین در سیاست خارجی آمریکا پدید آمده است، این داستان ارزش آن را دارد که بازگو شود. هلمز نخست در سال ۱۹۴۷ وارد سازمان سیا گردید و از طریق فعالیت در شعبه معروف به «بخش حیلههای ناجوانمردانه» به سِمت کنونی خود یعنی ریاست این سازمان گماشته شد. معذلک، در اسناد عمومی هیچ چیز دال بر این نیست که او در واژگون ساختن رژیم کمونیستی[!] محمد مصدق نخستوزیر وقت در سال ۱۹۵۳ دست داشته است؛ عملی که منجر به بازگشت شاه بر تخت سلطنت گردید. تنها از لبخند تلخ شاه که از شنیدن خبر پیشنهاد پرزیدنت نیکسون دائر بر انتخاب رئیس سازمان سیا به سفارت در ایران بر لبانش نقش بست میتوان این واقعیت را حدس زد.» در سه دهه بعد از جنگ جهانی دوم سفرای آمریکا در تهران نقش بسیار تعیینکنندهای در دخالت در امور داخلی ایران داشتند که ریچارد هلمز بیش از همه آنها نقش داشته است.
نظرات