سفر ریچارد استوکس نماینده ویژه و رئیس هیأت اعزامی دولت انگلیس به ایران؛ ۱۲ تا ۳۱ مرداد ۱۳۳۰

ورود ریچارد استوکس به ایران


گردآوری و تنظیم: سید جواد موسوی
2526 بازدید
انگلیس نهضت ملی‌شدن صنعت نفت نهضت ملی‌شدن نفت دکتر مصدق

روزنامه اطلاعات؛ ۱۳ مرداد ۱۳۳۰:

«هیأت نمایندگان دولت انگلیس به ریاست آقای ریچارد استاکس مهردار سلطنتی و وزیر تدارکات کشور انگلیس، ساعت ۵ بعدازظهر دیروز[=۱۲ مرداد] به اتفاق آقایان سر دونالد فرکسن[=فرگوسن] مدیرکل وزارت تدارکات، آقای مارتین پلت خزانه‌دار سلطنتی و آقای راس پاتام کارمند وزارت امورخارجه و آقای دکتر نوتال کارمند وزارت سوخت و نیروی انگلستان، به اتفاق چهار نفر کارشناس مخصوص نفت و دو نفر کارمند اداری، وارد فرودگاه تهران شدند. آقای سر فرانسیس شپرد سفیرکبیر انگلستان در دربار شاهنشاهی نیز که اخیراً به اتفاق آقای اورل هریمن مشاور مخصوص رئیس جمهور امریکا به لندن رفته بود با این هیأت به تهران مراجعت نمود. در فرودگاه مهرآباد آقای بوشهری وزیر راه و مهماندار هیأت اعزامی از لندن و آقای وارسته وزیر دارایی و آقایان مهران شهردار تهران و نبیل معاون وزارت امورخارجه و هرمز پیرنیا رئیس تشریفات سلطنتی و سرتیپ ایروانی معاون شهربانی کل کشور و خواجه نوری رئیس تشریفات وزارت امورخارجه و جمع کثیری از خبرنگاران خارجی و داخلی حضور به هم رسانیده بودند. آقای اورل هریمن و همراهانش نیز از هیأت اعزامی استقبال نمودند...پس از انجام مراسم معرفی و آشنایی، آقای استاکس در جواب خبرنگاران داخلی و خارجی که ایشان را احاطه نموده بودند و سؤالات پی در پی می‌کردند چنین اظهار داشت: من با خوش‌بینی و امیدواری کامل به حل مشکلات، به تهران آمده‌ام. هنگامی که از وی سؤال شد تا چه مدت در تهران توقف خواهد کرد، لبخندی زد و گفت: مادام که دوستان ایرانی ما، ما را در تهران نگاه بدارند...آقای استاکس رئیس هیأت اعزامی از لندن، سپس به اتفاق آقای بوشهری وزیر راه و آقای پیرنیا رئیس تشریفات سلطنتی و آقای شپرد سفیرکبیر انگلیس، از فرودگاه به طرف کاخ مرمر عزیمت کردند. در کاخ مرمر، آقای نورزاد رئیس دربار شاهنشاهی به نمایندگی از طرف وزارت دربار از ایشان استقبال به عمل آورد. آقای استاکس پس از امضای دفتر مخصوص اعلیحضرت همایونی و دفاتر علیاحضرت ملکه ثریا و علیاحضرت ملکه پهلوی، به کاخ صاحبقرانیه رفت. ۸ نفر از همراهان ایشان نیز از فرودگاه یک‌سر به کاخ صاحبقرانیه رفتند و بقیه همراهان در سفارت کبرای انگلستان منزل کردند. هیأت اعزامی از لندن، دیشب را در صاحبقرانیه استراحت نموده و به طور خصوصی شام صرف نمودند.»

«در حدود ساعت ۹ صبح امروز[=۱۳ مرداد] آقای استاکس رئیس هیأت اعزامی از طرف دولت انگلیس در منزل آقای نخست‌وزیر[=دکتر مصدق] حضور به هم رسانیده و با ایشان ملاقات نمود. ملاقات مزبور در حدود یک ساعت به طول انجامید و جز یک نفر مترجم هیچ کس در آن حضور نداشت...آقای استاکس مهردار سلطنتی و وزیر تدارکات که ریاست هیأت اعزامی از طرف دولت انگلستان را به عهده دارد به اتفاق آقای شپرد سفیرکبیر انگلیس در تهران، امروز ناهار را در کاخ سعدآباد در حضور ملوکانه[=محمدرضا پهلوی] صرف نمود...»

«ساعت دو بعدازظهر امروز[=۱۳ مرداد] خبرنگار اداره با معاون پارلمانی و سیاسی نخست‌وزیر تماس گرفت و درباره مذاکرات هیأت اعزامی از لندن با آقای نخست‌وزیر، کسب اطلاع نمود. ایشان در پاسخ سؤالات خبرنگار اداره اظهار داشت که ملاقات امروز آقای استاکس با آقای نخست‌وزیر صرفاً از نظر آشنایی بوده است و آقای نخست‌وزیر نیز ساعت ۷ بعدازظهر امروز در کاخ صاحبقرانیه از ایشان بازدید به عمل خواهد آورد...»

«بعدازظهر دیروز[=۱۲ مرداد] یک هیأت دیگر انگلیسی وارد تهران شد. این هیأت که ریاست آن به عهده آقای الکینگتون می‌باشد، از طرف شرکت سابق نفت[انگلیس و ایران] به طرف ایران عزیمت نموده. الکینگتون چندی قبل نیز به نمایندگی از طرف شرکت سابق نفت به تهران آمده بود که چون هیأت مزبور پیشنهادی مغایر با قوانین ملی‌شدن نفت تسلیم ایران کرده و در نتیجه از طرف ایران رد شده بود، با عدم موفقیت به لندن مراجعت کرده بود. آقایان [لوی]هندرسن و ادیسون و مگن با ایشان همراه بودند و در فرودگاه آقایان مصطفی فاتح و سدان از هیأت مزبور استقبال به عمل آوردند. نمایندگان شرکت سابق نفت بلافاصله به منزل آقای سدان در قلهک رفته و در آنجا اقامت گزیدند. آقای الکینگتون رئیس هیأت اعزامی در فرودگاه اظهار داشت:«نمایندگان شرکت سابق نفت برای مشاوره و کمک به هیأت اعزامی دولت انگلیس آمده‌اند و شرکت آنها در مذاکرات منوط و مربوط به صواب‌دید آقای استاکس می‌باشد».

«رادیو لندن امروز بعدازظهر پس از انتشار اخبار مربوط به ورود هیأت اعزامی دولت و شرکت سابق نفت ایران و انگلیس به تهران اظهار داشت که جراید امروز انگلستان عموماً مطالبی راجع به ورود هیأت اعزامی انگلستان به تهران انتشار داده‌اند. خبرنگار «آبزرور» از تهران گزارش می‌دهد: چنین معلوم می‌شود که مستر استاکس رئیس هیأت اعزامی دولت انگلیس، انواع مختلف طرح پیشنهاداتی را که ایران بتواند راجع به نفت ملی‌شده خود با دولت انگلیس همکاری نماید، همراه خود به تهران آورده است. اگر ایرانی‌ها حقیقتاً قبول کرده باشند که باید از وجود متخصصین انگلیسی و دستگاه فروش آنها در خارج استفاده کرده، مسلماً می‌توان طرح‌هایی برای سازش تهیه کرد[!]. هیأت نمایندگان ایران قصد دارند در مذاکرات ابتدایی خود از دادن هرگونه پیشنهاد خودداری کرده و فقط پیشنهادات مستر استاکس را استماع نمایند. احتمال نمی‌رود توجه مستر هریمن فرستاده مخصوص ترومن در مذاکرات نفت تهران مورد استفاده قرار گیرد. زیرا مستر هریمن پیشنهاد کرده بود که طرفین ابتدا یک سازش موقتی نمایند تا محصول نفت به خارج جریان پیدا کند و سپس راجع به مسائل کلی مذاکره به عمل آید. اما گویا طرفین حاضر به قبول این پیشنهاد نیستند، مخصوصاً که صاحبان نفت‌کش‌ها و کارشناسان انگلیسی حاضر نیستند برای یک سازش موقت مجدداً به آبادان مراجعت نمایند.»


ورود ریچارد استوکس به ایرانملاقات ریچارد استوکس با دکتر مصدق در منزل شخصی وی
ملاقات ریچارد استوکس با محمدرضا پهلوی در کاخ سعدآباد - «سر فرانسیس شپرد» سفیر انگلیس در تهران هم در تصویر مشاهده می‌شود

ملاقات دکتر مصدق با ریچارد استوکس در کاخ صاحبقرانیه

روزنامه اطلاعات؛ ۱۳ مرداد ۱۳۳۰

روزنامه اطلاعات؛ ۱۳ مرداد ۱۳۳۰

روزنامه اطلاعات؛ ۱۳ مرداد ۱۳۳۰

روزنامه اطلاعات؛ ۱۳ مرداد ۱۳۳۰

روزنامه اطلاعات؛ ۱۳ مرداد ۱۳۳۰

روزنامه اطلاعات؛ ۱۳ مرداد ۱۳۳۰

روزنامه اطلاعات؛ ۱۵ مرداد ۱۳۳۰