انتشار روزنامه برای حمایت از اسرائیل در جمعه

جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل ۱۵ تا ۲۰ خرداد ۱۳۴۶ تیتر یک روزنامه‌های جهان شده بود. اما همزمان با این جنگ در ایران، اقدامی نادر رخ داد.

روزنامه‌های کیهان و اطلاعات اقدام به انتشار روزنامه (آن هم نه با عنوان فوق‌العاده) در روز جمعه کردند. اتفاقی که حتی در مقطع پیروزی انقلاب اسلامی، در جمعه‌های ۱۳ و ۲۰ بهمن ماه ۱۳۵۷ هم رخ نداد.

این جنگ میان اسرائیل از یک سو و ائتلافی از کشورهای عربی شامل مصر، اردن و سوریه با حمایت عراق و دیگر کشورها از سوی دیگر در گرفت. کشورهای عربی با شعار ناسیونالیسم عربی در کنار هم قرار گرفته بودند و در آن سو بهانه اسرائیل برای آغاز جنگ، انسداد تنگه تیران یا خلیج عقبه (واقع در دریای سرخ) از سوی مصر بود.

مصر با انسداد تنگه تیران، راه آبی را بر کشتی‌های اسرائیلی بست و بندر تازه بنیاد «ایلات» را ـ که در جنوبی‌ترین بخش اسرائیل قرار دارد ـ به حالت تعطیل درآورد. خلیج عقبه تنها راه ارتباطی دریایی اسرائیل با شرق بود. اسرائیل نفت خود را از عمده‌ترین شریک نفتی خود یعنی رژیم پهلوی از همین طریق وارد می‌کرد و بسته شدن این مسیر برای اسرائیل تأثیر فلج‌کننده‌ای به دنبال داشت. همزمان مصر، سوریه و اردن نیروهای خود را در شبه جزیره سینا، بلندی‌های جولان و کرانه باختری رود اردن متمرکز کرده و آماده مقابله با اسرائیل بودند.

درگیری با یک حمله پیش‌دستانه هوایی اسرائیل به پایگاه‌های نیروی هوایی مصر آغاز شد و شش روز بعد با پذیرش آتش‌بس توسط طرفین به پایان رسید. در این مقطع تصویرسازی در افکار عمومی برای اسرائیل بسیار مهم بود.

سند ساواک که ۵ ماه بعد در تاریخ ۲۶ آبان ۱۳۴۶ به تفحص در خصوص این ماجرا می‌پردازد، انتشار این روزنامه حاصل رشوه موساد به این روزنامه‌ها، آن هم بدون اطلاع ساواک به عنوان یک سرویس متحد بوده است. از تعابیری همچون «اطلاع واصله» در سند ساواک، آن هم پس از ۵ ماه، مشخص است که صهیونیست‌ها ماهرانه متحد خود را دور زده‌اند. (سند مذکور را اینجا ببینید.)

مبلغ پرداختی تقریباً معادل یک میلیون و ۵۰۰ هزار دلار بوده است. برای فهم بهتر موضوع به این دقت شود که ۱۴ سال قبل از آن، برای کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، ۱۵ فروردین آن سال یک میلیون دلار به پایگاه سیا در تهران داده شد. این مبلغ هنگفت برای انتشار دو شماره روزنامه بیش از حد انتظار است.

در آن مقطع حکومت شاه هم در تأمین نفت از طریق بندر ایلات و هم در تأمین نیاز اطلاعاتی رژیم صهیونیستی را یاری می‌داد. از جمله یک سال پیش از این جنگ، طرح کریستال میان ساواک و دستگاه اطلاعاتی اسرائیل (دوستان زیتون) به امضا رسیده بود و با جاسوسی مشترک، زمینه شناسایی تهدیدات اشغالگران و آغاز این جنگ فراهم آمده بود. اما رژیم شاه به‌صورت رسمی مواضعی علیه اسرائیل می‌گرفت زیرا هم افکار عمومی داخلی و هم افکار عمومی جهان اسلام به این موضوع به شدت حساسیت داشت و اساساً یکی از نگرانی‌های حکومت از افشاگری‌های امام خمینی در سال‌های ۴۱ تا ۴۳ که منجر به تبعید ایشان شد، به همین مقوله باز می‌گشت.

در چنین فضایی موضع روزنامه‌ها نمی‌توانست حمایت کامل و تمام قد از دشمن مسلمانان باشد. لذا شاهد آن هستیم که روزنامه‌ها به‌صورت زیرپوستی و غیررسمی از اسرائیل حمایت کرده‌اند.

این امر اما اسرائیل را راضی نکرد. داریوش همایون که هنگام جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل به سرزمین‌های فلسطین اشغالی سفر کرد، به دلیل رفاقت با مئیر عزری (نماینده وقت اسرائیل در تهران) توانست موافقت وزارت خارجه اسرائیل و پشتیبانی مادی و سیاسی رژیم اشغالگر قدس را هم از مؤسسه مطبوعاتی آیندگان جلب کند و سرانجام سرویس جاسوسی موساد در فینال رقابت با دیگر رقبا و حتی شرکای امنیتی موفق به گزینش روزنامه نگاران مطلوب خود برای این روزنامه شد و شائول بخاش در کسوت یکی از این روزنامه نگاران در کادر سیاستگذاری آیندگان جای گرفت.

این جنگ یکی از سرنوشت‌سازترین تاریخ‌ها برای غاصبان فلسطین بود و هنوز رازهای ناگفته آن باقی است. به عنوان نمونه حمله اسرائیل به ناو اطلاعاتی یواس‌اس لیبرتی نیروی دریایی ایالات متحده در ۱۸ خرداد ۱۳۴۶ در هنگامه جنگ شش روزه، به چالشی تبدیل شد که اگر میان هر دو کشور دیگری بود، پیامدهای عمیق بر جای می‌گذاشت. چرایی آن شلیک و پیامدهایش همچنان از موضوعات مورد توجه رسانه‌ها است. با این حال، نه تنها روابط دو کشور همچنان رو به گسترش پیش رفت، بلکه وارد فاز جدیدی شد. زیرا تحریم نفتی اعراب علیه حامیان اسرائیل در این مقطع، منجر به کاهش حمایت فرانسه از اسرائیل شد. چنین بود که آمریکا گام بلندی برای ایجاد یک اتحاد راهبردی بدون مشابه با اسرائیل برداشت.