روایتی از امام شهید سیدعلی خامنه‌ای

مادر رهبر شهید: برای خدا مبارزه کرده و به او افتخار می‌کنم

مادرم زن شجاعی بود و ما این شجاعت را از دوران کودکی‌مان در ایشان مشاهده کرده بودیم.[1] در خانۀ ما معروف بود که اگر پدرم مردی محجوب و دور از غوغا است[2]، مادرم زنی است که اگر لازم باشد، در مسائلِ غوغایی وارد می‌شود و اظهار نظر می‌کند. از سال ۴۱ که مسائل سیاسی پیش آمد و بعد در سال ۴۲ که من اوّلین بازداشت خودم را گذراندم، این روحیّه در مادرم کاملاً آشکار شد. ایشان در برخورد با مأموران زندان _چه آن وقتی که برای دیدن ما یا آوردن لباس و غذا به زندان می‌آمد و چه آن وقتی که مأموران ساواک به منزل ما می‌آمدند_ همواره شجاعانه برخورد می‌کرد؛ هیچ وقت نشد که به آن‌ها التماسی کند یا در برابر اهانت‌ها و درشت‌گویی‌های آن‌ها کوتاه بیاید.

مثلاً ظهر یکی از روزهای سال ۴۹ در منزل پدرم بودم که مأموران ساواک آمدند و می‌خواستند من را دستگیر کنند. پدرم مهمان داشت و ما سر سفرۀ ناهار بودیم. به من خبر دادند که ساواکی‌ها پایین هستند. وقتی آمدم، دیدم دارند با مادرم دعوا می‌کنند؛ گویا ایشان دمِ‌در به آن‌ها گفته بود که فلانی اینجا نیست، امّا آن‌ها که از مدّتی پیش مأمور گذاشته و دیده بودند من به خانه آمده‌ام، بِزور در را باز کرده و وارد شده بودند. حالا که من ظاهر شده بودم و می‌دیدند که در خانه هستم، با مادرم یک‌ودو می‌کردند که «چرا گفتی نیست؟» مادرم هم سخت به آن‌ها حمله می‌کرد. تا دیدم می‌خواهند به مادرم اهانت کنند، شدیداً با آن‌ها برخورد کردم و گفتم شما حق ندارید با مادرم صحبت کنید. [3] غرض، این حالت شجاعت در ایشان کاملاً بارز بود.

خصوصیّت دیگر ایشان که آن هم از شجاعت، به اضافۀ علاقۀ به این انقلاب برمیخاست، حمایت و پشتیبانی از من و کارهای مبارزاتی‌ام بود. من بارها دستگیر شده بودم. آن وقت‌ها هنوز در میان خانواده‌ها، زندان رفتن مثل اواخرِ مبارزات رایج نبود که زیاد زندان بروند و زندانها پر باشد؛ فقط برخی از معمَّمین زندان بودند. بارها در مجالس خانوادگی یا دوستانه، بعضی‌ها دربارۀ من اظهار ترحّم کرده بودند، امّا مادرم با تندی به آن‌ها می‌گفته: «این چیز بدی نیست، ترحّم ندارد، جوان است، برای خدا مبارزه کرده، من به او افتخار می‌کنم.» هر بار که از زندان بیرون می‌آمدم، وقتی می‌شنیدم برخوردهای مادرم این‌جور بوده و از من دفاع کرده، حسابی خستگی‌ام درمی‌آمد و حس می‌کردم که مادرم مقاوم است.

بارها اتّفاق افتاده بود که وقتی مادرم برای ملاقات، به زندان می‌آمد، اصلاً با من مادرانه صحبت نمی‌کرد؛ مثلاً تقاضا کند که قدری کوتاه بیایم یا آرزو کند که کاش زندانی نبودم یا مثلاً از وضع زندگی ما، از همسرم، از بچّه‌هایم حرف ناخوشایندی بزند؛ مطلقاً این‌طور نبود. مادرم همیشه با روحیّۀ خیلی خوب به ملاقاتم می‌آمد و با زبان تند و تیز با مأمورانی که در اتاق ملاقات یا بیرون از آن بودند، صحبت می‌کرد. هر وقت مادرم می‌آمد، واقعاً به قول امروزی‌ها شارژ می‌شدم و احساس می‌کردم اگر ضعف و تزلزلی هم در من وجود دارد، با دیدن او برطرف می‌شود.

خوشبختانه همسر من هم همین‌جور بود؛ هیچ وقت اظهار شکایت نکرد، نه در ملاقاتها، نه در بعد از زندان، نه هنگامی که ممکن بود من دستگیر شوم و احتمال می‌رفت با این حرکات به زندان بیفتم. با اینکه می‌دید در زندگی‌ام چه می‌گذرد، هیچ وقت به من یک کلمه هم نگفت که مثلاً به فکر خانه باش، به فکر ما و بچّه‌ها باش، ابداً. همیشه یا من را تشویق می‌کرد یا ساکت بود.

فقط یک بار مادرم در مقابل زندان رفتن من اظهار ضعف کرد و آن سال ۵۳ بود. یک روز بدون مناسبت به من گفت: «اگر این دفعه بروی زندان، من سکته می‌کنم!» این حرف برای من خیلی تعجّب‌برانگیز بود و هیچ سابقه نداشت. یادم هست، من داشتم جلوی آینۀ روی طاقچه عمّامه‌ام را درست می‌کردم[4] که ایشان آمد پشت سرم و گفت: «علی‌آقا! به تو بگویم این دفعه اگر تو را بگیرند، من می‌میرم!» من کارهایم را پیش آن‌ها علنی نمی‌کردم و توضیح نمی‌دادم که چه فعّالیّتهایی دارم و ظاهر کارم هم خیلی آرام بود. لذا گفتم: «مادر! شما که از این حرف‌ها نمی‌زدید! چرا اظهار ضعف می‌کنید؟ اوّلاً که چرا من زندان بروم؟ ثانیاً حالا به فرض اینکه زندان بروم، چرا سکته کنید؟ خب صبر می‌کنید، من از زندان بیرون بیایم؛ اینکه بهتر است.» گفت: «نه، این را واقعاً جدّی گفتم، اگر رفتی زندان، سکته می‌کنم.»

اتّفاقاً بعد از مدّت کوتاهی _حدود آذر سال ۵۳ بود که_ دستگیر شدم و من را از مشهد به تهران آوردند که سخت‌ترین زندان من بود؛ چون تا شش ماه هیچ خبری از خانواده‌ام نداشتم و آن‌ها هم از من خبر نداشتند؛ هیچ رابطه‌ای نبود.[5] بعد از شش ماه اجازه دادند که به منزلمان تلفن کنم. گفتند: «میتوانی یک تلفن بزنی! کجا تلفن می‌زنی؟» من در طول این شش ماه دائماً نگران همین حرف بودم که نکند مادرم واقعاً خدای‌نکرده سکته کرده باشد. گفتم: «منزل پدرم.» گفتند: «منزل خودت یا منزل پدرت؟» گفتم: «منزل پدرم.» علّتش هم همین بود که می‌خواستم خاطرجمع شوم. تلفن کردم. آقا گوشی را برداشت و احوالپرسی کردم. گفتم: «آقا! خانم کجا است؟» گفتند: «خانم، خانه نیست.» من خیلی مضطرب شدم. گفتم: «چطور؟ چرا؟ کجا رفته؟ حالش چطور است؟» دیدم نه، آقا خیلی لحنش عادی است: «رفته خانۀ فلانی.» منزل همان دوستش که هفته‌ای یک روز روضۀ زنانه داشت و خانم مقیّد بود و می‌رفت. دیدم همان روز هفته است. خاطرم جمع شد. گفتم: «خانم سالم است؟ کسالتی ندارد؟» گفتند: «نه؛ الحمدلله خوب است.» بعد احوال عیال و بچّه‌های خودم را پرسیدم، گفتند: «دیروز، پریروز اینجا بودند. حالشان خوب است.» و اینجا گوشی قطع شد. معلوم شد که نه، الحمدلله ایشان سالم است و سکته نکرده.[6] وقتی از زندان آمدم بیرون، به شوخی گفتم: «مادر! به وعده وفا نکردی؛ الحمدلله سکته نکردی!» با خنده گفت: «بله، الحمدلله سکته نکردم.» غرض، فقط یک بار من از ایشان اظهار ضعف شنیدم.

مادرم همیشه نسبت به امام، علاقه‌مند و خوش‌بین بود. بعد از انقلاب هم همیشه طرف‌داری جدّی و پروپاقرص و مبلّغی خوب برای انقلاب بود.[7]