قیام 30 تیر
0

سخن نخست

سخن نخست

تجلی افکار عمومی ایرانیان در قیام ۳۰ تیر پاسخ به چرایی و چگونگی تحولات سیاسی و اجتماعی آنگاه مفید و عبرت‌آموز خواهد بود که فراتر از مقطع زمانی ــ مکانی وقوع حوادث، در مورد این تحولات تأمل شود. به بیان دیگر، آنگاه که روابط بازیگران و تعامل متغیرها با یکدیگر به یک عرصۀ خاص محدود نشود می‌توان از جزئیات فراتر رفت. در این صورت صرف‌نظر از نحوۀ وقوع رویدادها و نتایج حاصل از آن‌ها، افقی گشوده خواهد شد که...

ادامه مطلب

  قیام 30 تیر 1331

قیام 30 تیر 1331

    به دنبال سقوط رژیم استبدادی رضاخان در شهریور1320 تلاش­های پیدا و پنهان زیادی برای قطع سلطه اجانب بر منابع ارزشمند نفتی و اعمال حاکمیت ملی بر صنعت نفت آغاز گردید؛ و لیکن در کوتاه مدت به نتایج مطلوبی منتهی نگردید و این امر ناشی از نفوذ انگلستان در لایه‌های عمیق حاکمیت سیاسی ایران بود. در سال 1322 همزمان با اشغال ایران توسط متفقین، طرح ممنوعیت واگذاری امتیازات نفتی، قدرت‌های بزرگ از سوی...

ادامه مطلب

بازخوانی قیام سی تیر 1331

بازخوانی قیام سی تیر 1331

قیام سی تیر 1331 در تاریخ معاصر ایران یکی از فرازهای به یاد ماندنی است. روند رویداد و نتایج به دست آمده همگی گویای موفقیت جناح مردمی در مواجهه با دربار و حامیان داخلی و خارجی آن می‌باشد. این واقعه شاید تنها نمونه‌ای باشد که در آن شاه مجبور به تمکین از قانون اساسی گردید و از اختیاراتی که در دوران حکومت خود به شکل سنتی هر چند برخلاف قانون اساسی در دست داشت، به دلیل حضور مردم در صحنه و وحدت بین رهبران...

ادامه مطلب

آیت الله کاشانی و قیام 30 تیر؟

آیت الله کاشانی و قیام 30 تیر؟

قیام 30 تیر یکی از روزهای به‌یادماندنی و افتخارآفرین تاریخ سیاسی ایران است. روزی که خرد جمعی و اراده‌ی ملی بر استبداد و خودرأیی پیروز شد و مشارکت خودجوش و خودانگیخته‌ی مردم در سرنوشت خود، توطئه‌های داخلی و خارجی ضد منافع ملی را خنثی کرد. مردم ایران با فداکاری، شهامت و صداقت ثابت کردند که مردمی آگاه و ظلم‌ستیز هستند. در واقع، در این روز بود که مردم ایران نشان دادند کارنامه‌ی مشروطه در ایران بسته...

ادامه مطلب

فرازهایی از زندگی قوام السلطنه

فرازهایی از زندگی قوام السلطنه

قوام السلطنه از جمله سیاستمدارانی است که نام و سرنوشت او به دوران پهلوی اول ودوم گره خورده است‌. او 5 بار نخست وزیر شد؛ اگرچه کابینه‌های وی غالباً عمر کوتاهی داشتند، امّا خطی که قوام در مدیریت سیاسی جامعه ایران ازاولین سال قرن جاری هجری دنبال کرد، مهمترین بستر را برای نفوذ امریکا در اقتصاد و سیاست و فرهنگ جامعه ایرانی باز کرد. شاید بتوان گفت در میان رجال عصر پهلوی قوام نخستین سیاستمدار ایرانی بود...

ادامه مطلب

بازگشت قوام‌السلطنه در اسناد وزارت خارجه آمریکا

بازگشت قوام‌السلطنه در اسناد وزارت خارجه آمریکا

همانطور که در پژوهش دیگری شرح داده‌ایم، از آنجا که مشیرالدوله در حمایت از شرکت نفت انگلیس- ایران برای دست یابی به امتیاز نفت شمال کوتاهی کرد و از پذیرفتن درخواست این شرکت سر باز زد، نارضایتی بریتانیا را برانگیخت.  حسین علاء وزیرمختار ایران در واشنگتن، در تاریخ 2 فوریه 1922 با دیرینگ، معاون وزیر خارجه آمریکا، در دفتر وزارت خارجه، ملاقات کرد: «وزیر مختار ایران شدیداً بر این امر پا فشاری می‌کرد که...

ادامه مطلب

آیت الله کاشانی و قیام اسلامی 30 تیر 1331

آیت الله کاشانی و قیام اسلامی 30 تیر 1331

 گر چه از همان روزهای اول پیروزی نهضت ضد استعماری ملت, ملت مسلمان ایران, توطئه ها علیه آن شروع شد و استعمارگران خارجی (به ویژه انگلیس) و عوامل داخلی آن ها (اعم از دربار, برخی افراد و گروه های سیاسی و...) در این باره دست به دست هم دادند و عمدتا به طور پنهانی علیه این نهضت اقدام کردند, ولی حدود یک ماه قبل از قیام اسلامی 30 تیر 1331 هـ. ش, بوی توطئه ها محسوس تر شد و نشانه هایش آشکارتر گردید, به طوری که حتی افرادی...

ادامه مطلب

به بهانه 30 تیر

به بهانه 30 تیر

 در مراسمی که به یاد شهدای 30 تیر برگزار شد ، حسین مکی سخنرانی کرد و گفت: «حضرت آیت‌الله کاشانی ، پیشوای مذهبی ملت ایران برای تسلیت گفتن به بازماندگان شهدای راه آزادی با این سن و کسالتی که خبر دادیم، اکنون به این محیط تنگ و گرم تشریف آورده‌اند، تا نسبت به مسببین این واقعه ابراز تنفر کنند». این در حالی بود که دکتر مصدق فرزندش را به نیابت به این مراسم فرستاده بود. حادثه 30 تیر تبلور پیوند مرجعیت با ملت...

ادامه مطلب

از ۳۰ تیر تا ۲۸ مرداد؛ ۲ سال و ۳ ماه و ۲۸ روز

از ۳۰ تیر تا ۲۸ مرداد؛ ۲ سال و ۳ ماه و ۲۸ روز

دیگر عادت کرده‌ایم، به روزهای پایانی تیرماه که نزدیک می‌شویم خود را برای مناسکی یک‌ماهه آماده می‌کنیم. با چشمی خندان و لبریز از غرور برای ۳۰ تیر آغاز و با چشمی گریان و سوگوار و حسرتی نوستالژیک بر از دست رفتن یک فرصت اصلاحی کم‌نظیر در ۲۸ مرداد به نقطه پایان خود می‌رسد. این‌ها فقط دو روز خاص یا دو رخداد مهم نیست، بخشی از خاطره جمعی ناسور و التیام‌نیافته ماست که سالی یک بار، سر باز می‌کند. در موجی...

ادامه مطلب

قیام سى ام تیر به رهبرى آیت الله کاشانى

قیام سى ام تیر به رهبرى آیت الله کاشانى

دولت دکتر محمد مصدق در 29 اردیبهشت سال 1331 بر اساس یک تصویبنامه غیر قانونى ، دستور توقف انتخابات مجلس را صادر کرد. این در حالى بود که تا آن زمان فقط هشتاد نفر از 136 نماینده مجلس انتخاب شده بودند. دولت در توجیه این اقدام غیر قانونى استدلال مى کرد که چون اختلافات ایران و انگلیس در زمینه ملى شدن صنعت نفت در دیوان بین المللى دادگسترى مطرح است ، احتمال دارد عوامل بیگانه از وجود اختلافات بین نامزدهاى...

ادامه مطلب

سنـدها و نوشتـه‌هایی در پیـوند با خیـزش 30 تیـرماه 1331

سنـدها و نوشتـه‌هایی در پیـوند با خیـزش 30 تیـرماه 1331

  ازنامه15/5/31قوام به مجلس17 ...من نه وسیله اجباری داشتم ونه...اعمال قوه نمودم و رئیس الوزرای سابق هم به میل و نظریات خود از کارکناره گیری نموده بود... من پیشنهاد حکومت نظامی... نکرده بودم...دستور تجمع مردم را در سی‌تیر من ندادم... اما در موضوع... مصادره اموال... نظیر چنین امری در حکومت مطلقه هم واقع نشده است... اصل16... و اصل27 متمم قانون اساسی... و.. منشور اتلانتیک... چگونه ممکن است که از کسی نپرسیده و فرصت توضیح...

ادامه مطلب

قیام 30 تیر، تجلی همبستگی ملی

قیام 30 تیر، تجلی همبستگی ملی

 انقلاب صنعتی اروپا، آسیا را به منزله تأمین کننده مواد خام و اولیه کارخانه های تولیدی غرب، همچنین بازار مصرف کالاهای ساختگی آنان درآورد. کشف نفت در غرب آسیا باعث تشدید فعالیت‌های استعماری اروپاییان به منظور تأمین سوخت کارخانه های خود شد. حاصل این تلاشها در ایران عقد قراردادی موسوم به « دارسی» در زمانه مظفرالدین شاه بود که به موجب آن دولت ایران در ازای مبلغ اندکی، امتیاز بهره برداری از منابع...

ادامه مطلب

نقش اشرف پهلوی در قیام سی ام تیر

نقش اشرف پهلوی در قیام سی ام تیر

سایه یک زن پشت بحرانهای دهه 30 ایراندر دوران زمامداری مرحوم دکتر محمد مصدق سه واقعه مهم تاریخی (30 تیر، 9 اسفند 1331 و 28 مرداد 1332) در ایران به وقوع پیوست. مطلعین و صاحب نظران بر این باور بودند که عامل و کارگردان این سه رویداد تاریخی مهم اشرف پهلوی بوده است. اشرف پهلوی خواهر شاه؛ عبدالحسین هژیر، دکتر منوچهر اقبال، خسرو هدایت، نوری اسفندیاری و احمد دهقان را از گمنامی به اوج شوکت و مقام در صحنه سیاسی ایران...

ادامه مطلب

ولی نعمتان قیام 30 تیر 1331

ولی نعمتان قیام 30 تیر 1331

یکی از نمونه های بارز روحانیت روشنفکر که به تلاش گسترده ای در مبارزه با استبداد داخلی و استعمار خارجی دست زد، آیت الله کاشانی بود. دراین مجال به مناسبت سالروز قیام 30 تیر سال 1331 ابتدا مختصری از زندگینامه علمی آیت الله کاشانی مرور و سپس به فعالیت های سیاسی او علی الخصوص در ارتباط با ملی شدن صنعت نفت می شود. آیت الله کاشانی سال 1264 هجری شمسی در تهران در خانواده ای مذهبی و محب اهل بیت (ع) به دنیا آمد و...

ادامه مطلب

اسامی شهداء قیام سی ام تیر 1331

اسامی شهداء قیام سی ام تیر 1331

سی‌ام تیرماه 1331 خورشیدی روزی بزرگ ، در تاریخ ملتی سترگ به شمار می رود . در آن روز تاریخی ، بنا به سنت انقلاب مشروطیت ایران ، کانون زورآزمایی مردم با حاکمان فاسد ، میدان بهارستان بود . اما در روز سی ام تیر مردم به دعوت آیت الله کاشانی رویارویی خود را با نظام پهلوی در میدان ارگ و سبزه میدان تهران متمرکز کردند . البته افزون بر تهران ، دیگر شهرهای کشور نیز در سطحی محدودتر ، صحنه‌ی برخورد ارتش شاه با مردم...

ادامه مطلب