ناکامی شلیک به پل خرمشهر

در آخرین روزهای مقاومت خرمشهر در آبان سال ۱۳۵۹، نیروی زمینی ارتش بعث طی یک عملیات شبانه با استقرار مواد منفجره، نیمی از سازۀ پل قدیم خرمشهر را منهدم کرد. هدف راهبردی این اقدام، جلوگیری از ورود نیروهای ایرانی به درون شهر خرمشهر جهت مقابله با نیروهای مهاجم بود. بااین‌حال، تخریب پل به‌طور همزمان مانع از نفوذ واحدهای بعثی به نواحی جنوبی خرمشهر و همچنین شهر آبادان گردید. به بیان دیگر، این پل در وضعیت تخریب‌شدۀ خود، نقشی بازدارنده در برابر اشغال آبادان ایفا کرد. 

سوم تیرماه ۱۳۶۰ مبادلۀ آتش در جبهۀ آبادان - خرمشهر افزایش یافت که دشمن یک پایه از پل خرمشهر را منفجر کرد که در نتیجه ارتباط بین دو طرف رودخانه قطع گردید. این اقدامات در روزهای بعد ادامه یافت و دشمن در ساعاتی از شب با آر.پی.جی ۷ به طرف پایه‌های پل خرمشهر گلوله شلیک می‌کرد. نتیجه این اقدامات، تخریب پل بود که تصویری از آن جهت ارزیابی تهیه شده بود که در سند زیر به آن اشاره شده است.

پل قدیم خرمشهر در جریان مقاومت ۴۵ روزه، آخرین نقطۀ اتکای دفاعی و تنها مسیر ارتباطی شهر با پشت‌جبهه برای انتقال مهمات و تجهیزات در زمان تهاجم عراق محسوب می‌شد. گذشته از این، این پل نقشی زیربنایی در رونق حمل‌ونقل، صادرات و اقتصاد هر دو شهر خرمشهر و آبادان ایفا می‌کرده و چشم‌انداز طبیعی و تاریخی مطلوبی از ساحل پیرامون ارائه می‌داد. اما نه تنها نابودی این پل، مانع از بازپس‌گیری خرمشهر نشد، که پس از فتح خرمشهر، فرآیند بازسازی پل آغاز شد و در دوره سازندگی پل‌های کارآمدتری ساخته شد.

آن سازه در حال حاضر در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است و بنابراین مستلزم توجه ویژۀ نهادهای متولی میراث فرهنگی می‌باشد. پل قدیم خرمشهر با ۶۱۶ متر طول و ۸ متر عرض «پل آزادی» نیز نامیده می‌شود و یکی از مهم‌ترین مکان‌های خاطره‌انگیز و بستر وقوع رویدادهای تاریخی شهر خرمشهر به شمار می‌رود. ساخت آن پس از یازده سال در تاریخ ۱۰ / ۱۲ / ۱۳۳۸ پایان یافت که برای ارتباط شمال و جنوب خرمشهر احداث شده بود.