نظر رئیس ساواک درباره بازگشت امام خمینی به ایران در سال ۱۳۴۸

نعمت‌الله نصیری: خمینی شخص قابل اعتمادی نیست و من به او هیچ‌ عقیده‌ای ندارم

تاریخ سند: اول خردادماه ۱۳۴۸

سرّی

درباره: بازگشت‌ آیت‌الله خمینی به ایران

به طوری که استحضار دارند در جریان بحران روابط ایران و عراق، دولت بعثی عراق به منظور بهره‌برداری از نفوذ روحانیون به عده‌ای از آیات از جمله نامبرده بالا مراجعه و درخواست صدور اعلامیه علیه دولت ایران را نموده است. کلیه مراجع تقلید مقیم عراق از دادن چنین اعلامیه‌ای صریحاً خودداری و به طور ضمنی طرفداری خود را از دولت ایران نشان داده‌اند. آیت‌الله خمینی در پاسخ رئیس شهربانی و شهردار نجف اشرف اظهار داشته هیچ‌گونه مخالفتی با شاهنشاه آریامهر ندارد و اختلافات او با دولت ایران به علت برخی اقداماتی بوده که دولت‌های سابق در ایران انجام داده‌اند و افزوده چنان‌چه اجازه خروج به وی داده شود از عراق خارج خواهد شد.

در اجرای اوامر صادره پیرامون مراجعت آیت‌الله خمینی به ایران بررسی گردید که نتیجه ذیلاً از عرض می‌گذرد:

عکس‌العمل خمینی در قبال خواسته دولت عراق صرفاً به منظور تحکیم موقعیت خود و بهره‌برداری در آینده می‌باشد، زیرا چنان‌چه به تقاضای دولت مزبور ترتیب اثر می‌داد و علیه دولت ایران اعلامیه‌ای صادر می‌نمود، به طور قطع از طرف ملت ایران فردی وطن‌فروش و خائن محسوب می‌گردید، و بالاجبار همانند سایر روحانیون از انجام درخواست دولت عراق شانه خالی کرده است، و از طرفی چنان‌چه مشارالیه به اظهارات خود ایمان داشت و فرد شاه‌دوست و میهن‌پرستی می‌بود می‌بایست با صدور اعلامیه‌ای اقدامات غیرانسانی دولت عراق را محکوم و تقبیح می‌نمود.

با عرض مراتب فوق محاسن و معایب بازگشت خمینی به ایران [را] به شرح زیر به عرض می‌رساند:

۱- محاسن:

تنها سودی که دولت ایران از مراجعت یادشده به ایران می‌تواند ببرد بهره‌برداری علیه دولت عراق در شرایط فعلی می‌باشد، آن هم در سطحی محدود.[دست‌نوشته نعمت‌الله نصیری:] به این سطح محدود هم معتقد نیستم

۲- معایب:

الف- چنان‌چه به مشارالیه اجازه ورود به ایران داده شود مفهومش تأیید اقدامات گذشته نامبرده از طرف دولت ایران خواهد بود.

ب- در صورتی که پس از ورود به ایران تحت نظر قرار گیرد و محدودیتی برای او فراهم شود بهره‌برداری از مراجعت وی غیرممکن خواهد بود، و چنان‌چه اقدامی در زمینه کنترل مشارالیه صورت نگیرد، به طور قطع از طرف گروه‌های مخالف تقویت و با اجتماع طرفدارانش به دور او، مجدداً زمینه فعالیت مضرّه برای نامبرده فراهم خواهد شد، که در آن صورت جهت نشان دادن عکس‌العمل مواجه با اشکالات عدیده‌ای خواهد شد.

پ- با توجه به اینکه اصالت روحانی بودن وی مورد تردید می‌باشد(۱) لذا مراجعت این شخص به ایران مرجعیتش را تثبیت و این امر اصولاً برای جامعه روحانیت و اجتماع خطراتی در بر دارد.

ت- در آینده هرگونه اقدام اساسی و هر گامی که برای پیشرفت کشور برداشته شود(۲) با مخالفت وی مواجه خواهد شد که این موضوع برای امنیت کشور مضر خواهد بود.

ث- با مراجعت خمینی به ایران نیروی روحانیت و عوامل متعصب مذهبی متشکل و این هسته برای آینده کشور مخاطراتی به وجود خواهد آورد.

[دست‌نوشته نعمت‌الله نصیری:] خمینی شخص قابل اعتمادی نیست و من به او هیچ‌گونه عقیده‌ای ندارم، بلکه او را مضر برای کشور می‌دانم. عنصریست ناراحت، عوام‌فریب و دنبال روش‌های قدیمی دستگاه روحانیت می‌رود و در سیاست هم خیلی کج‌روی می‌کند.(۳)

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

توضیحات سند:

۱- تردید و تشکیک آوردن در مقام روحانی امام خمینی، یکی از تلاش‌های ساواک برای تخریب چهره و جایگاه ایشان در نزد افکار عمومی بود.

۲- در اینجا منظور ساواک از «اقدام اساسی» و «پیشرفت کشور» دقیقاً چیست؟!

۳- به کار بردن این الفاظ و عبارات از سوی رئیس ساواک درباره امام خمینی، نشان از عمق کینه و دشمنی ساواک و رژیم پهلوی با ایشان را دارد.

سندی دیگر در همین ارتباط را در اینجا بخوانید