22 اردیبهشت 1405
انفجار خونین در شمسالعماره
روایتی از بمبگذاری منافقین در ناصرخسرو
مجاهدین خلق پس از استفاده از استراتژی ترور کور مردم کوچه و بازار وقتی دیدند که حمایتی از سوی شهروندان خصوصاً پایتختنشینان از آنها صورت نمیگیرد، به ترورهای کور داخل معابر و مغازهها بسنده نکرده و راهبرد بمبگذاری در اماکن عمومی را پیش گرفتند. اعضای سازمان مجاهدین خلق برای ایجاد ترس و وحشت فوقالعاده و دست زدن به خونریزی در ابعاد گستردهٔ آن، اقدام به سلسله بمبگذاریهایی در محلهای تجمع مردمی خصوصاً در میدان امام خمینی، بازار بزرگ تهران، خیابان خیام، خیابان ناصرخسرو (پایانهٔ برونشهری آن زمان)، میدان راهآهن، میدان فردوسی، میدان انقلاب اسلامی و... کردند که به شهادت دهها تن از مردم پایتخت منجر شد.
قربانیان این حوادث عمدتاً یا کارگران و کارمندانی بودند که یا در حال رفتن به سر کار بودند یا از محل اشتغال خود به سوی منزل مراجعت میکردند، یا اینکه محصلان و دانشجویانی بودند راهی محل تحصیل یا در حال بازگشت از محل تحصیل. بمبگذاریها بسیاری از زنان را بیهمسر و بسیاری از کودکان و نوجوانان را یتیم کرد. مجاهدین خلق با بمبهای چند کیلویی که در خودرو، کامیون، سطل زباله یا یک واحد کسبوکار میگذاشتند، داغ انسانهای زیادی را بر دل خانوادهها گذاشتند. آنچه در پی میآید گزارش یکی از همین جنایتهاست. جنایتی بامدادی در صبحگاه ۲۲ اردیبهشت ۱۳۶۴ ناصرخسرو.
زمینهٔ عملیات
بامداد ۲۲ اردیبهشت ۱۳۶۴، عمارت شمسالعماره واقع در خیابان ناصرخسرو مانند هر روز خود شاهد تردد هزاران نفر از شهروندان تهرانی بود که از دور و نزدیک آمده بودند تا از این نقطه به بازار بزرگ یا دیگر نقاط پایتخت بروند. اعضای سازمان مجاهدین خلق که پیشازاین کانونهای تروریستی خود را به خارج از مرزهای ایران و داخل پادگان اشرف در نزدیک بغداد –پایتخت کشوری که در حال جنگ با ایرانیان بود– منتقل کرده بودند، برای انجام این عملیات از طریق مرز کردستان وارد کشور شده و پس از طی مسیر خود را به تهران رسانده و بمب را داخل صندوق عقب یک خودروی پیکان کرمرنگ در مقابل عمارت شمسالعماره جاساز کردند تا در لحظهٔ تعیینشده، جنایتی دیگر را به کارنامهٔ سازمان بیفزایند.
لحظهٔ انفجار
ساعت ۸ و پانزده دقیقه صبح، بر اثر انفجار بمب کار گذاشته شده توسط سازمان مجاهدین خلق در مقابل یک پاساژ در مجاورت گاراژ شمسالعماره خیابان ناصرخسرو، نبش میدان مروی روبهروی کاخ قجری شمسالعماره، شیشههای اطراف شکست و صدای انفجار تا دورترین نقطهٔ شهر هم رسید. در پی انفجار این بمب که قدرت تخریبی معادل ۵۰ پوند تی.ان.تی بود ۱۵ نفر به شهادت رسیده و ۵۰ نفر مجروح شدند. نیروهای امدادی مجروحان حادثه را به بیمارستانهای سینا، طرفه، فیروزگر، نجمیه، اندرزگو و درمانگاه کربلاییها منتقل کردند.
روایت شاهدان عینی
پرویز ساسانی، یکی از افراد حاضر در محل حادثه، در مصاحبهای چنین روایت میکند: «یک بمب در مجاورت کیوسک تلفن روبهروی مغازه ما منفجر شد و تمام مغازههای همجوار به کلی تخریب شدند و تعداد زیادی عابرین و دستفروشها شهید شدند. در این حادثه ما کلی خسارت دیدیم.»[1]
خبرنگار روزنامهٔ جمهوری اسلامی نیز در گزارش میدانی خود از صحنهٔ انفجار نوشت: «قسمتهایی از بدن چند تن از شهدا در اثر ترکش بمب قطعهقطعه و در آتش خشم مزدوران آمریکا سوخته بود».[2]
روزنامهٔ اطلاعات نیز در شمارهٔ همان روز، شرح مبسوطی از ماجرا ارائه داد: «مزدوران ضدانقلاب بار دیگر جنایتی تازه آفریدند [...] بمب در اتومبیل پیکان در ابتدای کوچه مروی جاساز شده بود و موج انفجار، یک دکه روزنامهفروشی، چند مغازه الکتریکی، یک اتوبوس شرکت واحد، حدود ۱۰ اتومبیل و دو دستگاه موتورسیکلت را دربرگرفت و خسارات سنگینی به آنها وارد کرد. مردم نیز که برای کمک به نیروهای امدادی در صحنه حاضر شدند با شعارهای «مرگ بر منافق» و «میجنگیم، میجنگیم، سازش نمیپذیریم» مجروحان و شهدا را خارج میکردند».[3]
گسترهٔ خسارات و عملیات امداد
بر اثر این جنایت، چند تن از مسافران اتوبوس شرکت واحد خط ناصرخسرو–اتابک نیز بر اثر ترکش بمب، شهید و مجروح شدند و بر اثر آتشسوزی ناشی از انفجار ۳ مغازه الکتریکی، ۲ باب فروشگاه لوازم منزل، یک باب فروشگاه دوچرخه، یک باب داروخانه، یک قماشفروشی و انبار یک تجارتخانه به کلی در آتش سوخت و تا شعاع ۲۵۰ متری شیشههای مغازهها و منازل مسکونی شکست. برای کنترل آتش پاساژ نیز مأموران آتشنشانی پس از یک ساعت تلاش پیگیر، موفق به اطفای حریق در طبقه همکف پاساژ شدند و برای مهار آتشسوزی در طبقات بالای ساختمان به چند جرثقیل نیاز داشتند که بلافاصله در محل حاضر و عملیات امداد ادامه یافت. پس از پایان اطفای حریق در طبقه همکف، مأموران امداد در محل حاضر و شروع به یافتن اجساد و مجروحان حادثه کردند. آنها در ساعت ۱۰، پیکر دو نفر از مغازه پارچهفروشی این پاساژ را که بر اثر سوختگی بسیار شدید به شهادت رسیده بودند از زیر آوار خارج کردند. لحظاتی بعد، مأموران قسمتهایی از بدن چند تن از شهدا را که در اثر ترکش بمبها قطعهقطعه شده و سوخته بودند را از لابهلای خرابهها پیدا کردند.[4]
اسامی شهدا
منابع خبری اسامی ۷ تن از ۱۵ شهید را اعلام کردند که به این شرح بود: جلیل باقر آذر خامنه دستفروش ۶۰ ساله، ایرج حاتمی عینکفروش ۲۴ ساله، محمد سقطی فروشنده ۵۲ ساله، اسماعیل عبدی سیاب لباسفروش ۴۷ ساله، علیرضا کربلایی علی فروشنده ۲۸ ساله، اسرافیل ادبنژاد کاسب ۷۷ ساله و سیدحسین میری ۲۵ ساله. پیکر ۴ شهید مجهولالهویه به بیمارستان سینا و پیکر ۴ شهید دیگر به پزشکی قانونی منتقل شدند.
[1] مصاحبه با پرویز ساسانی، شاهد حادثه.
[2] روزنامه جمهوری اسلامی، ۲۳ اردیبهشت ۱۳۶۴، ص10.
[3] روزنامه اطلاعات، ۲۲ اردیبهشت ۱۳۶۴،ص2.
[4] روزنامه جمهوری اسلامی، ۲۳ اردیبهشت ۱۳۶۴،ص10.