انتصاب رکن‌الدین مختاری به معاونت شهربانی در سال ۱۳۰۸

رکن‌الدین مختاری در زمان سوئدی‌ها به استخدام نظمیه(شهربانی) درآمد. پس از کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ به ریاست نظمیه رشت منصوب شد و دو سال بعد به ریاست نظمیه کرمانشاه رسید. در سال ۱۳۰۳ ریاست نظمیه خوزستان به او سپرده شد و تا سال ۱۳۰۸ در این سمت ماند. مختاری در سال ۱۳۰۸، با پیشنهاد محمدصادق کوپال(رئیس کل نظمیه) به رضاشاه، معاون شهربانی کل کشور شد و این سمت را در دوران ریاست فضل‌الله زاهدی و محمدحسین آیرم نیز حفظ کرد. در سال ۱۳۱۴ که آیرم کشور را به بهانه معالجه بیماری به قصد اروپا ترک کرد و دیگر بازنگشت، تا تعیین تکلیف نهایی، مختاری کفالت شهربانی را عهده‌دار بود. هنگامی که رضاشاه از بازگردانیدن آیرم به کشور نومید شد، رکن‌الدین مختاری را با یک درجه ارتقاء به سرپاسی، که معادل با درجه سرتیپی بود، رسانید و ریاست کل شهربانی کشور را به او سپرد. سرپاس مختاری از فروردین‌ ۱۳۱۵ تا شهریور ۱۳۲۰، رئیس شهربانی بود. در دوران ریاست مختاری، تعداد کارآگاهان و افسران اطلاعاتی بیشتر شد و شمار جاسوسان و خبرچینان به «شمار ستارگان آسمان!!» افزایش یافت. در دوره ریاست او، فشار شهربانی و اداره سیاسی آن بر مخالفان سیاسی گسترش یافت و نظم قبرستانی کم‌نظیری در کشور ایجاد شد. در همین دوره بود که برخی از مهمترین رجال مغضوب کشور به دستور مستقیم شاه و مختاری و توسط مأموران اداره سیاسی و آگاهی شهربانی به قتل رسیدند و مخالفان رضاشاه تحت تعقیب قرار گرفته و بیش از پیش منزوی شدند. مانند دوران آیرم، در دوره مختاری هم پرونده‌سازی برای رجال و شخصیت‌های کوچک و بزرگ کشور، از امور جاری اداره تأمینات(آگاهی) شهربانی محسوب می‌شد و رجال کشور در دوایر مختلف حکومتی و دولتی از ادارۀ تأمینات شهربانی سخت در هراس بودند. در دوران ریاست او، علاوه بر رجال کشوری، افسران و فرماندهان نظامی نیز، با شیوه‌هایی خاص، تحت مراقبت و کنترل کارآگاهان و جاسوسان ادارۀ تأمینات قرار گرفتند. در همان حال، در دوران مختاری هم پرونده‌سازی‌های جعلی و پاپوش‌دوزی درباره اتباع کشور بسیار رایج بود و مأمورین تأمینات شهربانی به صرف مظنون شدن به افراد، آنان را بازداشت می‌کردند و مدت‌ها تحت آزار و شکنجه قرار می‌دادند.(مطالب بیشتر درباره دوران ریاست سرپاس مختاری بر شهربانی را در اینجا بخوانید)

---------------------------------------------------------------------------------

وزارت داخله

تشکیلات کل نظمیه مملکتی

اداره کابینه

بتاریخ ۲۰ آذرماه ۱۳۰۸

نمره ۱۵۱۱

محرمانه است

ریاست محترم دفتر مخصوص شاهنشاهی

در نتیجه تجارب و اطلاعاتی که در این چند روزه حاصل شده برای اداره نظمیه یک نفر معاون مجرب کارآزموده لازم است که انتخاب شده و مشغول کار شود و آنچه در اطراف و جوانب اداره مشاهده شده غیر از سرهنگ رکن‌الدین‌خان مختاری که فعلاً ریاست نظمیه خوزستان و بنادر جنوب را داراست، دیگری که صلاحیت این خدمت را داشته باشد در نظر نیست. متمنی است مراتب به شرف‌عرض خاکپای جواهرآسای اقدس همایون شاهنشاهی ارواحنا فداه رسانیده شود در صورتی که اراده سنیه خسروانه علاقه گیرد امر جهان‌مطاع مبارک را ابلاغ فرمایند که مشارالیه احضار و نایب سرهنگ ابراهیم‌خان شریف رئیس نظمیه گیلان که فعلاً طهران است به جای او اعزام گردد.

رئیس کل تشکیلات نظمیه - سرتیپ

امضاء [محمدصادق کوپال]

****

دفتر مخصوص شاهنشاهی

طهران - بتاریخ ۲۶ آذرماه ۱۳۰۸

ریاست محترم تشکیلات کل نظمیه

عطف به مراسله نمره ۱۵۱۱ حسب‌المقرر ابلاغ می‌نماید یکی از رؤسای فعلی نظمیه آذربایجان و یا کرمانشاهان را به ریاست نظمیه خوزستان تعیین و سرهنگ رکن‌الدین را احضار فرمایید.