پیشنهادهای لرد انگلیسی بعد از ۱۷  شهریور ۱۳۵۷  

سند زیر گزارش ملاقات لرد چالفونت (Lord Chalfont)، وزیر سابق مشاور در امورخارجه و عضو وقت مجلس اعیان انگلستان  با پرویز راجی سفیر ایران در لندن است. چالفونت از جمله اعضای گروهی از سیاستمداران سابق حزب کارگر بود که به دفاع از رهبر سابق حزب،  ادوارد هیث در مقابل مارگارت تاچر ایستاده بود. او یک افسر ارتش بود که علاوه بر ورود به بازیگری سیاسی، کتاب تاریخ نیز می‌نوشت و در زمان این گزارش، کتاب او با نام «مونتگومری اهل آلامین» که به زندگینامه یکی از فرماندهان انگلستان در جنگ جهانی دوم می‌پرداخت به تازگی منتشر شده بود. او در این ملاقات از همین چهره خود بهره برده بود؛ پرویز راجی در کتاب «خدمتگزار تخت‌طاووس» درباره قصد او نوشته است: «لرد والیدن فلد و لرد چالفونت به سفارتخانه آمدند تا درباره امکان تهیه مطالبی راجع به زندگی والاحضرت اشرف صحبت کنند. آنها می‌گفتند: این مطالب را برای چاپ کتابی تحت عنوان «داستان پهلوی‌ها» لازم دارند. و قرار است حدود سه سال برای تحقیق و نگارش این کتاب وقت صرف کنند...». اتفاقی که به سرانجام نرسید.

اهمیت این سند، در ارائه راهکار او برای کمک به حکومت پهلوی چند روز پس از تظاهرات میلیونی مردم در نماز عید فطر و کشتار بی‌رحمانه ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ است.
گزارش زیر برای محمدرضا پهلوی ارسال می‌شود و او دستور می‌دهد: «مقامات مربوطه مطالعه و تعیین نمایند که آیا احتیاج به مشورت با نامبرده دارند یا خیر؟» رئیس ساواک (سپهبد ناصر مقدم) نیز پس از مطالعۀ گزارش نظر خود را چنین بیان می‌کند که «استفاده از مطالعات ژنرال مورد بحث از نظر این سازمان بلامانع و احتمالاً سودمند خواهد بود.» (۴۲۹۹ / ۳۰۲ ـ ۳ / ۷ / ۵۷)

متن سند:

۲۱ شهریور ۱۳۵۷  
جناب آقای امیرخسرو افشار، وزیر امور خارجه

دیروز در سفارت شاهنشاهی ملاقاتی با لرد چالفونت داشتم. نامبرده ضمن اینکه تقاضا داشت مراتب تأسف عمیق به مناسبت وقایع اخیر ایران به عرضِ پیشگاه مبارک ملوکانه برسد، به اینجانب توصیه نمود که شخصی به نام ژنرال «ایندار جیت ریکای» (رئیس آکادمی بین‌المللی صلح - INTERNATIONAL PEACE ACADEMY) را ملاقات کنم.

ژنرال ریکای امروز به اتفاق مدیرعامل انگلیسی مؤسسۀ مذکور به سفارت آمد. نامبرده هندی است و سوابق ممتدی در همکاری با نیروهای صلح سازمان ملل متحد در نقاط مختلف دنیا از جمله ارتفاعات جولان و کنگو داشته، بارها به ایران مسافرت کرده و با مؤسسۀ روابط بین‌المللی وزارت امور خارجه همکاری نموده است و با جناب آقای محمود فروغی اظهار دوستی دیرینه نمود و اظهار می‌داشت که مدتی هم در دانشگاه پدافند ملی تدریس کرده است و با بعضی از امرای ارتش ایران آشنایی دارد.

به طور خلاصه، آکادمی صلح که نامبرده در حال حاضر ریاست آن را به عهده دارد، در سال ۱۹۷۰ تأسیس شد و تخصصش در «رفع بحران» (CRISIS MANAGEMENT) است و به گفتۀ خود ژنرال ریکای، تجربیات آکادمی مذکور در حال حاضر برای نیروهای انتظامی که با یک جمعیت غیرنظامی و تحریک‌شده مقابله می‌نماید، می‌تواند فوق‌العاده مورد استفاده قرار گیرد.

نامبرده اظهار می‌داشت که در خصوص مواجهۀ نیروهای انتظامی با یک جمعیت آشوبگر، مراحل مختلف و متنوعی به منظور ایجاد برتری و موانعی وجود دارد که از آن جمله: حل مسالمت‌آمیز قضیه، مصالحه، متفرق کردن و ارعاب جمعیت می‌باشد، و چنانچه این اقدامات مؤثر واقع نگردد، در نهایت امر به عنوان آخرین و تنها راه چاره باید به اسلحۀ خودکار متوسل گردید.

نامبرده همچنین اظهار می‌داشت که وقتی سربازی به سوی هموطن خود تیراندازی می‌نماید، هنگام بازگشت به سربازخانه در نتیجه‌ی اقدامی که به عمل آورده و نیز احتمالاً به علت تأثیر تبلیغات مخالفین، دچار بحران روحی شدیدی می‌شود که در عزم و رویه و اراده‌اش ایجاد تزلزل می‌نماید.

اظهار می‌داشت که مؤسسۀ او (که هدف انتفاعی ندارد) دستورالعمل‌های کلی برای این نوع موارد در اختیار دارد که او شخصاً می‌تواند آنها را برای مقامات انتظامی توجیه نماید تا به منظور تدریس، بعداً مورد استفاده‌ی مأمورین انتظامی قرار گیرد، ولی خودش با مأمورین انتظامی در سطوح پایین تماسی نخواهد داشت.

ژنرال ریکای اظهار داشت که آماده است در صورتی که دولت ایران صلاح بداند، به اتفاق همکارش برای یک دیدار مطالعاتی از وضع موجود و بررسی کیفیت احتیاجاتی که در حال حاضر دولت ایران ممکن است داشته باشد، به ایران سفر کند و با مقامات انتظامی ملاقات‌هایی به عمل آورد و پس از آگاهی از مشکلات آنها (با نظر خودشان) پیشنهادات سازنده‌ای ارائه بدهد.

می‌گفت که هر چند این دوره‌های درسی مبتنی بر کلیات است، ولی این کلیات را می‌توان در شرایط مختلف زمان و مکان و با در نظر گرفتن وضع تاریخی و اجتماعی و مذهبی جامعه انطباق داد.

برداشت شخصی اینجانب (که از یک بار ملاقات حاصل شد و قطعاً سطحی است) این است که نامبرده شخص فهمیده‌ای است و هدف سودجویانه ندارد و چنانچه به ایران مسافرت نماید و با بعضی از رؤسای مسئول حفظ نظم عمومی تماس‌هایی داشته باشد، می‌تواند کمک‌های فکری سودمندی بکند.

در صورت توافق، مخارج سفر و اقامت او و همراهانش را باید متقبل شد.

ژنرال ریکای اظهار داشت که امروز عازم نیویورک می‌باشد.

خواهشمند است دستور فرمایند هر نظری را که در مورد این پیشنهاد اتخاذ می‌نمایند، به این سفارت اعلام دارند.

۱ ۱۲۲۴ ـ ل پرویز راجی، ساعت ۱۰:۳۰