رفتار وحشیانه پلیس سعودی با حجاج ایرانی در سال ۱۳۰۷

سفارت شاهنشاهی ایران در مصر

سواد راپورت جنرال قونسولگری دولت علیه در جدّه

نمره ۳۶

تاریخ ۹ محرم ۱۳۴۷ [۶ تیر ۱۳۰۷]

حضور مقام منیع سفارت سنیه دولت علیه ایران در مصر

شب هفتم محرم، مدیر شرطه[=رئیس پلیس] با قوه‌ای از سرباز داخل تکیۀ حسینیۀ محل اقامه عزای سیدالشهدا امام حسین علیه‌السلام ریخته و مجتمعین از حجاج ایرانی همه را با نهایت زجر متفرق ساخته و آنچه اسباب بوده همه را خراب و پراکنده کرده‌اند و سیدی از سادات حجاج حاجی سیدمحمدباقر نام را با کمال اهانت و زجر کشیده، در محبس قاتلین محبوسش کرده‌اند. روز هفتم سیدمحمد مختار را بی‌جهت با زجر و ضرب و اهانت او را کشان کشان در محبس قاتلین زندان کرده‌اند. سه تلگراف و دو تحریر به مدیر شئون خارجیه و یک تلگراف به ملک ‌ابن‌السعود فرستاده شد. صورت همه آنها با عریضه حجاج و جواب مدیر شئون خارجه لفاً به جهت استحضار خاطر اجل عالی تقدیم می‌گردد. مدیر شئون خارجیه چنین اظهار می‌دارد که حکومت به هیچ‌وجه من‌الوجوه قبول نمی‌نماید چیزی که منافی با شرع[!] و مخالف با رفتار سلف صالح، در مملکت خود مجری شود. در صورتی که هم مغایر است بر قواعدی که منع کرده که علناً تظاهر بر چیزی که شرع و سنت اقرار ننموده است. اما در خصوص زندانیان می‌نویسد که امر به قائم‌مقام جدّه صادر شده است که یک هیئت تشکیل دهد که تحقیق نمایند در قضیه زندانیان، و نتیجه را معروض دارند. حضرت اجل عالی خوب ملاحظه فرمایید که چه قدر عناد و اصرار دارند، به درجه‌ای که زندانیان بلاتحقیق آنها را در محبس قاتلین حبس کرده‌اند که تحقیق در قضیه آنها شود. این هیئت که تشکیل شده است همه مدعی و خصم می‌باشند. لهذا دیروز با تلگراف عرض گردید. نتیجه را فیمابعد به حضور اجل مبارک عالی به عرض جسارت می‌گردد.

امضا - وکیل جنرال قونسولگری جده - محمدعلی لاری

سواد مطابق با اصل است

****

سفارت شاهنشاهی ایران در مصر

سواد راپورت جنرال قونسولگری دولت علیه در جدّه

نمره ۴۳

تاریخ ۲۸ محرم ۱۳۴۷ موافق ۱۶ جولای ۱۹۲۸

مقام منیع سفارت سنیه دولت علیه ایران در مصر

در تعقیب راپورت مورخه ۹ محرم‌الحرام ۱۳۴۷ نمره ۳۶ معروض می‌دارد که حکومت حجاز اصرار و تشدّد زیاد و جواب درست هم نمی‌دهد. باز سه تلگراف به مدیر شئون خارجه نوشته شد. سواد آنها با سواد تحریراتی که فیمابعد رد و بدل شده است با عریضه مفصل که از طرف بعضی حجاج ایرانی به نام اعلیحضرت اقدس همایون شاهنشاهی ارواحنا فداه که به توسط جنرال قونسولگری تقدیم خاکپای همایونی شود، همه را در لف این عریضه ایفاد حضور مبارک اجل عالی می‌گردد. از قرار شکایت حجاج ایرانی به موجب عریضه که به جنرال قونسولگری تقدیم کرده‌اند و عین آن نیز در جوف است چنین معلوم می‌شود که مأمورین حکومت حجاز در مدینه منوره و در مکه مکرمه با حجاج ایرانی بسیار سخت‌گیری کرده‌اند و نمی‌گذاشتند که حجاج به آزادی خودشان زیارت حضرت پیغمبر صلوات‌‌الله و سلامه علیه و زیارت ائمه اطهار علیهم‌السلام در بقیع به عمل بیاورند و وعده‌هایی که حکومت داده بود ابداً موقع اجرا نگذاشت، بلکه به خلاف پیش‌تر خیلی سخت‌گیری می‌نمایند. متروکات اموات حجاج ایرانی را که همه را در مکه معظمه به واسطه مأمورین بیت‌المال ضبط کرده‌اند تاکنون به جنرال قونسولگری نفرستاده‌اند، و حال آنکه از مدیر شئون خارجیه عین متروکات را با تفصیل آنها خواسته شده، جواب نداده است. لهذا از برای تأمین حقوق و شئون مذهبی رعایای دولت علیه ایران در قطعه حجاز بهتر آن است که مانند سال گذشته بلکه به طور اشد دولت علیه ایران اوامر مؤکده صادر فرمایند که هیچ‌کس از ایرانی به حجاز نیاید و قدغن سخت مقرر فرمایند، تا وقتی که مسائل مختلف‌فیه را به طور احسن و اکمل تسویه شود و تأمینات کافیه به جهت حفظ حقوق و شئون مذهبی رعایای دولت علیه ایران در حجاز تحت یک قاعده صحیح گرفته شود. به جهت استحضار خاطر اجل عالی به عرض ورزید.

امضا - وکیل جنرال قونسولگری دولت علیه ایران - محمدعلی لاری

سواد مطابق با اصل است

****

سفارت شاهنشاهی ایران در مصر

ضمیمه سواد دو فقره راپورت

نمره ۶۹۷

تاریخ ۲۰ مرداد ۱۳۰۷ - ۱۱ اوت ۱۹۲۸

مقام منیع وزارت امور خارجه - اداره اول سیاسی

از وکیل افتخاری جنرال قونسولگری دولت علیه در جدّه دو راپورت به انضمام دو عریضه اتباع و حجاج ایرانی یکی خطاب به اعلیحضرت اقدس همایونی ارواحنا فداه و دیگری به قونسولگری جدّه رسیده و حاکی است بر اینکه در ایام عاشورا مأمورین حکومت محلیه برای ممانعت از مسئله عزاداری و غیره اسباب زحمت ایرانیان و حجاج عزاداران را به عمل آورده داخل تکیه محل اقامه عزاداری حضرت سیدالشهدا شده و با نهایت سختی مردم را پراکنده و یکی دو نفر را هم دستگیر و به محبس برده‌اند. سواد راپورت مذکور تلواً تقدیم می‌شود. در همان‌وقت از طرف وکیل افتخاری جنرال قونسولگری مکاتباتی در این باب با اولیاء محلّیه به عمل آمده است ولی چون دولت علیه هنوز رسماً حکومت حجاز را نشناخته و اولیاء حکومت مشارالیها این مسئله را مکرر گوشزد کرده‌اند، اقدامات وکیل قونسولگری نتیجه مطلوبه را نبخشیده است و اغلب مراسلات رسمی قونسولگری مذکور را هم بلاجواب می گذارند (چنانچه مراسلات رسمی مأمورین ایطالیا و مصر را هم از همین نقطه‌نظر که هنوز حکومت حجاز را دولت متبوعه شان نشناخته‌اند بلاجواب می‌گذارند). مسئله مهمی که در عریضه حجاج و اتباع ایران تقدیمه به آستان مبارک شاهنشاهی ارواحنا فداه اشاره شده است این است که مأمورین پلیس حجاز با خشونت داخل تکیه شده و بیرق که اطراف منبر بوده و علامت شیروخورشید را داشته است پاره و سرنگون کرده‌اند!! در این خصوص وکیل قونسولگری در دو راپورت خود اشاره نکرده است، گویا بیرق علامت شیروخورشید را نداشته است والّا قونسولگری این مسئله مهم را مورد توجه مخصوص قرار داده و در مکاتبات خود با وزارت خارجه حجاز اهمیت آن را اشاره می‌نمود. این سفارت نظر به اینکه نمی‌توانست از روی عریضه حجاج اطمینان به صحت مسئله پاره‌شدن بیرق شیروخورشید بنماید، لهذا اقدام و پرتستی[=اعتراضی] در این موقع که دولت علیه و وزارت جلیله امورخارجه، آقای [حبیب‌الله] هویدا جنرال قونسول شامات را برای عقد معاهده با حکومت حجاز معین فرموده‌اند، به حکومت مشارالیها نکرده است که مبادا سکته به مذاکرات به عمل آید. فعلاً به وکیل قونسولگری رمزاً تعلیمات کتبی داده شده است که به وسایل مقتضیه و مطمئنه صحت و سقم این مسئله مهم را معین و راپورت نماید. البته اینکه راپورت رسید فوراً مراتب را ثانیاً به وزارت جلیله معروض خواهد داشت تا به مقتضای آن تعلیمات به این سفارت و آقای هویدا صادر فرمایند. عین عریضه ایرانیان خطاب به اعلیحضرت اقدس شاهنشاهی لفاً تقدیم شد که به عرض مبارک برسد.

****

سفارت شاهنشاهی ایران در مصر

ضمیمه دو فقره

نمره ۸۵۴

تاریخ ۲۸ شهریور ۱۳۰۷ - ۱۹ سپتامبر ۱۹۲۸

مقام منیع وزارت جلیله امور خارجه - اداره اول سیاسی

در تعقیب راپورت مورخ ۲۰ مرداد ۱۳۰۷ نمره ۶۹۷ راجع به سوء‌رفتار مأمورین محلّیه حجاز نسبت به حجاج و اتباع ایران موقع عزاداری آنها در محرم گذشته، اینک راپورتی جواباً از وکیل افتخاری جنرال قونسولگری جدّه رسیده و حاکی است بر اینکه بیرقی که حجاج ایرانی در عریضه خود به اعلیحضرت اقدس شهریاری ارواحنا فداه معروض داشته‌اند که از طرف حکومت محلّیه در تکیه پاره شده است، رسمی نبوده، بلکه دو علم سیاه به شکل مثلث در دو طرف منبر نصب شده بوده، فقط در میان آن دو علم با پارچه زرد شیروخورشید را دوخته بودند. هرچند که این بیرق‌ها رنگ‌های رسمی دولت علیه را با شیروخورشید نداشته و علم عزا بوده است، ولی به نظر سفارت چون در وسط آن علامت شیروخورشید را داشته است نبایستی از طرف مأمورین پلیس حکومت حجاز به پاره کردن آن قیام کرده باشند. در هرحال اینک سواد راپورت و صورت علم مذکور در فوق را تلواً تقدیم می‌دارد که ملاحظه و هر طور مقتضی بدانند دستورات به آقای حبیب‌الله‌خان هویدا جنرال قونسول شامات که برای مفاوضه با حکومت حجاز معین شده‌اند صادر بفرمایند.

****

سفارت شاهنشاهی ایران در مصر

سواد راپورت جده

نمره ۵۱

مقام منیع سفارت سنیه دولت علیه

تعلیقه مبارکه مورخه ۲۰ مرداد ۱۳۰۷ نمره ۶۹۵ شرف ورود ارزانی داشت. راجع به تشریف آوردن حضرت مستطاب آقای حبیب‌الله‌خان هویدا برای اجرای مذاکره و معاهده با حکومت حجاز اکنون تشریف آوردن مشارالیه به حجاز فایده‌بخش نخواهد شد، چون جلالت‌الملک ابن‌السعود چند روز قبل از مکه معظمه به طائف تشریف برده‌اند که از آنجا به سمت نجد حرکت خواهد فرمود، لهذا در غیاب جلالت‌الملک هر مذاکره و گفتگویی بی‌نتیجه خواهد بود. در خصوص شرحی که حجاج ایرانی در عرایض خود از باب بیرق ذکر کرده بودند در همان‌وقت تحقیقاتی که شده بود معلوم شد که بیرق شیروخورشید رسمی نبوده است بلکه دو علم سیاه مثلث که در دو طرف منبر نصب کرده بودند و در میان آنها با پارچه زرد شیروخورشید را دوخته‌اند و دور آنها با کتله‌های ابریشمی دوخته شده است. به جهت استحضار خاطر مبارک به عرض ورزید.

وکیل جنرال قونسولگری دولت علیه در جدّه - محمدعلی لاری

سواد مطابق با اصل است