غائله نان
0

در این شماره گذرستان به شورش نان یا آنچه که در تاریخ به عنوان بلوای نان مشهور است پرداخته ایم . غائله نان اشاره به خیزش و اعتراض مردم تهران نسبت به قحطی مرگباری دارد که در روز ۱۷ آذر سال ۱۳۲۱ نقطه اوج آن را دولت قوام شاهد بود. دراین روز گروهی از مردم تهران  به داخل مجلس شورای ملی وارد شدند و تنی چند از نمایندگان را به باد کتک گرفتند. گروهی دیگر به خانه نخست وزیر وقت قوام السلطنه حمله بردند و آنجا را غارت و تخریب کردند. در واکنش به این شورش مردمی قوام السلطنه روزنامه های پایتخت را بست و دستور داد سپهبد احمد امیراحمدی شورش مردم یا به قول خودش «غائله» را خاموش کند.

به دستور امیراحمدی و سرتیپ اعتماد مقدم رئیس شهربانی، ماموران نظامی به روی تظاهرکنندگان آتش گشودند و خیزش مردم را با شّدت تمام سرکوب کردند که شمار زیادی کشته و زخمی به جای گذاشت.

در گذرستان پیش رو ابعاد مختلف ماجرای خیزش مردمی که به بهانه قحطی نان در تهران بوجود آمد بررسی شده است که امیدواریم رضایت خاطر شما را فراهم کند. 


انگلستان و بلوای نان آذر 1321

بررسی نقش انگلیس در ایجاد بلوای نان در هفدهم آذر 1321

انگلستان و بلوای نان آذر 1321

پيامدهای اقتصادی اشغال ايران در زمان جنگ جهانی دوم

در سوم شهریور 1320، نیروهای متفقین (انگلستان و شوروی) بدون توجه به اعلام بی‌طرفی دولت ایران در جنگ جهانی دوم، به کشور ما حمله کردند و در عرض مدتی کوتاه ایران را به تصرف خود درآوردند. از نظر اقتصادی، با آنکه کشور ما، خود درگیر مشکلات عدیده‌ای، به خصوص قحطی و گرانی مایحتاج عمومی بود، می‌بایست عهده‌دار مخارج میهمانان ناخوانده خود نیز باشد. تمامی راه‌های کشور به خصوص خطوط راه آهن و...

ادامه مطلب

بررسی آثار و نتایج بلوای نان در تهران

بلوای نان در هفدهم آذر 1321

بررسی آثار و نتایج بلوای نان در تهران

شورش نان به خیزش و اعتراض مردم تهران نسبت به قحطی مرگباری است که ۱۷ آذر سال ۱۳۲۱ نقطه اوج آن بود. گروهی از مردم به مجلس شورای ملی ریختند و تنی چند از نمایندگان را به باد کتک گرفتند. گروهی دیگر به خانه نخست وزیر وقت قوام السلطنه حمله بردند و آنجا را غارت و تخریب کردند. قوام السلطنه روزنامه های پایتخت را بست و قرار شد سپهبد احمد امیراحمدی شورش مردم یا به قول خودش «غائله» را خاموش کند. به...

ادامه مطلب

زمانی که نان در تهران جیره‌بندی شد

هفدهم آذرماه 1321 یادآور شورش نان در تهران

زمانی که نان در تهران جیره‌بندی شد

اطلاع داده شد که کمیسیونی برای جیره‌بندی نان تشکیل گردیده و مشغول تهیه مقدمات آن می‌باشند و معلوم شد پس از اینکه تمرکز پخت نان که اکنون در دست اقدام است پایان یافت، جیره‌بندی آغاز خواهد شد و نیز در نظر گرفته‌اند که مردم را به دو طبقه تقسیم نمایند، از ۴ سالگی تا ۲۱ سالگی به بالا و برای هر طبقه مقدار معینی از یک نوع نان در برابر کوپن اختصاص دهند. موضوع نان همه مردم را سخت پریشان ساخته و در...

ادامه مطلب

تاثیر پدیده قحطی بر ایجاد بلوای نان

هفدهم آذرماه 1321 یادآور شورش نان در تهران

تاثیر پدیده قحطی بر ایجاد بلوای نان

پدیده قحطی یکی از بحران‌‌‌های جانگداز بشری است که بیشتر اوقات معلول تغییرات آب و هوایی بوده و گاه برآمده از سیاست‌‌‌های غلط اقتصادی یا جنگ و تجاوزهایی است که بشر زیاده‌طلب و خونریز به پا می‌‌‌کند. طی سال1320 نشانه‌‌‌های قحطی در ایران پدیدار شد که در سال 1321 به اوج خود رسید و کم و بیش تداوم داشت. این قحطی در مقایسه با قحطی‌‌‌ بزرگ سال 1298ـ1296ش، شدت کمتری داشت اما بیش از...

ادامه مطلب

ماجرای مکالمه قوام با شاه درباره بلوای نان در تهران چه بود؟

گزارش عمید نوری مدیر روزنامه «داد»:

ماجرای مکالمه قوام با شاه درباره بلوای نان در تهران چه بود؟

«چهار بعدازظهر ما سه مدیر روزنامه [احمد ملکی ـ مدیر روزنامه ستاره،‌ حسین فاطمی ـ مدیر روزنامه باخترـ عمید نوری ـ مدیر روزنامه داد] به اتاق دکتر علی امینی که تازه معاون نخست‌وزیر شده بود وارد شدیم در حالی که قبلاً  در راهرو کاخ ابیض قبلاً به اکبرخان،‌ پیش‌خدمت مخصوص مرحوم قوام اطلاع داده بودیم تقاضای ملاقات فوری داریم. ...[هنگام ملاقات، قوام‌السلطنه] از ما پرسید: در شهر چه خبر است؟...

ادامه مطلب

بلوای تهرانی ها برای نان

نگاهی به بلوای نان در هفدهم آذر ماه 1321

بلوای تهرانی ها برای نان

چند روزی مانده بود تا ۱۷ آذر 1321. مردم مثل همیشه به نانوایی می رفتند و قوت غالب شان را از شاطر می گرفتند. با این حال، چند وقتی بود که نان کیفیت سابق را نداشت.

ادامه مطلب

دانشجویان و زنان در صف اول غائله نان

بررسی ابعاد بلوای نان در هفدهم آذرماه 1321 در تهران

دانشجویان و زنان در صف اول غائله نان

قدرت در حکومت ایران در اوایل دهه 1320، پراکنده و میان سیاسیون با گرایش‌های گوناگون توزیع شده بود. فقدان حکومت مرکزی نیرومند و شرایط ویژه سیاسی که در آن سال‌ها موجب شده بود انگلیس و روس همچنان خود را در تعیین سیاست‌ها دارای حق بدانند، کار را برای تامین نان پایتخت دشوار کرده بود.

ادامه مطلب

نقش ارازل و اوباش در ایجاد بلوای نان

نقش ارازل و اوباش در ایجاد بلوای نان

یکی از وقایع مهمی که در دوران حکومت قوام اتفاق افتاد ماجرای بلوای نان در تاریخ 17 آذر 1321 بود که در حقیقت جنگ بین محمد رضا شاه و قوام بود . در این حادثه که به نوعی زور آزمایی شاه در برابر قوام بود نتیجه ای جز غارت اموال مردم کوچه و بازار توسط اراذل و اوباش به بار نیاورد و نهایت کار با ایجاد حکومت نظامی و جو خفقان بدون هیچ گونه دستاوردی به پایان رسید . پس از استعفای سهیلی و انتصاب قوام به نخست وزیری ،...

ادامه مطلب

ابعاد سیاسی و اقتصادی  بلوای نان در اوایل دهه ۱۳۲۰

ابعاد سیاسی و اقتصادی بلوای نان در اوایل دهه ۱۳۲۰

:  استیفن ل. مک فارلند، وقایع آن سال‌ها را در قالب بلوای نان که در آذر ۱۳۲۱ در تهران رخ داد، تحلیل کرده است. این نوشته که توسط دکتر نادر میرسعیدی ترجمه شده است، ابعاد سیاسی و اقتصادی اوایل دهه ۱۳۲۰ را بررسی کرده که با هم  می‌خوانیم.  ******** سربازان هیتلر در ۱۹۳۹ یورش خود برای تسخیر بخشی از اروپا را آغاز کردند و یک سال بعد جنگی فراگیر در دنیا به راه افتاد. پس‌لرزه‌های جنگ به سرعت...

ادامه مطلب

بلوای نان و اقدامات رضاخان برای صعود به تخت سلطنت

بلوای نان و اقدامات رضاخان برای صعود به تخت سلطنت

 پس از کشاکش فراوان بین رضاخان که بی محابا در پی کسب قدرت می تاخت و در این راه از هر حربه ای برای نیل به مقصود سود می جست و وطن پرستان و آزادیخواهانی که با زمامداری رضاخان بر باد رفتن تمام دستاورد های نهضت مشروطیت را پیش چشمان خود می دیدند، سرانجام بنا بر این گذارده شد که احمد شاه از سفر اروپا بازگردد و زمام امور را کشور را به عنوان پادشاه قانونی مشروطه به دست گیرد. هر چند احمد شاه قاجار میل و رغبت...

ادامه مطلب

 بلوای نان در دهه ۱۳۲۰

بلوای نان در دهه ۱۳۲۰

در پی نابسامانی اوضاع سیاسی و اجتماعی کشور رخ داد

پدیده قحطی یکی از بحران‌‌‌های جانگداز بشری است که بیشتر اوقات معلول تغییرات آب و هوایی بوده و گاه برآمده از سیاست‌‌‌های غلط اقتصادی یا جنگ و تجاوزهایی است که بشر زیاده‌طلب و خونریز به پا می‌‌‌کند. طی سال1320 نشانه‌‌‌های قحطی در ایران پدیدار شد که در سال 1321 به اوج خود رسید و کم و بیش تداوم داشت. این قحطی در مقایسه با قحطی‌‌‌ بزرگ سال 1298ـ1296ش، شدت کمتری داشت اما بیش از...

ادامه مطلب

نقش و عملکرد متفقین در بحران غله ایران به هنگام جنگ جهانی دوم

تاثیرات اشغال ایران در سوم شهریور 1320

نقش و عملکرد متفقین در بحران غله ایران به هنگام جنگ جهانی دوم

پذیرش و تحمل سختی‌ و مشقات و حتی بذل مـال و جان در راه حفظ میهن و پاسداری از ارزشهای معنوی‌ و مادی برای ملتها،سهل‌ و ساده‌ و چه بـسا لذت بخش باشد؛اما تـضییقات‌ مـادی و معنوی حاصل از منفعت و قدرت طلبی سردمداران کشورهای بیگانه،طاقت فرسا و تحمل‌ناپذیرند.جنگهای جهانی اول و دوم بر اثر رقابت و فزونخواهی دولتهای اروپایی‌ در‌ گرفت،ولی دامنه و تبعات آن کشور ایران را نیز شامل...

ادامه مطلب

جنبش نان، مقدمه ای برای سرنگونی قاجارها

جنبش نان، مقدمه ای برای سرنگونی قاجارها

در اواخر تابستان 1304، به علت کمبود گندم و آرد، میزان دریافت آرد نانوایی های تهران از سهیمه معین شده کمتر شد و تهیه نان برای مردم سختی های فراوان داشت. ادامه این روند، موجب نارضایتی مردم از دولت شد. همزمان با گسترش دایره نارضایتی مردم، ماموران نظمیه نیز با تحریک احساسات مردم و ایجاد نا امنی کوشیدند که مانع از بازگشت احمد شاه به کشور شوند. احمد شاه نیز که در اروپا به سر می برد با مشاهده این اوضاع، از...

ادامه مطلب

چهار یادداشت نویافته از قحطی در ایران

چهار یادداشت نویافته از قحطی در ایران

قحطی بزرگ در ایران کدام است؟ پاسخ به این پرسش از این رو دشوار است که در هر قرن چند قحطی در سرزمین ما روی داده است و برپایه گزارشها هر یک از سهمگین تر و دهشتناک تر از دیگریست. و به درستی نمی توان گفت کدام قحطی بزرگتر است. از قحطی های نزدیک به روزگار ما 1288ق است که درباره آن گفته اند: «زمانی که آدمخوری باب گشت» و همچنین سال 1315، که درباره آن نیز گفته اند «آنچنان قحطی به مردم چیره گشت/شد ز خاطر...

ادامه مطلب